Mỹ chuyển sang 'thế trận thời chiến' cạnh tranh với Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch chế tạo một lớp tàu chiến mới mang tên Hạm đội Vàng tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida vào tháng 12. Ảnh: Reuters.

Phát biểu ngày 13/1 tại hội nghị của Hiệp hội Hải quân Mặt nước, Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã phác thảo sáng kiến Hạm đội Vàng (Golden Fleet) của Tổng thống Donald Trump, nhấn mạnh việc hồi sinh ngành đóng tàu Mỹ là then chốt để khôi phục ưu thế chiến lược trên biển trước Trung Quốc, theo SCMP.

Ông Phelan đặc biệt đề cao vai trò của nền tảng công nghiệp vững mạnh, cảnh báo rằng Hải quân Mỹ hiện không thể cạnh tranh với năng lực sản xuất của Bắc Kinh.

“Muốn là siêu cường, anh cần một lực lượng quân sự áp đảo, một nền kinh tế khỏe mạnh và khả năng tự sản xuất”, ông nói. “Không thể duy trì quyền lực hàng hải toàn cầu với một nền tảng công nghiệp rỗng ruột”.

Gọi các chương trình đóng tàu hiện nay của Mỹ là “một mớ hỗn độn”, “chậm tiến độ và đội vốn”, ông Phelan đối chiếu những “sự thật khó chịu” này với năng lực chế tạo của Trung Quốc - đối thủ chiến lược quan trọng nhất của Washington.

Theo số liệu ông đưa ra, Trung Quốc có khoảng 100 triệu lao động trong lĩnh vực chế tạo, trong khi Mỹ chưa tới 13 triệu. Năm 2022, Trung Quốc có khoảng 1.800 con tàu đang được đóng, còn Mỹ chỉ có năm.

“Đây không phải thách thức của tương lai, mà là thực tế đang diễn ra”, ông nói, kêu gọi Washington chuyển sang “trạng thái thời chiến”, tương tự cuộc huy động công nghiệp trong Thế chiến II.

Ông Phelan nhấn mạnh giới lãnh đạo Trung Quốc đã công khai tham vọng thống trị Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tái định hình trật tự quốc tế và thay thế Mỹ trở thành cường quốc kinh tế - hàng hải hàng đầu thế giới.

Để thu hẹp khoảng cách, ông công bố chi tiết sáng kiến Hạm đội Vàng, nhằm ký hợp đồng đóng tàu với tổng tải trọng lớn nhất kể từ Thế chiến II, qua đó khôi phục năng lực đóng tàu của Mỹ.

Golden Fleet, được ông Trump công bố cuối tháng 12, bao gồm đề xuất phát triển thiết giáp hạm “lớp Trump”. Theo ông Phelan, hạm đội này sẽ theo mô hình “cao - thấp” kết hợp, với các khu trục hạm, tàu sân bay, tàu ngầm, khinh hạm mới, tàu hỗ trợ, cùng nhiều phương tiện không người lái.

Ông mô tả thiết giáp hạm gây tranh cãi này không phải là “di tích quá khứ”, mà là “đòn đáp trả sát thương và mang tính quyết định” cho các xung đột tương lai, được thiết kế để duy trì hỏa lực liên tục, phòng không - phòng thủ tên lửa vững chắc, và năng lực chỉ huy cho cả lực lượng có người lái lẫn không người lái. “Một con tàu không chỉ để gạt mũi tên, mà để tiêu diệt kẻ bắn tên,” ông nói.

Bên cạnh năng lực tác chiến cường độ cao, ông Phelan cho biết việc sản xuất nhanh các tàu mặt nước cỡ nhỏ, chi phí hợp lý như khinh hạm mới, cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu về thời gian và nhiệm vụ.

Ông nhấn mạnh hai trụ cột then chốt để Mỹ có thể triển khai sức mạnh trên những khoảng cách mênh mông của Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trước các đối thủ tiềm tàng như Trung Quốc: hậu cần - gồm tàu chở dầu hiện đại, tàu đạn dược, tàu tiếp tế và các căn cứ tiền phương - là “xương sống”; còn các hệ thống tự hành và không người lái là “yếu tố trung tâm” của hạm đội mới.

Cuối cùng, ông Phelan cho biết ngành đóng tàu Mỹ cần tuyển khoảng 250.000 lao động kỹ năng cao trong thập kỷ tới để đáp ứng nhu cầu của hạm đội. Những công việc này sẽ không bị trí tuệ nhân tạo hay tự động hóa thay thế, mà được AI hỗ trợ và nâng tầm.

Phương Linh