Mường Lát gỡ “điểm nghẽn” chuyển đổi số từ mỗi mái nhà vùng biên

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ số tại nhà văn hoá thôn.

Gỡ khó từ những điều bình dị

Ở Mường Lát, nơi địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện tiếp cận công nghệ của người dân còn khác nhau, chuyển đổi số muốn đi vào cuộc sống không thể chỉ dừng ở việc phổ biến chủ trương hay hướng dẫn trên văn bản. Với những người chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, thao tác đăng nhập một ứng dụng, tìm kiếm thông tin hoặc thực hiện một thủ tục hành chính trực tuyến đôi khi đã là trở ngại. Với người cao tuổi, người khuyết tật và những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ, khoảng cách số càng hiện hữu rõ hơn trong những công việc tưởng chừng rất đỗi thường ngày.

Bởi vậy, tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số ở Mường Lát trước hết là tháo gỡ những khó khăn ngay từ cơ sở, bắt đầu bằng việc giúp người dân hiểu, biết sử dụng và thực sự tin tưởng vào những tiện ích công nghệ mang lại.

Thực hiện Kế hoạch số 12-KH/BCĐ ngày 31/7/2026 của Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Kế hoạch số 145/KH-MTTQ-BTT ngày 12/8/2026 của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ xã Mường Lát đã xây dựng kế hoạch triển khai hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị trên địa bàn.

Không bó hẹp nhiệm vụ trong phạm vi cơ quan, đơn vị, kế hoạch xác định rõ vai trò của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, phổ cập kỹ năng số cho Nhân dân. Trọng tâm là hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng định danh điện tử VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số thiết yếu. Đồng thời tăng cường tiếp nhận, tổng hợp những phản ánh, kiến nghị từ thực tiễn để kịp thời chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Từ định hướng đó, những buổi tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi số được tổ chức tại nhà văn hóa thôn, kết hợp hỗ trợ trực tiếp tại các hộ gia đình. Không chỉ có cán bộ Mặt trận, đoàn thể, các lực lượng như Công an xã, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, Đội Sản xuất số 1, trí thức trẻ tình nguyện thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5, Quân khu 4, Trạm Y tế và Trung tâm Phục vụ hành chính công xã cũng cùng tham gia, mang kiến thức, kỹ năng công nghệ đến gần hơn với người dân.

Đặc biệt, những trường hợp người cao tuổi, người khuyết tật, người gặp khó khăn trong đi lại hoặc chưa thành thạo công nghệ được quan tâm hỗ trợ. Thay vì chờ người dân tìm đến, các lực lượng chủ động đến tận nhà, hướng dẫn từng thao tác, giải thích từng nội dung bằng cách nói gần gũi, dễ hiểu. Mỗi người một hoàn cảnh, mỗi gia đình một nhu cầu, vì thế cách hỗ trợ cũng linh hoạt, kiên trì và thiết thực.

Bà Nguyễn Thị Thu, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Mường Lát, cho biết: “Trong thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã sẽ phối hợp với chính quyền, các tổ chức thành viên và lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Đặc biệt, chúng tôi quan tâm hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật và những người còn gặp khó khăn khi sử dụng công nghệ, sẵn sàng đến tận nhà giúp đỡ khi cần thiết. Qua đó, từng bước đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn”.

Từ nhà văn hóa thôn đến từng mái nhà vùng biên, phương châm “cầm tay chỉ việc” đang trở thành cách làm thiết thực để thu hẹp khoảng cách giữa công nghệ và đời sống.

Cán bộ Mặt trận hướng dẫn người dân cài đặt ứng ụng Tiện ích số ThanhHoa.

Để người dân tự tin bước vào môi trường số

Tại thôn Tén Tằn, câu chuyện chuyển đổi số bắt đầu từ những nhu cầu rất gần gũi. Đối với nhiều người dân, việc được hướng dẫn trực tiếp ngay trên thiết bị của mình giúp những thao tác vốn xa lạ trở nên dễ hiểu hơn.

Ông Hà Văn Huy, người dân thôn Tén Tằn, xã Mường Lát, chia sẻ: “Gia đình tôi còn gặp khó khăn trong việc sử dụng điện thoại thông minh, nhất là các ứng dụng dịch vụ công và kỹ năng bảo mật thông tin. Qua tuyên truyền, tôi được hướng dẫn cách sử dụng các ứng dụng số, tra cứu thông tin, thực hiện một số thủ tục trực tuyến và nâng cao cảnh giác trước các cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo. Tôi sẽ áp dụng những kiến thức này vào cuộc sống hằng ngày”.

Điều đáng quý ở những buổi hướng dẫn như vậy không chỉ là người dân được tiếp cận thêm kiến thức mới, mà còn là sự tự tin từng bước được hình thành. Khi biết cách tra cứu thông tin, hiểu quy trình nộp hồ sơ trực tuyến, nhận diện những dấu hiệu bất thường trong các cuộc gọi và tin nhắn, người dân có thêm khả năng chủ động giải quyết công việc, hạn chế sự phụ thuộc vào người khác và bảo vệ mình trước những rủi ro trên môi trường mạng.

Theo kế hoạch của Ủy ban MTTQ xã Mường Lát, các đợt ra quân hỗ trợ người dân được tổ chức theo hai giai đoạn: đợt thứ nhất từ ngày 14 đến 25/9/2026 và đợt thứ hai từ ngày 10/10 đến 15/11/2026. Nội dung hướng dẫn tập trung vào đăng ký tài khoản, nộp hồ sơ thủ tục hành chính trực tuyến; kích hoạt, sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2; cài đặt, sử dụng ứng dụng ngân hàng, thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận các nền tảng số thiết yếu.

Cách làm được đặt trên nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, lấy nhu cầu thực tế làm cơ sở lựa chọn nội dung hỗ trợ. Người chưa biết sử dụng được hướng dẫn từ những thao tác đầu tiên; người đã biết cơ bản được hỗ trợ nâng cao kỹ năng; những trường hợp khó khăn trong đi lại được quan tâm hỗ trợ tại nhà. Cùng với phổ cập kỹ năng số, việc tuyên truyền bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng các nền tảng chính thống và phòng tránh lừa đảo trực tuyến cũng được chú trọng.

Để hoạt động không dừng lại ở những đợt tuyên truyền cao điểm, Mặt trận và các tổ chức thành viên tiếp tục phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư, các chi hội, chi đoàn và Tổ công nghệ số cộng đồng. Những kênh tương tác trên nền tảng số được khai thác để chia sẻ thông tin, hướng dẫn người dân, tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.

Cùng với đó, cán bộ Mặt trận, đoàn viên, hội viên được khuyến khích tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin và truyền thông số; tích cực học tập trên nền tảng “Bình dân học vụ số”. Khi những người trực tiếp làm công tác tuyên truyền, vận động được trang bị kiến thức và kỹ năng tốt hơn, việc hỗ trợ người dân cũng sẽ chủ động, sát thực tế và hiệu quả hơn.

Không để ai đứng ngoài hành trình chuyển đổi số

Chuyển đổi số là quá trình thay đổi phương thức quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được nhìn thấy từ sự thuận tiện của người dân. Bởi vậy, xử lý các điểm nghẽn không chỉ là khắc phục những hạn chế về kỹ thuật hay quy trình, mà còn là tháo gỡ rào cản về nhận thức, kỹ năng và khả năng tiếp cận công nghệ.

Với Mường Lát, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa khi địa phương đang từng bước xây dựng chính quyền số, xã hội số gắn với điều kiện thực tế của một xã miền núi, biên giới. Sự phối hợp giữa Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, Công an xã, Đồn biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, Đội Sản xuất số 1, lực lượng trí thức trẻ tình nguyện thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5, Quân khu 4, Trạm Y tế, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã và Tổ công nghệ số cộng đồng tạo nên mạng lưới hỗ trợ thiết thực, giúp người dân có thêm địa chỉ tin cậy khi cần tiếp cận công nghệ.

Cán bộ, chiến sỹ Đoàn KTQP 5 Quân khu 4 hướng dẫn người dân cài đặt tiện ích số tại nhà.

Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch là gắn tuyên truyền, hướng dẫn với tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của Nhân dân. Những khó khăn trong sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số sẽ được ghi nhận, phân loại, chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Đồng thời theo dõi kết quả xử lý. Đây là cơ sở để hoạt động chuyển đổi số không chỉ đi theo chiều từ cơ quan đến người dân, mà còn tiếp nhận những ý kiến từ thực tiễn để điều chỉnh cách làm, nâng cao chất lượng phục vụ.

Việc triển khai cũng được yêu cầu bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ kết quả. Kết quả thực hiện phải được lượng hóa bằng số liệu cụ thể, có minh chứng, tránh hình thức và báo cáo chung chung. Qua đó, từng nhiệm vụ có thể được kiểm tra, đánh giá thực chất, những khó khăn phát sinh được nhận diện kịp thời và nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn.

Một đợt cao điểm 100 ngày không thể giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng có thể tạo chuyển biến về nhận thức, phương pháp tổ chức và trách nhiệm của từng lực lượng. Giá trị lớn hơn là từ những hoạt động ấy, việc phổ cập kỹ năng số trở thành nhiệm vụ thường xuyên; việc hỗ trợ người dân không chỉ diễn ra trong các buổi ra quân, mà được duy trì từ khu dân cư đến từng gia đình, nhất là với những người còn gặp nhiều trở ngại khi tiếp cận công nghệ.

Hành trình tháo gỡ những “điểm nghẽn” chuyển đổi số vì thế được bắt đầu từ những điều bình dị nhất: sự tận tình của cán bộ, sự phối hợp của các lực lượng và sự chủ động của mỗi người dân. Để công nghệ thực sự phục vụ con người, để những tiện ích số đến được với cả người già, người khuyết tật và những người còn nhiều khó khăn, mục tiêu cuối cùng không chỉ là đưa người dân lên môi trường số, mà còn là bảo đảm mọi người đều có cơ hội tham gia, thụ hưởng thành quả chuyển đổi số, góp phần xây dựng Mường Lát ngày càng phát triển.