Thúc đẩy chuyển đổi số, kinh tế xanh tuần hoàn trong nuôi tôm nước lợ

Theo ông Đồ Văn Thừa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành phố Cần Thơ, hiện thành phố đã tích hợp hệ thống trạm quan trắc tự động ứng dụng cảm biến IoT để giám sát chỉ số môi trường nước theo thời gian thực, cảnh báo dịch bệnh sớm cho người dân,...Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Đến nay, Cần Thơ đã hoàn thành cập nhật bản đồ số cho 248 trên tổng số 348 cơ sở nuôi cá tra thương phẩm tại các vùng nuôi trọng điểm, đồng thời đưa vào vận hành 38 điểm quan trắc môi trường nước với 6 chỉ tiêu thủy hóa cốt lõi để hỗ trợ cảnh báo sớm rủi ro cho người dân.

Ngành thủy sản đặt mục tiêu hoàn thành số hóa toàn bộ 38.000 cơ sở nuôi tôm vào năm 2028. Đó là thông tin được ông Phạm Quang Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành phố Cần Thơ cho biết tại hội nghị “Quản lý nuôi tôm nước lợ, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh tuần hoàn” do Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ phối hợp cùng Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) tổ chức vào ngày 14/11.

Ông Phạm Quang Vinh, Phó Chi cục Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành phố Cần Thơ (phải) cho biết, ngành thủy sản đặt mục tiêu hoàn thành số hóa toàn bộ 38.000 cơ sở nuôi tôm vào năm 2028. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Thành phố Cần Thơ hiện có hơn 96.500 ha nuôi thủy sản, trong đó tập trung 3 đối tượng thủy sản nuôi chủ lực là cá tra với 838,29 ha; tôm nước lợ là 51.000 ha (tôm sú 11.730 ha, tôm thẻ chân trắng 39.269 ha), diện tích còn lại là các loài thủy đặc sản có giá trị kinh tế cao khác. Tổng sản lượng thủy sản nuôi khả năng cung ứng hằng năm gần 737.000 tấn/năm, trong đó cá tra 256.900 tấn, tôm sú 24.590 tấn, tôm thẻ chân trắng 215.270 tấn. Trong bức tranh tổng thể ngành thủy sản thành phố cho thấy đối tượng tôm thẻ chân trắng hiện là đối tượng thủy sản nuôi chủ lực, chiếm 40,7% về diện tích và 29,2% tổng sản lượng hằng năm.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành nuôi trồng thủy sản vẫn đối mặt với không ít thách thức như kế hoạch quan trắc phê duyệt muộn, kiểm soát nguồn giống nhỏ lẻ phức tạp và dịch bệnh trên tôm. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện dựa trên Nghị quyết 57-NQ/TW, ngành nông nghiệp thành phố Cần Thơ đã phân định rõ giữa 'số hóa' giấy tờ thông thường và 'chuyển đổi số' toàn diện bằng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo nhằm tự động cập nhật, cảnh báo và đánh giá.

Thành phố Cần Thơ hiện có hơn 96.500 ha nuôi thủy sản, trong đó tập trung 3 đối tượng thủy sản nuôi chủ lực là cá tra, tôm sú, tôm thẻ chân trắng. trong đó, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng là 39.269 ha. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Theo bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, ngành nông nghiệp xác định việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu số và đổi mới sáng tạo là động lực trực tiếp, đòn bẩy đột phá nhằm tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo chiều sâu, nâng cao năng suất và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo kế hoạch, trong tháng 11/2026 sẽ hoàn thành và đưa vào áp dụng phục vụ cho công tác quản lý, liên thông dữ liệu với tuyến xã, phường, đồng thời bước đầu làm cơ sở phục vụ cho công tác truy xuất nguồn gốc điện tử thủy sản nuôi. Hiện thành phố cũng tích hợp hệ thống trạm quan trắc tự động ứng dụng cảm biến IoT để giám sát chỉ số môi trường nước theo thời gian thực, cảnh báo dịch bệnh sớm cho người dân. Các quy trình kỹ thuật tiên tiến như tuần hoàn nước (RAS), công nghệ Biofloc, cho ăn tự động định lượng bằng cảm biến âm thanh, camera giám sát kết nối điện thoại thông minh và kiểm soát con giống sạch bệnh bằng công nghệ sinh học đã giúp giảm chi phí sản xuất, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và đáp ứng các chứng nhận quốc tế (ASC, BAP, GlobalGAP).

Song song đó, thành phố cũng đang nghiên cứu áp dụng 138 mô hình tái sử dụng chất thải trong nuôi tôm tạo Biogas làm nhiên liệu đốt và phát điện phục vụ sinh hoạt, bước đầu đã cho kết quả khả quan.

Hiện nay, nhiều hộ nuôi tôm thẻ chân trắng ở Cần Thơ đã ứng dụng công nghệ, thiết bị kỹ thuật vào vùng nuôi như: thiết bị vận hành hệ thống quạt, công nghệ quan trắc môi trường nước,...Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Trong khuôn khổ hợp tác chuyển đổi số, Giám đốc Công ty Cổ phần Tép Bạc Trần Duy Phong chia sẻ, những giải pháp thiết thực trong dự án chuyển đổi số ngành thủy sản, nổi bật là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giao diện di động và định vị GPS cho 38 điểm quan trắc môi trường nước. Ông Phong khẳng định:" Phần lớn các tính năng công khai cho người nuôi đều được hỗ trợ hoàn toàn miễn phí nhằm giúp bà con dễ dàng tiếp cận. Thời gian tới, chúng tôi định hướng tiếp tục mở rộng số hóa toàn diện vùng nuôi, phân quyền cập nhật dữ liệu thời gian thực, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc đến từng ao nuôi và xây dựng bản đồ số phát thải carbon để hướng tới ngành tôm xanh, minh bạch".

Bên cạnh chuyển đổi số, các giải pháp kỹ thuật nuôi tiên tiến cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt. Tại hội nghị, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quốc Việt, Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ biển (Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ) đã giới thiệu “Quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh trong hệ thống tuần hoàn kết hợp đa loài” (CTU-RAS) – giải pháp vừa được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 4743.

Ứng dụng Farmext hỗ trợ cảnh báo rủi ro cho người nuôi tôm. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ  Lê Quốc Việt, mô hình CTU-RAS được nghiên cứu và phát triển chuyên sâu từ năm 2018, mang lại các ưu điểm vượt trội như tuần hoàn nước khép kín hoàn toàn (không thay nước trong suốt vụ, tái sử dụng qua 3 vụ/năm), tỷ lệ diện tích nuôi tối ưu (70-75% diện tích nuôi kết hợp 25-30% hệ thống lọc sinh học với cá rô phi và rong câu). Đặc biệt, mô hình đã ứng dụng thành công giải pháp bổ sung các loại củ quả thiên nhiên như bí đỏ để thay thế 10-20% thức ăn viên, giúp cải thiện chất lượng thịt tôm, tăng độ dai, giảm hệ số FCR, tuyệt đối không dùng kháng sinh và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định với năng suất đạt từ 3,5 đến 4,5 kg/m3 nước nuôi.

Kết hợp giữa chuyển đổi số toàn diện và các mô hình nuôi tuần hoàn công nghệ cao chính là chìa khóa then chốt giúp ngành tôm Cần Thơ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long vượt qua thách thức biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển kinh tế xanh bền vững trong thời gian tới.