Mưu sinh mùa biển động: Đừng đánh đổi sự an toàn lấy hải sản

Ngư dân được khuyến cáo chỉ ra khơi khi thời tiết bình thường. 

Tiềm ẩn rủi ro

Theo ngư dân Võ Bắc, ở tổ dân phố (TDP) Phong Hải 1, phường Phong Quảng, đánh bắt hải sản gần bờ sau những ngày biển động chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Tuy nhiên, với những ngư dân sống dựa vào biển, đây là thời điểm có thể tranh thủ khai thác nguồn lợi, cải thiện thu nhập cho gia đình.

Sau những ngày biển động mạnh, nhiều loài cá như cá ong, cá đối, bạc má... thường xuất hiện ở khu vực ven bờ để tìm kiếm thức ăn, trú ngụ. Nắm bắt tập tính của các loài hải sản, ngư dân sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ bủa lưới, kéo vét đến các nghề lưới buôi ven bờ. Những người không có điều kiện đưa phương tiện ra biển vẫn có thể đứng trên bờ giăng câu, kiếm cá phục vụ bữa ăn gia đình, thậm chí có thêm sản phẩm để bán.

Tùy thuộc vào thời tiết trên biển, mỗi tuần có thể đi 4 - 5 chuyến, mỗi chuyến trúng đậm có thể đánh bắt được vài chục kg cá bạc má, cá đối, buôi... Nếu gặp đúng luồng cá, sản lượng có thể nhiều hơn, với giá bán mỗi kg cá tươi bình quân cao hơn ngày thường từ 100 - 200 ngàn đồng, mỗi chuyến biển có thể thu về vài triệu đến 5 - 7 triệu đồng.

Với những gia đình sống bằng nghề biển, khoản thu nhập ấy giúp ngư dân trang trải chi phí sinh hoạt gia đình, nuôi con ăn học. Sau những ngày biển động, việc đánh bắt gần bờ vừa giúp ngư dân còn tiết kiệm chi phí nhiên liệu, vừa tận dụng được nguồn lợi sẵn có. Các nghề kéo vét, lưới buôi ven bờ cũng trở thành sinh kế quan trọng, giúp người dân có thêm thu nhập.

Tuy nhiên, nguồn lợi hấp dẫn không đồng nghĩa với việc khai thác dễ dàng. Trái lại, những ngày biển động cũng là lúc ngư dân phải đối mặt với nhiều nguy cơ, từ sóng lớn, dòng chảy mạnh đến những tình huống bất ngờ có thể xảy ra ngay khi đang thả lưới.

Anh Trương Thi, một ngư dân trẻ ở TDP Phong Hải 1, phường Phong Quảng cho biết, biển động có thể tạo ra những luồng cá gần bờ, nhưng cũng khiến việc điều khiển phương tiện, thả lưới và thu lưới trở nên khó khăn. Sóng có thể đánh ngang mạn xuồng, khiến phương tiện chao đảo, mất thăng bằng. Khi lưới bị mắc hoặc phương tiện gặp sự cố, người đi biển phải xử lý trong điều kiện sóng gió phức tạp, nguy cơ tai nạn luôn hiện hữu.

Chỉ ra khơi khi biển bình thường

Tại phường Phong Quảng, những hiểm họa khi mưu sinh mùa biển động không chỉ là nỗi lo thường trực mà đã từng trở thành những tai nạn đau lòng. Cách đây hơn 5 năm, có trường hợp ngư dân Hồ N. ở TDP Phong Hải 1, phường Phong Quảng tử vong do bị sóng cuốn khi đang bủa cá buôi ven bờ. Cũng không ít vụ người kéo vét ven bờ bị sóng cuốn, may mắn thoát chết trong gang tấc, như trường hợp anh Hoàng Đ. ở TDP Phong Hải 1.

Với những ngư dân làm nghề gần bờ, chuyện xuồng bị sóng đánh chìm trong lúc “hầu sóng” không phải là điều xa lạ. Khi biển động, những con sóng liên tiếp có thể khiến phương tiện nhỏ không kịp xoay trở. Chỉ một đợt sóng lớn đánh trúng cũng đủ làm xuồng lật, người và ngư lưới cụ rơi xuống biển. Nhiều thuyền từng bị sóng đánh chìm như thuyền các ngư dân Nguyễn Thảo, Võ Tượng, Võ Bắc, Trương Thi... ở TDP Phong Hải 1.

Những tai nạn như vậy không chỉ đe dọa tính mạng người lao động mà còn gây thiệt hại lớn về tài sản. Một chuyến biển có thể mang về vài triệu đồng, thậm chí cả chục triệu đồng, nhưng chỉ cần một lần phương tiện bị chìm, toàn bộ thành quả lao động có thể mất trắng.

Xuồng hư hỏng, máy móc ngấm nước, ngư lưới cụ bị sóng cuốn hoặc hư hại khiến ngư dân phải bỏ ra hàng chục triệu đồng để sửa chữa, thay thế. Với những gia đình kinh tế còn khó khăn, khoản thiệt hại ấy có thể khiến cuộc sống bị đảo lộn trong thời gian dài. Đó chưa kể những tổn thất không gì bù đắp được nếu tai nạn cướp đi sinh mạng người thân.

Theo những ngư dân có kinh nghiệm đi biển, tốt nhất là chờ đến lúc biển trở lại bình thường mới ra khơi; hoặc nếu có thể đi biển thì cần trang bị đầy đủ áo phao, phao cứu sinh phòng khi gặp sự cố chìm thuyền. Hai bên mạn thuyền cần phải gắn phao từ đầu đến cuối phòng khi bị lật hoặc chìm sẽ dễ dàng cứu hộ đưa vào bờ. Máy móc, thiết bị phải được kiểm tra kỹ trước khi rời bãi. Với những trường hợp kéo cá đối, bủa cá buôi ven bờ phải mặc áo phao và vững kỹ năng bơi lội mới hành nghề.

Bên cạnh kinh nghiệm và sự chủ động của người đi biển, sự quan tâm, nhắc nhở của chính quyền địa phương, các ban, ngành đóng vai trò quan trọng. Ông Hoàng Văn Sửu, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Quảng thường xuyên đến các bãi biển để nhắc nhở ngư dân chú ý an toàn khi ra khơi.

Lực lượng Đồn Biên phòng Phong Hải cũng thường xuyên tuần tra, kiểm soát các phương tiện nhỏ hoạt động gần bờ và yêu cầu ngư dân kiểm tra tình trạng máy móc, hệ thống liên lạc, nhiên liệu và thiết bị cứu sinh trước khi đi biển; đồng thời nghiêm cấm, ngăn chặn ngư dân ra khơi khi không bảo đảm các điều kiện an toàn theo quy định. Các lực lượng biên phòng, chính quyền địa phương cũng khuyến cáo ngư dân không nên chủ quan khi thấy sóng tạm lặng, bởi thời tiết trên biển có thể thay đổi nhanh chóng. Khi có cảnh báo thời tiết biển nguy hiểm, cần cân nhắc việc ra khơi, không cố đánh bắt bằng mọi giá.