Thách thức kỹ thuật khi Ukraine tự sản xuất tên lửa Patriot

Dù được Mỹ cấp phép, kế hoạch sản xuất tên lửa Patriot tại Ukraine đối mặt với nút thắt linh kiện, thời gian triển khai tính bằng năm và rủi ro tác chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố kế hoạch cấp giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot cho Ukraine. Tuy nhiên, giới phân tích quốc phòng nhận định khoảng cách từ thỏa thuận cấp phép đến khi quả tên lửa hoàn chỉnh xuất xưởng là bài toán công nghệ phức tạp đòi hỏi nhiều năm triển khai.

Rào cản kỹ thuật và nút thắt đầu tự dẫn PAC-3 MSE

Hệ thống Patriot bao gồm nhiều thành phần phức tạp như radar, sở chỉ huy, bệ phóng và đạn đánh chặn. Ukraine đang hướng tới việc sản xuất biến thể PAC-3 MSE, loại đạn đánh chặn hiện đại và bị kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ nhất của Mỹ.

Ngay tại Mỹ, chuỗi cung ứng Patriot đang đối mặt với nút thắt cổ chai lớn ở khâu chế tạo đầu tự dẫn. Bộ phận then chốt này hiện chỉ được sản xuất tại duy nhất nhà máy của Boeing ở Huntsville, bang Alabama, với sản lượng khoảng 650-700 đơn vị mỗi năm. Sự phụ thuộc vào nguồn cung linh kiện độc quyền khiến việc tự chủ sản xuất tại Ukraine khó có thể rút ngắn thời gian.

Sản xuất tên lửa Patriot PAC-3 MSE. Ảnh: Lockheed Martin

Sản xuất tên lửa Patriot PAC-3 MSE. Ảnh: Lockheed Martin

Bài học triển khai từ Nhật Bản, Đức và Ba Lan

Thực tế từ các đồng minh thân cận của Mỹ cho thấy quá trình tiếp nhận công nghệ và tổ chức sản xuất tên lửa Patriot đòi hỏi khoảng thời gian rất dài:

Nhật Bản: Được cấp phép sản xuất Patriot thông qua Tập đoàn Mitsubishi Heavy Industries từ năm 2006. Sau gần hai thập kỷ, Tokyo vẫn phải nhập khẩu đầu tự dẫn và các linh kiện cốt lõi từ Mỹ, duy trì sản lượng khoảng 30 đạn mỗi năm.
Đức: Liên doanh COMLOG giữa MBDA Deutschland và Raytheon bắt đầu dự án sản xuất biến thể PAC-2 GEM-T từ năm 2022. Nhà máy tại Schrobenhausen khởi công năm 2024, dự kiến khánh thành tháng 9/2026 và chỉ có thể bàn giao lô đạn đầu tiên vào năm 2027.
Ba Lan: Thỏa thuận sản xuất động cơ điều hướng nhỏ cho PAC-3 MSE được ký từ năm 2018, nhưng phải mất 7 năm, đến tháng 9/2025, dây chuyền mới đạt chứng nhận vận hành.

Patriot PAC-3 trong biên chế Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Ảnh: JSDF

Patriot PAC-3 trong biên chế Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Ảnh: JSDF

Khác biệt giữa sản xuất UAV và tổ hợp tên lửa phòng không

Mặc dù Ukraine đã mở rộng quy mô sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa hành trình nội địa với tốc độ cao, công nghệ trên hệ thống Patriot có sự khác biệt bản chất. Ngành công nghiệp UAV phần lớn tận dụng linh kiện thương mại có sẵn (COTS) và kiến trúc mở. Trong khi đó, Patriot đòi hỏi linh kiện quân sự chuyên dụng và quy trình kiểm định nghiêm ngặt nhằm bảo mật công nghệ.

Ngoài ra, bất kỳ cơ sở sản xuất tên lửa nào đặt trên lãnh thổ Ukraine cũng đối mặt với nguy cơ bị tập kích hỏa lực. Phương án đặt nhà máy do Ukraine vận hành ở nước ngoài lại gặp trở ngại về nhân lực, thời gian và sự cạnh tranh nguồn cung linh kiện với các đối tác NATO.

Dự án FREYA và các giải pháp song song của Kyiv

Để duy trì năng lực phòng không, Ukraine đang triển khai đồng thời nhiều phương án. Kyiv vừa tìm kiếm nguồn cung Patriot làm sẵn, vừa tiếp nhận hệ thống SAMP/T từ Pháp - Italy, đồng thời tự phát triển tổ hợp phòng không nội địa mang tên FREYA.

Giới thiệu về dự án FREYA. Ảnh: New Voice of Ukraine

Giới thiệu về dự án FREYA. Ảnh: New Voice of Ukraine

Hệ thống FREYA kết hợp đạn tên lửa do Ukraine tự chế tạo với các thành phần radar và điều khiển do nước ngoài cung cấp. Mô hình này phản ánh thực tế rằng việc tự chủ toàn bộ một tổ hợp phòng không tầm xa như Patriot cần thời gian tích lũy công nghệ và hạ tầng sản xuất lâu dài.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng: https://baolamdong.vn/thach-thuc-ky-thuat-khi-ukraine-tu-san-xuat-ten-lua-patriot-456017.html