Mỹ dùng công trình khoa học 10 năm tạo 'cỏ vô hình' phục vụ World Cup 2026

Thep AP, các mặt sân tại World Cup 2026 không đơn thuần là những thảm cỏ phục vụ thi đấu, mà là kết quả của gần một thập kỷ nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm tạo ra điều kiện thi đấu hoàn hảo nhất cho các đội tuyển.

Từ độ đàn hồi, khả năng thoát nước cho tới việc duy trì chất lượng cỏ trong nhiều tuần liên tục, tất cả đều được tính toán kỹ lưỡng. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một mặt sân “vô hình”, nơi trái bóng lăn mượt mà và cầu thủ không phải bận tâm đến bất kỳ vết lõm hay vùng cỏ xuống cấp nào.

Gần 10 năm nghiên cứu mặt sân "vô hình"

Đại học Tennessee và Đại học Bang Michigan đã mất khoảng tám năm để nghiên cứu hệ thống mặt sân cỏ được sử dụng tại 16 sân vận động World Cup trải khắp Mỹ, Canada và Mexico.

Các nhà nghiên cứu mất gần 1 thập kỷ để đảm bảo tiêu chuẩn nghiêm ngặt cho mặt sân. (Ảnh: AP)

FIFA đặt ra các tiêu chuẩn cực kỳ nghiêm ngặt cho mặt sân thi đấu. Phần lớn sân phải sử dụng cỏ tự nhiên, đồng thời cần duy trì điều kiện thi đấu tương đồng ở mọi sân vận động đăng cai nhằm đảm bảo công bằng cho các đội tuyển.

Thách thức càng lớn hơn khi nhiều sân vận động đăng cai vốn được xây dựng để tổ chức Giải Bóng bầu dục Quốc gia NFL và sử dụng cỏ nhân tạo quanh năm. Có tới tám sân World Cup thuộc diện này, trong đó bảy sân nằm ở Mỹ và một sân ở Canada.

Sân Lumen Field ở Seattle là một trong những sân vận động đầu tiên được đổi sang mặt cỏ tự nhiên trước giải đấu. Quy trình cải tạo giống như một công trình kỹ thuật hơn là việc trồng cỏ thông thường.

Các kỹ sư phải lắp đặt một hệ thống thoát nước và thông gió dạng mô-đun lên trên mặt sân cũ, sau đó phủ hơn 25 cm cát, trải lớp cỏ được trồng tại địa phương và gia cố toàn bộ bằng sợi nhân tạo.

Đội tuyển quốc gia nữ Mỹ là đội đầu tiên trải nghiệm sân. Phản ứng của đội trưởng Lindsey Heaps khiến các chuyên gia chăm sóc mặt sân hài lòng tuyệt đối. “Tôi gần như không nhận ra điều gì khác biệt, mà như thế nghĩa là mặt sân đã đạt yêu cầu”, cô nói.

Trong khi đó, sân SoFi ở Los Angeles là địa điểm cuối cùng hoàn tất việc trồng cỏ. Toàn bộ thảm cỏ được vận chuyển từ bang Washington tới California chỉ khoảng một tháng trước trận khai mạc giữa Mỹ và Paraguay.

Cuộc chiến với thời tiết và ánh sáng

World Cup 2026 trải dài trên ba quốc gia với khí hậu khác biệt hoàn toàn. Monterrey (Mexico) có mùa hè nóng và ẩm, trong khi Vancouver (Canada) lại mát mẻ hơn nhiều. Điều đó buộc các nhà khoa học phải phát triển hai hệ cỏ riêng biệt.

Cỏ Bermuda được sử dụng ở những khu vực có khí hậu nóng hơn, trong khi hỗn hợp cỏ rye lâu năm pha cùng Kentucky bluegrass được lắp đặt tại các vùng khí hậu mát mẻ và sân vận động trong nhà. Toàn bộ cỏ dùng cho sân thi đấu lẫn sân tập đều được trồng và thu hoạch tại 10 trang trại cỏ trải khắp ba quốc gia đồng chủ nhà.

Hệ thống mặt cỏ có thể được lắp đặt và tháo dỡ nhanh chóng. (Ảnh: AP)

Dallas là ví dụ điển hình cho những thách thức kỹ thuật mà World Cup phải giải quyết. Sân AT&T - được đổi tên thành sân vận động Dallas trong giải đấu - sẽ tổ chức tới chín trận, nhiều nhất trong tất cả các địa điểm đăng cai.

Tuy nhiên, mái che di động của sân lại khiến ánh nắng khó tiếp cận mặt cỏ. Để khắc phục, các kỹ sư phải bố trí hàng loạt hệ thống đèn hồng chuyên dụng treo trên trần sân vận động để duy trì quá trình quang hợp, giúp cỏ luôn xanh tốt.

“Thông thường hệ thống đèn này được đặt dưới mặt đất và phải di chuyển bằng bánh xe. Nhưng lần này chúng tôi treo chúng lên trần, giúp giảm thiểu vật cản trên sân”, ông Ewen Hodge, trưởng bộ phận hạ tầng sân cỏ World Cup, cho biết.

Với John Sorochan - giáo sư thuộc Đại học Tennessee - World Cup 2026 là thành quả của hơn 30 năm phát triển công nghệ sân cỏ. Ông từng tham gia trải và cắt cỏ ở World Cup 1994 khi còn là sinh viên Đại học Bang Michigan và chứng kiến những giới hạn công nghệ thời đó.

“Các tấm cỏ hồi ấy được trải trên sân có mái che suốt 30 ngày mà không được bảo quản bằng hệ thống đèn chuyên dụng hay công nghệ lai tạo cỏ hiện đại như bây giờ. Cỏ xuống cấp và hư hỏng rất nhanh vì không có ánh nắng mặt trời chiếu vào. Lúc đó tôi đã tự hỏi làm thế nào để cải thiện điều này", Sorochan nhớ lại.

Bề mặt cỏ và khoa học quản lý mặt sân mà Sorochan cùng các cộng sự đã hoàn thiện không chỉ phục vụ cho World Cup 2026 mà còn giúp tổ chức đa dạng các loại sự kiện hơn.

Hệ thống mặt cỏ có thể được lắp đặt và tháo dỡ nhanh chóng, nhờ đó các sân vận động có thể đáp ứng lịch thi đấu dày đặc với nhiều sự kiện như NFL và những trận bóng đá đỉnh cao. Không chỉ dừng lại ở sân vận động, công nghệ này còn có thể mở ra tương lai phát triển ngành cảnh quan đô thị và phát triển bền vững.

“Hiện chúng tôi có thể xây dựng các hệ thống thủy canh để trồng cỏ, đồng thời tái sử dụng nước ở bên dưới thay vì tưới từ trên xuống. Nguồn nước có thể được luân chuyển liên tục, giúp mặt sân bền vững hơn và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng. Trong 5 đến 10 năm tới, những công nghệ này có thể tạo ra bước ngoặt ngoài sức tưởng tượng", Sorochan nói.