Mỹ 'chủ động' bỏ lọt một số tên lửa và UAV Iran để tránh bị cạn kiệt kho đạn phòng không?

Các đơn vị phòng không Mỹ tại Trung Đông đang thay đổi cách thức tác chiến khi không còn tìm cách đánh chặn toàn bộ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran. Thông tin do NBC News đăng tải ngày 25/7, dẫn lời các quan chức cấp cao Mỹ cho hay.

Theo nguồn tin, các tổ hợp tên lửa phòng không Patriot, hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối THAAD và các tàu chiến trang bị hệ thống tác chiến Aegis hiện chỉ ưu tiên đánh chặn những mục tiêu được xác định gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng binh sĩ Mỹ.

Nếu tên lửa hoặc UAV của Iran chỉ nhắm vào đường băng, trạm radar, kho nhiên liệu hoặc các công trình không có quân nhân, các chỉ huy có thể chấp nhận để mục tiêu bị đánh trúng.

Các quan chức giấu tên cho biết đây là giải pháp mang tính tình thế nhằm bảo toàn kho tên lửa đánh chặn có giá trị rất lớn và mất nhiều năm để sản xuất bổ sung.

Tổ hợp tên lửa phòng không Patriot được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay. Mỗi tên lửa đánh chặn có giá từ 4-5,3 triệu USD.

Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối THAAD có nhiệm vụ tiêu diệt tên lửa đạn đạo trong giai đoạn cuối của quỹ đạo bay.

Trong khi đó, các tàu chiến trang bị hệ thống tác chiến Aegis sử dụng tên lửa phòng không tầm xa SM-3 và tên lửa phòng không SM-6 để đối phó các mối đe dọa từ trên không.

Cùng ngày, New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã tạm đình chỉ kế hoạch mở chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran.

Nguyên nhân được cho là xuất phát từ lo ngại xung đột leo thang sẽ làm cạn kiệt hoàn toàn kho tên lửa Patriot và các loại đạn phòng không khác của Mỹ tại Trung Đông.

Một quan chức Mỹ nhận định nguy cơ thiếu đạn phòng không là yếu tố khiến chiến dịch quân sự quy mô lớn trở nên rất rủi ro.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, ông Dan Caine, được cho là đã cảnh báo Tổng thống Donald Trump rằng quân đội vẫn đủ khả năng nối lại chiến dịch, nhưng điều đó sẽ khiến kho tên lửa đánh chặn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bị suy giảm xuống mức nguy hiểm.

Theo các quan chức quân đội Mỹ, các khẩu đội Patriot đã khai hỏa hơn 1.200 tên lửa trong xung đột.

Báo cáo do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố hồi tháng 4 cho biết lục quân Mỹ đã sử dụng gần một nửa kho tên lửa Patriot và hơn 50% lượng đạn của hệ thống THAAD.

Các tàu chiến cũng tiêu hao 30% tên lửa phòng không tầm xa SM-3 và ít nhất 10% tên lửa phòng không SM-6.

CSIS đánh giá Mỹ sẽ cần từ 1-4 năm để khôi phục lượng tên lửa dự trữ về mức trước khi xung đột bùng phát. Thống kê này chưa tính số tên lửa được Mỹ và các đồng minh tiếp tục sử dụng sau khi giao tranh nối lại vào cuối tháng 6.

Bên cạnh áp lực về kho tên lửa, Tổng thống Donald Trump và các cố vấn cũng lo ngại chiến sự lan rộng trên khắp Trung Đông sẽ ảnh hưởng tới các đồng minh vùng Vịnh, tác động đến kinh tế toàn cầu và làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng.

Một số quan chức nhận định việc gia tăng không kích có thể phản tác dụng, không tạo đủ sức ép để buộc Tehran trở lại bàn đàm phán, đồng thời khiến bộ máy lãnh đạo Iran đoàn kết hơn.

Giám đốc truyền thông Nhà Trắng, ông Steven Cheung, khẳng định Tổng thống Donald Trump vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng vẫn bảo lưu mọi lựa chọn nếu Iran tiếp tục tấn công các tuyến hàng hải thương mại tại eo biển Hormuz hoặc các đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Các đòn tập kích của Iran đã làm suy yếu đáng kể năng lực của mạng lưới phòng không mà Mỹ cùng các đối tác vùng Vịnh xây dựng trong nhiều thập kỷ, tạo ra những lỗ hổng để tên lửa đạn đạo và UAV xuyên qua.

Thiệt hại đối với hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối THAAD khiến gánh nặng đánh chặn tên lửa đạn đạo chuyển sang các tổ hợp tên lửa phòng không Patriot, vốn có năng lực hạn chế hơn.

Ảnh vệ tinh do Iran công bố trong hai tuần qua cho thấy nhiều cơ sở quân sự của Mỹ tại Trung Đông đã trúng đòn, gồm trận địa tổ hợp tên lửa phòng không Patriot, nhà chứa máy bay, kho đạn và khu nhà ở của binh sĩ.

Ngày 17/7, 2 tên lửa đạn đạo Iran được cho là đã vượt qua lưới phòng không Patriot và đánh trúng sân bay quân sự Muwaffaq Salti ở Jordan, khiến 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Nếu Mỹ tiếp tục duy trì cách tiếp cận dùng các hệ thống phòng không đắt tiền để đối phó với UAV cảm tử và tên lửa giá rẻ của Iran, họ sẽ đối mặt với nguy cơ rơi vào “bẫy chi phí” – nơi mỗi lần đánh chặn tiêu tốn số tiền gấp nhiều lần giá trị của mục tiêu. Về lâu dài, điều này không chỉ làm hao mòn kho tên lửa đánh chặn vốn cần thời gian bổ sung, mà còn gây mất cân đối trong mạng lưới phòng không, buộc Washington phải phân tán nguồn lực giữa nhiều khu vực chiến lược. Khi đó, không chỉ nước Mỹ mà cả các đồng minh cũng có thể trở nên dễ bị tổn thương hơn trước những mối đe dọa phức tạp và quy mô lớn trong tương lai.