Muốn con cao tối ưu, cha mẹ đừng bỏ lỡ 2 giai đoạn này

Trẻ có thể tăng tới 25 cm trong năm đầu đời và 10-15 cm mỗi năm ở tuổi dậy thì nếu được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng và vận động hợp lý. Ảnh: Unsplash.

Nhiều phụ huynh chỉ bắt đầu lo chuyện tăng chiều cao khi con bước vào tuổi dậy thì. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, chiều cao của trẻ thực chất được quyết định từ rất sớm, đặc biệt ở hai "giai đoạn vàng" gồm 1.000 ngày đầu đời và tuổi dậy thì.

1.000 ngày đầu đời quyết định 60% khả năng phát triển chiều cao

Giai đoạn 1.000 ngày đầu đời, tính từ khi trẻ được mang thai đến 24 tháng tuổi, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định là thời kỳ quan trọng nhất đối với sự phát triển thể chất.

Trong năm đầu tiên, trẻ có thể tăng khoảng 25 cm chiều cao và tiếp tục tăng khoảng 10 cm mỗi năm trong hai năm tiếp theo nếu được nuôi dưỡng đúng cách. Các chuyên gia cho rằng giai đoạn này quyết định tới 60% khả năng phát triển chiều cao trong tương lai.

TS.BS Phan Bích Nga, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết trẻ dưới 12 tháng tuổi có tốc độ phát triển nhanh nhất trong toàn bộ quá trình trưởng thành. Sau 4-5 tháng đầu đời, cân nặng của trẻ có thể tăng gấp đôi so với lúc sinh và gấp 3 lần vào cuối năm thứ nhất. Khi tròn 1 tuổi, chiều dài cơ thể của trẻ thường tăng thêm khoảng 50% so với khi mới chào đời.

Tuy nhiên, trẻ từ 12-24 tháng tuổi cũng là nhóm có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Tình trạng này có thể kéo dài đến 5 tuổi nếu không được can thiệp phù hợp.

Theo chuyên gia, suy dinh dưỡng trong hai năm đầu đời không chỉ ảnh hưởng đến chiều cao mà còn tác động đến sự phát triển trí não của trẻ. Đây cũng là giai đoạn trẻ bắt đầu ăn dặm, chuyển sang chế độ ăn gần giống người lớn và dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm đường hô hấp.

Các chuyên gia cảnh báo việc bỏ lỡ hai giai đoạn phát triển quan trọng có thể khiến trẻ khó đạt chiều cao tối ưu khi trưởng thành. Ảnh: Unsplash.

Sau 2 tuổi, tốc độ tăng trưởng chậm lại, trung bình khoảng 6,2 cm mỗi năm. Dù vậy, chế độ dinh dưỡng đầy đủ vẫn rất cần thiết để giúp xương chắc khỏe, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mạnh ở tuổi dậy thì.

Dậy thì là cơ hội “bứt tốc” cuối cùng

Tuổi dậy thì, thường từ 12-18 tuổi, là giai đoạn cơ thể phát triển mạnh về khung xương, cơ bắp và chức năng sinh dục. Đây cũng là thời điểm trẻ tăng chiều cao nhanh nhất, có thể đạt 10-15 cm mỗi năm trước khi tốc độ tăng trưởng giảm dần.

Ở bé gái, chiều cao thường tăng mạnh từ khoảng 10 tuổi và đạt đỉnh vào năm 12 tuổi. Trong khi đó, bé trai tăng tốc muộn hơn, thường đạt tốc độ phát triển tối đa vào khoảng 14 tuổi.

Các chuyên gia cho biết trong giai đoạn này, khối lượng và mật độ xương tăng nhanh dưới tác động của hormone tăng trưởng và hormone sinh dục. Những dưỡng chất quan trọng hỗ trợ phát triển chiều cao gồm protein, canxi, sắt, vitamin A, vitamin D, kẽm và iốt.

Đây cũng là cơ hội để cơ thể bù đắp phần nào tình trạng chậm phát triển do thiếu dinh dưỡng ở các giai đoạn trước. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo phụ huynh không nên tự ý sử dụng hormone tăng trưởng cho trẻ nếu chưa có chỉ định y khoa, bởi việc dùng thuốc sai cách có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, phần lớn trẻ sơ sinh Việt Nam có chiều dài cơ thể không thua kém trẻ em ở nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, từ khoảng 3 tuổi trở đi, khoảng cách chiều cao bắt đầu nới rộng do nhiều yếu tố như dinh dưỡng, vi chất, môi trường sống và chế độ vận động chưa được đảm bảo đầy đủ. Vì vậy, việc chăm sóc trẻ đúng cách trong hai “giai đoạn vàng” được xem là chìa khóa quan trọng giúp cải thiện tầm vóc thế hệ tương lai.