Mỹ đề xuất vẽ lại biên giới Donbas, Ukraine lập tức phản ứng

Cuộc họp ba bên giữa đại diện Nga, Mỹ và Ukraine tại Abu Dhabi, ngày 10/11/2026. Ảnh: Sputnik

Theo tờ Kyiv Post ngày 11/11, Ukraine đã bác bỏ một đề xuất được cho là do các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra, theo đó điều chỉnh ranh giới hành chính của hai tỉnh Donetsk và Lugansk nhằm phản ánh sự phân chia lãnh thổ hiện nay dọc theo tiền tuyến.

Báo The Telegraph, dẫn lời một nguồn tin Ukraine am hiểu tiến trình đàm phán, cho biết phương án này có thể cho phép Nga tuyên bố đã đạt được mục tiêu kiểm soát toàn bộ vùng Donbas, ngay cả khi lực lượng Ukraine vẫn duy trì quyền kiểm soát một số thành phố mà quân đội Nga chưa chiếm được.

Theo cách sắp xếp được đề xuất, những khu vực vẫn do Ukraine kiểm soát trên thực tế sẽ nằm ngoài ranh giới hành chính mới của hai tỉnh Donetsk và Lugansk.

Đây được cho là một nỗ lực nhằm tìm cách tháo gỡ bất đồng lớn nhất cản trở thỏa thuận hòa bình: yêu cầu của Nga về việc Ukraine rút khỏi khoảng 5.180 km² lãnh thổ tại hai tỉnh Donetsk và Lugansk mà lực lượng Nga chưa kiểm soát được.

Tuy nhiên, Kiev không chấp nhận phương án này và khẳng định sẽ không công nhận việc Nga kiểm soát các vùng lãnh thổ Ukraine, dù trên thực tế hay về mặt pháp lý.

Một nguồn tin Ukraine nói với The Telegraph: “Phái đoàn Ukraine chưa bao giờ thảo luận về bất kỳ nhượng bộ lãnh thổ nào đối với những khu vực Nga đang kiểm soát”.

Nguồn tin này nhấn mạnh Ukraine sẽ không công nhận điều đó, dù trên thực tế hay về mặt pháp lý, đồng thời khẳng định đây luôn là lập trường của Kiev tại bàn đàm phán.

Vòng đàm phán ba bên đầu tiên giữa Nga, Ukraine và Mỹ diễn ra ngày 10/11 tại Abu Dhabi, dưới sự thúc đẩy của Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Cuộc gặp kéo dài khoảng 4,5 giờ, tập trung chủ yếu vào các vấn đề nhân đạo và bảo đảm an ninh.

Ngày làm việc thứ hai vào 11/11 cũng đã kết thúc.

Bất đồng về lãnh thổ vẫn là nút thắt lớn

Đề xuất được báo chí đưa tin xuất hiện trong bối cảnh các bên đưa ra những thông điệp khác nhau về khả năng nhượng bộ lãnh thổ. Trước vòng đàm phán tại Abu Dhabi, một quan chức Mỹ cho biết cả Kiev và Moskva được cho là đã thể hiện một mức độ linh hoạt nhất định trong các trao đổi riêng, dù lập trường công khai của hai bên vẫn khác biệt sâu sắc.

Trong khi chưa tìm được tiếng nói chung về vấn đề này, các nhà đàm phán Mỹ tập trung vào những bảo đảm an ninh sau chiến tranh nhằm ngăn xung đột tái diễn nếu đạt được thỏa thuận chấm dứt giao tranh.

Phát biểu khi mở đầu cuộc đàm phán, đặc phái viên Jared Kushner cho biết Washington tin rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin sẵn sàng hướng tới hòa bình trong những điều kiện nhất định.

Ông Kushner nói: “Câu hỏi mà chúng tôi thường xuyên nhận được nhất từ phía châu Âu là: Nga và Tổng thống Putin có thực sự sẵn sàng cho hòa bình hay không?”.

Ông cho biết, dựa trên những gì ông và ông Steve Witkoff nghe được từ phía Nga, Mỹ tin tưởng rằng điều đó có thể đạt được nếu đáp ứng những điều kiện phù hợp.

Tuy nhiên, các yêu cầu của Moskva và lập trường của Kiev về lãnh thổ vẫn cách biệt đáng kể.

Tổng thống Putin nhiều lần yêu cầu Ukraine rút quân khỏi Donbas. Tháng 6/2024, ông cũng đưa ra các điều kiện liên quan đến việc Ukraine công nhận các tuyên bố chủ quyền của Nga đối với các khu vực Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia, Kherson và Crimea để tiến tới ngừng bắn.

Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bác bỏ việc rút quân khỏi những khu vực do Ukraine kiểm soát.

Phát biểu tại Copenhagen ngày 10/11, ông Zelensky cáo buộc các đại diện Nga cung cấp thông tin không chính xác cho Washington về tình hình chiến trường, cho rằng Moskva đã phóng đại phạm vi lãnh thổ tại Donbas mà lực lượng Nga kiểm soát.

Theo nhà lãnh đạo Ukraine, các nhà đàm phán Nga tuyên bố kiểm soát khoảng một nửa diện tích khu vực vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine. Kiev cho biết đã đưa ra bằng chứng hình ảnh và video để phản bác những thông tin này. Tổng thống Ukraine nhấn mạnh các vấn đề lãnh thổ cuối cùng cần được giải quyết trực tiếp giữa lãnh đạo hai nước, đồng thời tuyên bố sẵn sàng gặp ông Putin với sự trung gian của Mỹ và châu Âu.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov ngày 9/11 cho biết các cuộc trao đổi tại Abu Dhabi nhằm thống nhất những nguyên tắc sẽ được thông qua khi kết thúc tiến trình đàm phán về một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột.

Ngày 10/11, ông Lavrov tiếp tục nhấn mạnh các bảo đảm an ninh khu vực và những sắp xếp sau khi đạt được một giải pháp toàn diện. Ông phản đối đề xuất ngừng bắn trước khi thảo luận về cấu trúc an ninh dài hạn, cho rằng khoảng thời gian ngừng bắn có thể được phương Tây sử dụng để giúp Ukraine củng cố năng lực quân sự.

Về lãnh thổ, lập trường công khai của Moskva vẫn là yêu cầu Ukraine rút quân khỏi toàn bộ Donbas, đồng thời chấp nhận các yêu sách của Nga đối với Crimea và bốn tỉnh Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson.