Mỹ bất ngờ 'báo động' nguy cơ đối đầu trực tiếp Nga-NATO, Đại sứ Ukraine gây tranh cãi về phát ngôn không gia nhập Liên minh quân sự

Cảnh báo được đưa ra là Moscow có thể tìm cách thử thách sự đoàn kết của liên minh quân sự NATO thông qua các cuộc tấn công hỗn hợp hoặc thậm chí là một cuộc xâm nhập quân sự giới hạn nhằm vào một quốc gia thành viên phía Đông của NATO ngay trong mùa Thu tới.

Theo một báo cáo được tờ The Wall Street Journal trích dẫn, các quan chức Mỹ hiện cho rằng Điện Kremlin có thể tìm cách thăm dò mức độ sẵn sàng phản ứng tập thể của NATO thay vì phát động một cuộc tấn công toàn diện. Mục tiêu là nhằm xác định xem NATO có thể phản ứng nhanh chóng và mang tính phối hợp hay không, hoặc liệu những chia rẽ chính trị giữa các quốc gia thành viên có thể làm suy yếu phản ứng của tổ chức này hay không.

Cho đến gần đây, các đánh giá tình báo của Mỹ vẫn cho rằng Nga ít có khả năng thách thức trực tiếp NATO trong khi đang tập trung cao độ vào cuộc xung đột tại Ukraine.

Tuy nhiên, các quan chức cho biết, kết luận đó đã thay đổi trong năm nay khi Nga phải đối mặt với những tổn thất gia tăng trên chiến trường và áp lực trong nước ngày càng lớn đối với Tổng thống Vladimir Putin trong việc thể hiện các kết quả thực chất.

Dù tiếp tục các chiến dịch tấn công, lực lượng Nga đã chịu mất mát đáng kể, trong khi các cuộc tấn công bằng thiết bị không người lái (drone) của Ukraine ngày càng tập trung nhằm vào hạ tầng quân sự và năng lượng của nước này.

Các quan chức Mỹ được cho là đã tin rằng Moscow khó có khả năng phát động một cuộc tấn công quy mô lớn vào một quốc gia NATO, vì một cuộc tấn công như vậy gần như chắc chắn sẽ kích hoạt Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, trong đó quy định cuộc tấn công nhằm vào một thành viên cũng là cuộc tấn công nhằm vào tất cả các thành viên.

Thay vào đó, các chuyên gia phân tích tình báo coi các hành động giới hạn và mơ hồ hơn là khả thi hơn nhiều. Những hành động này có thể bao gồm: Các cuộc tấn công mạng quy mô lớn nhằm vào hạ tầng then chốt; Các chiến dịch phá hoại; Các cuộc tấn công hỗn hợp do các nhóm vũ trang không mang phù hiệu chính thức thực hiện; Một cuộc xâm nhập quân sự giới hạn vào khu vực biên giới thuộc sườn Đông của NATO.

Những hành động như vậy được thiết kế nhằm duy trì dưới ngưỡng của một cuộc chiến tranh thông thường, đồng thời thử thách xem các thành viên NATO có thể thống nhất được phản ứng chung hay không.

Trước đó, ngày 3/8, Đại sứ Ukraine tại Anh Valery Zaluzhny đã đưa ra một lời bình luận gây tranh cãi, tuyên bố Kiev sẽ không bao giờ gia nhập NATO, với lý do tiêu chuẩn quân sự của liên minh này bắt nguồn từ "các học thuyết thời Thế chiến II".

Bình luận đã vấp phải làn sóng chỉ trích. Bộ Ngoại giao Ukraine sau đó cho biết tuyên bố của ông Zaluzhny bị hiểu sai ngữ cảnh và nhấn mạnh rằng mục tiêu gia nhập NATO của Kiev vẫn không thay đổi.

Ngày 6/8, Đại sứ Valery Zaluzhny đã được báo chí đề nghị làm rõ về bình luận gây tranh cãi trên. Đại sứ Zaluzhny, cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine, khẳng định vẫn ủng hộ mạnh mẽ NATO, nhắc lại rằng ông từng thúc đẩy chuyển đổi lực lượng vũ trang Ukraine sang tiêu chuẩn của liên minh từ năm 2019, bất chấp phải đối mặt với những chỉ trích gay gắt.

Dù vậy, ông nhấn mạnh rằng xung đột Ukraine đã phơi bày các điểm yếu của NATO. "Tính đến năm 2026, Ukraine đã sử dụng hầu hết những vũ khí trong biên chế NATO, ngoại trừ tên lửa hành trình Tomahawk, vũ khí hạt nhân, tàu sân bay và tiêm kích F-35. Tiềm năng đã được khai thác hết. Nga đã tìm ra được biện pháp khắc chế tất cả", ông cho hay.

Đại sứ Zaluzhny lập luận rằng xung đột khiến lực lượng vũ trang Ukraine thay đổi theo hướng "vượt ra ngoài học thuyết hiện tại của NATO", buộc liên minh hiện đại hóa.

"Quân đội Ukraine đã đạt đến trình độ hoàn toàn khác. NATO không còn lựa chọn nào ngoài chuyển sang các tiêu chuẩn hoàn toàn mới. Chỉ khi đó, NATO mới sẵn sàng cho sự gia nhập của Ukraine", ông nói. Cựu tổng tư lệnh Ukraine cũng lặp lại lời kêu gọi về thành lập "khối an ninh hoàn toàn mới", có thể tập trung vào châu Âu, để đáp ứng những yêu cầu của hoạt động tác chiến hiện đại.