Mỹ có thể phải bỏ ra bao nhiêu tiền để mua Greenland?

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo đó, Mỹ có thể phải chuẩn bị 700 tỷ USD cho kịch bản mua hòn đảo Greenland. Ước tính này do các học giả và cựu quan chức Mỹ xây dựng, thuộc khuôn khổ công tác hoạch định xoay quanh tham vọng của Tổng thống nhằm thâu tóm Greenland, biến nơi đây thành vùng đệm chiến lược ở Bắc Cực trước các đối thủ hàng đầu của Mỹ.

Mức chi phí này vượt quá nửa ngân sách thường niên của Bộ Quốc phòng Mỹ. Theo CBS News (Mỹ), tổng ngân sách hàng năm của quân đội Mỹ vào khoảng 900 tỷ USD.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng giấu tên tiết lộ với NBC rằng Ngoại trưởng Marco Rubio đã được giao nhiệm vụ xây dựng đề xuất trong vài tuần tới nhằm mua lại Greenland - kế hoạch được mô tả là “ưu tiên hàng đầu” của ông Trump.

Trong khi một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump cho rằng Mỹ có thể sử dụng biện pháp quân sự để kiểm soát hòn đảo với khoảng 57.000 dân, thì những người khác lại nhận định rằng khả năng Washington tìm cách mua Greenland hoặc thiết lập một liên minh mới với vùng lãnh thổ này là kịch bản dễ xảy ra hơn.

Theo ông Ian Lesser tại Quỹ German Marshall ở Mỹ, việc Tổng thống Trump đe dọa tiếp quản Greenland, bao gồm cả cảnh cáo không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực, có thể nhằm gây áp lực buộc Greenland và Đan Mạch phải ngồi vào bàn đàm phán về vị thế thuận lợi hơn của Mỹ tại khu vực này. Ông Ian Lesser nhận định khả năng Mỹ sử dụng vũ lực trong vấn đề này là rất thấp. Ông lý giải: “Điều đó là không cần thiết. Nó sẽ khơi mào những căng thẳng khó tưởng tượng trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), thậm chí có thể đẩy liên minh này tới bờ vực tan rã, và tôi không nghĩ Tổng thống sẽ nhận được ủng hộ từ Quốc hội cho kịch bản đó”.

Một phương án khác đang được cân nhắc là thiết lập hiệp ước liên kết tự do với Greenland. Đây là kịch bản trong đó Mỹ hỗ trợ tài chính Greenland để đổi lấy việc được hiện diện về an ninh tại hòn đảo này. Mỹ hiện có các thỏa thuận tương tự với Cộng hòa Quần đảo Marshall, Liên bang Micronesia và Cộng hòa Palau. Việc đưa Greenland vào “liên minh” này có thể đáp ứng một phần tầm nhìn rộng hơn của ông Donald Trump về vai trò của Mỹ tại Tây Bán cầu, đồng thời ít tốn kém hơn so với mức giá ước tính 500 - 700 tỷ USD để mua Greenland.

Năm 1916, Mỹ từng đồng ý mua một số đảo ở vùng Caribe từ Đan Mạch và đổi lại, theo thỏa thuận khi đó, Washington tuyên bố “sẽ không phản đối” việc Chính phủ Đan Mạch nắm giữ các lợi ích chính trị và kinh tế đối với toàn bộ Greenland.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Tổng thống Trump từng nói rằng ông muốn giành quyền sở hữu Greenland để có nhiều quyền hơn đối với vùng đất này, đồng thời ví von điều đó giống như mua nhà thay vì đi thuê. Theo ông chủ Nhà Trắng thứ 47, nếu về tay Mỹ, Greenland có thể mang vị thế tương tự Guam, American Samoa hay Puerto Rico, đồng thời giúp Washington củng cố quan hệ chiến lược lâu dài với hòn đảo này.

Ông Trump, vốn có thâm niên trong ngành bất động sản, từ lâu đã nhắm tới Greenland. Nhà lãnh đạo này cho rằng Mỹ cần Greenland vì lợi ích an ninh quốc gia tại Vòng Bắc Cực và từng cân nhắc khả năng thâu tóm hòn đảo này. Trong nhiệm kỳ đầu, khi ông Trump bày tỏ ý định mua Greenland, ý tưởng này không được xem là ưu tiên nghiêm túc, kể cả với một số trợ lý thân cận nhất của ông.

Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi đáng kể trong nhiệm kỳ thứ hai, khi tham vọng của ông Trump đối với Greenland được nhìn nhận nghiêm túc hơn, cả trong nội bộ chính quyền Mỹ lẫn giữa các đồng minh. Ngay sau khi nhậm chức hồi tháng 1 năm ngoái, Tổng thống Trump đã bắt đầu có động thái công khai. Đến tháng 12/2025, ông bổ nhiệm Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry làm đặc phái viên về Greenland, làm dấy lên những lo ngại mới từ phía chính quyền Đan Mạch và Greenland.

Đan Mạch, quốc gia có chủ quyền đối với Greenland - vùng lãnh thổ tự trị từ năm 2009 - đã nêu rõ lập trường. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen lâu nay tuyên bố Mỹ không có quyền sáp nhập Greenland và kêu gọi Washington chấm dứt các lời đe dọa. Chính quyền Greenland tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Mỹ, nhấn mạnh mọi trao đổi phải được tiến hành thông qua “các kênh phù hợp” và trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế.

Mỹ đang duy trì hiện diện quân sự quy mô nhỏ tại Greenland với căn cứ Không gian Pituffik. Tại đây có thành viên Lực lượng Vũ trụ Mỹ (USSF) cùng các quân nhân khác, vận hành hệ thống radar đóng vai trò cảnh báo sớm trước mọi nguy cơ tấn công. Mỹ và Đan Mạch cũng thường xuyên chia sẻ thông tin tình báo về những gì quân đội hai bên quan sát được trong khu vực.

Trong nhiều năm qua, Greenland tỏ ra sẵn sàng tiếp nhận thêm các khí tài quân sự của Mỹ, đồng thời cởi mở trong việc đàm phán liên quan đến các nguồn tài nguyên chiến lược của hòn đảo, trong đó có các khoáng sản đất hiếm.

Trong diễn biến đáng chú ý gần đây, ngày 14/1, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã có cuộc hội đàm kéo dài khoảng 1 giờ với Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen và quan chức phụ trách ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt tại Nhà Trắng. Cuộc gặp diễn ra sau các cuộc tiếp xúc cấp thấp hơn giữa 3 bên trong tuần trước.

Ông Rasmussen cho biết một nhóm công tác cấp cao sẽ được thành lập và dự kiến sẽ họp trong vài tuần tới nhằm tìm ra một giải pháp chung về các vấn đề an ninh, song vẫn phải tôn trọng các “lằn ranh đỏ” của Đan Mạch. Ông nhấn mạnh rằng các yêu cầu về việc Mỹ sở hữu vùng lãnh thổ rộng lớn, bán tự trị này là “hoàn toàn không thể chấp nhận”.

Cùng ngày 14/1, Đức và Pháp thông báo sẽ điều binh sĩ tới Greenland theo lời mời của Đan Mạch. Bộ Quốc phòng Đức cho biết một đội trinh sát gồm 13 binh sĩ sẽ được triển khai tới thủ phủ Nuuk từ ngày 15/1 nhằm khảo sát khả năng đóng góp quân sự hỗ trợ Đan Mạch bảo đảm an ninh khu vực. Pháp cũng xác nhận sẽ tham gia sứ mệnh này, cùng với Thụy Điển và các nước châu Âu khác.

Cùng ngày, Phó Thủ hiến Greenland Mute Egede cho biết NATO sẽ tăng cường triển khai binh sĩ tới hòn đảo này trong thời gian tới, với các hoạt động chủ yếu mang tính huấn luyện.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc