Mỹ cân nhắc chuyển một phần căn cứ quân sự từ vùng Vịnh sang Israel

Sân bay Ramon ở sa mạc Negev, miền Nam Israel. Ảnh: Thanh Bình

Thông tin được báo chí Mỹ đăng tải, trong bối cảnh Washington đang đánh giá lại toàn bộ sự hiện diện quân sự của mình ở Trung Đông sau cuộc xung đột với Iran.

Một trong những phương án đang được nghiên cứu là xây dựng một căn cứ quân sự mới tại sa mạc Negev ở miền nam Israel với quy mô đủ lớn để triển khai lực lượng Mỹ, hoặc mở rộng căn cứ không quân hiện có của Israel tại khu vực này và dành riêng một khu vực cho quân đội Mỹ.

Động thái trên được đưa ra sau khi nhiều cơ sở quân sự của Mỹ tại Trung Đông trở thành mục tiêu trong các đợt tập kích của Iran trong cuộc xung đột giữa hai nước hồi đầu năm 2026. Ít nhất 20 cơ sở của Mỹ trong khu vực đã bị tấn công, trong đó Căn cứ Hải quân Mỹ tại Bahrain chịu thiệt hại nặng nhất.

Bahrain là nơi đặt Bộ chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông trong hơn nửa thế kỷ và được xem là một trong những căn cứ chiến lược quan trọng nhất của Washington tại khu vực. Chi phí khôi phục các hạng mục bị phá hủy tại đây ước tính lên tới khoảng 400 triệu USD, chưa bao gồm kinh phí dọn dẹp, xây dựng lại các trạm liên lạc vệ tinh cùng nhiều cơ sở hạ tầng quân sự khác.

Các nguồn tin cho biết Lầu Năm Góc cũng đang xem xét khả năng không khôi phục toàn bộ những công trình bị phá hủy mà thay vào đó sẽ chuyển một số trung tâm chỉ huy và kiểm soát xuống các công trình ngầm nhằm tăng khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng tên lửa.

Song song với kế hoạch này, Bộ Chiến tranh Mỹ sẽ gia hạn các hợp đồng hậu cần và cung ứng với Bộ Quốc phòng Israel và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đến năm 2030, thậm chí có thể kéo dài hơn nữa.

Giới chức Mỹ cho rằng việc bố trí lực lượng sâu hơn về phía Tây, tại Israel, sẽ giúp giảm mức độ tổn thương của các căn cứ ở khu vực Vịnh Persian, vốn nằm trong tầm bắn của tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái Iran.

Dù chưa công bố chi tiết thiệt hại tại căn cứ Bahrain, người phát ngôn CENTCOM, Đại úy Tim Hawkins, khẳng định ưu tiên hàng đầu của quân đội Mỹ là bảo vệ tính mạng binh sĩ. Ông cho biết Iran đã phóng hơn 8.000 tên lửa và máy bay không người lái trong cuộc đối đầu gần đây, nhưng chỉ có hai vụ tấn công gây thương vong cho quân nhân Mỹ.

Theo các quan chức Mỹ, mức độ thiệt hại đã buộc Washington phải "đánh giá lại toàn bộ dấu chân quân sự" tại Trung Đông. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định Mỹ khó có khả năng rút hoàn toàn khỏi Bahrain do mối quan hệ đồng minh lâu năm với quốc gia này. Cựu Phó Đô đốc Hải quân Kevin Donegan, người từng chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, cho rằng Bahrain vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong chiến lược khu vực của Washington.

Về phía Israel, nhiều quan chức an ninh bày tỏ ủng hộ khả năng Mỹ thiết lập hiện diện quân sự thường trực tại nước này. Theo họ, sự hiện diện của quân đội Mỹ không chỉ đòi hỏi việc xây dựng một hệ thống phòng không chung mà còn góp phần tăng cường hợp tác chiến lược giữa hai nước trong dài hạn.

Nếu được triển khai, lực lượng Mỹ tại Israel cũng sẽ có điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn với Trung tâm Điều phối Dân sự - Quân sự Mỹ (CMCC) ở Kiryat Gat, đồng thời hỗ trợ theo dõi các hoạt động quân sự tại Dải Gaza, Liban và các khu vực khác ở Trung Đông.

Theo kế hoạch, Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, sẽ tới Israel trong những ngày tới để thảo luận về việc duy trì lệnh ngừng bắn tại Liban cũng như các đường rút quân của IDF khỏi miền nam nước này. Hiện vẫn tồn tại bất đồng giữa Israel với chính phủ Liban và lực lượng Hezbollah về phạm vi rút quân.

Tuy nhiên, việc mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Israel cũng làm dấy lên những lo ngại trong nội bộ nước này. Trong cuộc chiến với Iran hồi đầu năm, Sân bay quốc tế Ben Gurion từng được sử dụng để tiếp nhận nhiều máy bay tiếp dầu của Không quân Mỹ, gây áp lực lớn lên hoạt động hàng không dân dụng và hạn chế khả năng khai thác không phận của Israel.

Người đứng đầu Cơ quan Hàng không Dân dụng Israel, Shmuel Zakai, từng ví sân bay Ben Gurion như một "căn cứ quân sự của Mỹ" vì số lượng lớn máy bay quân sự Mỹ hoạt động thường xuyên tại đây. Hội đồng An ninh Quốc gia Israel cũng cho biết sự hiện diện của Không quân Mỹ khiến Cơ quan Quản lý Sân bay Israel thiệt hại khoảng 700 triệu shekel (230 triệu USD).

Để giảm áp lực đối với sân bay Ben Gurion, truyền thông Israel cho biết các máy bay của Không quân Mỹ dự kiến sẽ được chuyển về các căn cứ không quân của Israel, trong khi các đơn vị của Không quân Israel sẽ được điều chuyển sang những căn cứ khác trên cả nước.

Đến nay, phía Mỹ vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về kế hoạch điều chỉnh mạng lưới căn cứ quân sự tại Trung Đông. Tuy nhiên, nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất trong chiến lược triển khai lực lượng của Washington tại khu vực trong nhiều thập niên qua.