Mỹ dừng bay 4 tiếng vì sự cố liên lạc, quản lý bay Việt Nam rà soát quy trình

Không lưu Mỹ "tê liệt" 4 tiếng

Chiều 13/11/2026 (giờ Mỹ), Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã phải ban hành lệnh dừng cất cánh trên toàn quốc suốt hơn 4 giờ do sự cố hạ tầng viễn thông tại các trung tâm kiểm soát đường dài.

Theo Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy, vào khoảng 15h36 ngày 13/11/2026 (giờ miền Đông Mỹ), hệ thống radar và liên lạc tại 22 trung tâm kiểm soát đường dài (ARTCC) cùng các cơ sở kiểm soát tiếp cận (TRACON) trên lãnh thổ Mỹ bắt đầu hoạt động không ổn định.

Đến 15h54 (tức 3h54 sáng 14/11 giờ Việt Nam), FAA buộc phải ban hành lệnh dừng cất cánh trên toàn quốc như một biện pháp phòng ngừa khi có khoảng 3.500 tàu bay đang hoạt động trên bầu trời. Đây là lần thứ hai Mỹ phải dừng bay toàn quốc kể từ sự kiện 11/9/2001, sau sự cố hệ thống thông báo tin tức hàng không (NOTAM) vào tháng 1/2023.

Về nguyên nhân sơ bộ, Bộ trưởng Sean Duffy cho biết hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ vẫn đang sử dụng công nghệ viễn thông ghép kênh phân chia theo thời gian (TDM) dạng analog kiểu cũ. Dù không mất hoàn toàn liên lạc hay radar, các bộ định tuyến (router) đã bị quá tải và xuất ra dữ liệu không nhất quán, buộc cơ quan chức năng phải ngắt hệ thống.

Theo số liệu của Flightradar24 do Reuters dẫn lại, hơn 4.700 chuyến bay đã bị hủy và khoảng 10.000 chuyến bị chậm trong ngày 13/11, cùng khoảng 700 chuyến của ngày 14/11 bị hủy trước.

Tàu bay xếp hàng chờ trên đường lăn tại một sân bay Mỹ trong thời gian FAA áp dụng lệnh dừng bay. Ảnh: WRAL

Để khắc phục sự cố, FAA đã triển khai quy trình xử lý theo trình tự chặt chẽ: chặn tàu bay mới đi vào hệ thống, duy trì điều hành đưa toàn bộ khoảng 3.500 tàu bay đang trên không hạ cánh an toàn, tắt phần hệ thống xuất dữ liệu sai và khôi phục từng trung tâm. Từ khoảng 18h00, FAA bắt đầu cho phép khởi hành trở lại theo từng bước (ưu tiên các chuyến bay qua đại dương và đi Alaska, Hawaii) trước khi chính thức dỡ bỏ lệnh dừng bay toàn quốc vào lúc 20h15.

Không lưu Việt Nam rà soát, đối chiếu từ sự cố ở Mỹ

VATM đánh giá, đối với các nhà cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trên thế giới, sự cố tại Mỹ là lời cảnh tỉnh sâu sắc về độ tin cậy của hệ thống thông tin, dẫn đường, giám sát (CNS), đặc biệt trong giai đoạn chuyển giao từ công nghệ cũ sang công nghệ số.

Trên tinh thần chủ động rút kinh nghiệm, VATM đã lập tức rà soát, đối chiếu các bài học kinh nghiệm quốc tế với thực tiễn vận hành trong nước.

Kíp trực Kiểm soát không lưu tại Đài Kiểm soát không lưu Nội Bài

Trên nền tảng kết quả thanh sát an toàn toàn cầu của ICAO (USOAP) đạt mức ấn tượng 91,8% cùng hệ thống 219 quy trình quản lý chất lượng chuẩn hóa, VATM đang triển khai quyết liệt hệ thống giải pháp tổng thể trên 4 trụ cột: hạ tầng thông tin – kỹ thuật, đánh giá an toàn và điều tiết luồng không lưu, an ninh mạng tích hợp và chuyển đổi số gắn với khoa học công nghệ.

Hiện nay, VATM đang triển khai phương án dự phòng nhiều lớp cho hệ thống CNS (kết hợp giữa mạng cáp quang và mạng vệ tinh VSAT dùng riêng), đồng thời định kỳ rà soát tính độc lập về tuyến truyền dẫn, thiết bị và nhà cung cấp dịch vụ.

Về hạ tầng cốt lõi, VATM đã đầu tư thay thế 10 hệ thống radar thế hệ mới, nâng cấp Trung tâm Kiểm soát đường dài (ACC) Hồ Chí Minh sau hơn 20 năm khai thác, kiểm soát chặt chẽ tiến độ chuyển đổi hệ thống quản lý không lưu và đầu tư thay thế hệ thống tại ACC Hà Nội giai đoạn 2025–2030.

VATM đặc biệt chú trọng quản trị rủi ro trong giai đoạn chuyển đổi công nghệ khi thiết bị cũ và mới vận hành song song.

Rút kinh nghiệm từ việc bộ định tuyến tại Mỹ vẫn chạy nhưng xuất dữ liệu sai, Trung tâm điều hành mạng số (Digital NOC) của VATM được định hướng giám sát trực tiếp chất lượng dữ liệu, cảnh báo sớm tải mạng bất thường và độ sai lệch dữ liệu radar, thoại để kíp trực chủ động chuyển sang phương thức dự phòng.

Song song đó, Trung tâm Quản lý luồng không lưu duy trì trực 24/7, áp dụng bộ công cụ tối ưu hóa năng lực ATFM đa tầng và cơ chế phối hợp luồng xuyên biên giới khu vực, kết hợp chuẩn hóa 640 phương thức bay PBN giúp giảm tải vùng trời và giảm thời gian bay chờ từ 5–7%.

Các kịch bản mất liên lạc, mất giám sát đồng thời tại nhiều cơ sở đều được đưa vào diễn tập giả định (TTX) định kỳ gắn với Chương trình Quản lý hiệu suất con người (HPM), Quản lý rủi ro mệt mỏi (FRMS) cho kiểm soát viên và số hóa quy trình an toàn PCCC tại các cơ sở trọng yếu Cấp A.

VATM xác định an ninh mạng là một cấu phần sống còn của an toàn bay, thực hiện tích hợp trực tiếp quản trị rủi ro an ninh mạng vào Hệ thống quản lý an toàn (SMS) và củng cố Chương trình An ninh hàng không theo Nghị định 215/2026/NĐ-CP. Thế trận phòng thủ 3 lớp được duy trì nghiêm ngặt.

“Sự cố ngày 13/11 tại Mỹ dù không gây tai nạn nhưng đã làm tê liệt mạng lưới hàng không lớn nhất thế giới suốt hơn 4 giờ. Với tinh thần chủ động rút kinh nghiệm, kết hợp đồng bộ giữa hạ tầng dự phòng độc lập đa lớp, quy trình quản trị an toàn – điều tiết luồng tiên tiến, thế trận phòng thủ mạng NOC/SOC vững chắc và lộ trình chuyển đổi số bài bản, VATM tiếp tục duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất, bảo đảm điều hành bay an toàn, điều hòa và thông suốt trong vùng trời cũng như các vùng thông báo bay (FIR) được giao quản lý”, đại diện VATM nhấn mạnh.