Mỹ, Đan Mạch đạt thỏa thuận về an ninh cho đảo Greenland

Tổng thống Donald Trump ngày 18/9 thông báo: Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã đạt thỏa thuận về an ninh hòn đảo, trong đó ông tuyên bố Mỹ có "quyền kiểm soát vĩnh viễn" đối với an ninh và các nhu cầu khác tại Greenland.

Tuy nhiên, Copenhagen và Nuuk khẳng định thỏa thuận không làm thay đổi chủ quyền của Đan Mạch đối với hòn đảo.

Theo Tổng thống Trump, thỏa thuận sẽ ngăn các đối thủ của Mỹ đặt căn cứ, triển khai lực lượng hoặc thực hiện những khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland nếu chưa được Washington chấp thuận bằng văn bản.

Ông cũng cho biết Mỹ sẽ bắt đầu quá trình xây dựng lực lượng quân sự quy mô lớn tại những khu vực phù hợp trên hòn đảo và phối hợp với người dân bản địa.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết văn kiện dự kiến được ký bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York vào tuần tới.

Bà khẳng định thỏa thuận công nhận chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch, đồng thời bảo đảm quyền tự quyết của người dân Greenland. Văn kiện cũng cần được quốc hội Đan Mạch và Greenland phê chuẩn trước khi có hiệu lực.

Lãnh đạo Greenland Jens-Frederik Nielsen nói thỏa thuận ghi nhận lợi ích của hòn đảo và vị thế của Greenland trong hợp tác quốc tế.

Reuters cho biết nội dung cụ thể về quy mô hiện diện quân sự mới của Mỹ và các quyền mà Washington được trao vẫn chưa được công bố đầy đủ.

Một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận sẽ cấm các quốc gia không thuộc NATO xây dựng căn cứ tại Greenland, đồng thời hạn chế những khoản đầu tư nhạy cảm của các nước này.

Washington cũng được duy trì quyền tiếp cận, đồn trú và sử dụng không phận Greenland lâu dài, kể cả trong trường hợp hòn đảo giành độc lập khỏi Đan Mạch.

Mỹ vốn có hiện diện quân sự tại Greenland từ nhiều thập niên trước. Hiệp ước phòng thủ Mỹ - Đan Mạch năm 1951 tạo cơ sở cho Washington sử dụng các khu vực quân sự trên hòn đảo.

Căn cứ không quân Thule sau này được đổi tên thành Căn cứ Vũ trụ Pituffik, nằm ở phía bắc Greenland và hiện vẫn là một cơ sở chiến lược của Mỹ.

Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm giữa Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Vị trí của hòn đảo nằm gần các tuyến hàng hải và không phận nối Bắc Mỹ với châu Âu, đồng thời Greenland sở hữu nhiều tài nguyên khoáng sản quan trọng.

Những yếu tố này khiến nơi đây có giá trị chiến lược đặc biệt trong cạnh tranh an ninh tại Bắc Cực.

Tổng thống Trump từng đề xuất Mỹ mua Greenland trong nhiệm kỳ đầu. Sau khi trở lại Nhà Trắng năm 2025, ông tiếp tục thúc đẩy ý tưởng này và nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng an ninh của hòn đảo.

Thỏa thuận mới cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ đề xuất sở hữu lãnh thổ sang mở rộng quyền tiếp cận và hiện diện quân sự, trong khi Greenland tiếp tục nằm dưới chủ quyền của Đan Mạch.