Mỹ dừng miễn thị thực cho khách Trung Quốc đến vùng lãnh thổ Thái Bình Dương

Ảnh chụp từ đài quan sát đảo Forbidden, Saipan, Quần đảo Bắc Mariana. Ảnh: Wikimedia Commons

Bộ An ninh Nội địa Mỹ ngày 27/10 thông báo đình chỉ chương trình cho phép công dân Trung Quốc nhập cảnh không cần thị thực vào quần đảo Bắc Mariana, vùng lãnh thổ của Mỹ ở Tây Bắc Thái Bình Dương. Quyết định được đưa ra khi Washington tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực chiến lược này.

Cơ quan này cho rằng chương trình tiềm ẩn những rủi ro không thể chấp nhận đối với an ninh và thực thi pháp luật. Động thái diễn ra trong bối cảnh Mỹ khôi phục căn cứ không quân trên đảo Tinian, thuộc Bắc Mariana, trong khi đảo Guam lân cận là nơi đặt nhiều cơ sở quân sự quan trọng của Washington.

Lo ngại về hoạt động thu thập tin tình báo

Được triển khai năm 2025, chương trình Cấp phép Du lịch vì An ninh và Thúc đẩy Sức sống Kinh tế (EVS-TAP) cho phép những công dân Trung Quốc đáp ứng điều kiện sàng lọc lưu trú tại Bắc Mariana tối đa 14 ngày mà không cần thị thực.

Tuy nhiên, Bộ An ninh Nội địa Mỹ cảnh báo cơ chế này có thể bị lợi dụng để thu thập thông tin tình báo nhằm vào các cơ sở quốc phòng nhạy cảm của nước này. Washington nhấn mạnh an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt là Guam và Bắc Mariana, có ý nghĩa chiến lược quan trọng.

Theo Nikkei Asia, ông Gregory Brown, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Australia, New Zealand và Thái Bình Dương thuộc Đại học Georgetown, nhận định việc đình chỉ chương trình là biện pháp hợp lý nhằm giải quyết các lo ngại an ninh.

Ông Brown cho biết EVS-TAP cho phép du khách Trung Quốc bỏ qua quy trình thẩm tra của Bộ Ngoại giao Mỹ và phỏng vấn lãnh sự. Ông dẫn các vụ án trong năm 2024 và 2025, khi những đối tượng bị kết án vì đưa người Trung Quốc từ Bắc Mariana đến Guam trái phép; một số người sau đó xuất hiện tại hoặc gần các cơ sở quân sự Mỹ.

Theo chuyên gia này, việc Washington khôi phục sân bay quân sự trên đảo Tinian càng khiến yêu cầu kiểm soát an ninh trở nên cấp thiết.

Ngành du lịch lo mất nguồn thu

Quyết định của Mỹ làm dấy lên lo ngại về tác động kinh tế đối với Bắc Mariana, nơi du lịch là ngành chủ lực. Dù lượng khách Trung Quốc đã giảm mạnh trong những năm gần đây, thị trường này vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lượng khách đến quần đảo.

Bà Vicky Benavente, quyền chủ tịch Cơ quan Du lịch quần đảo Mariana, cho biết du khách Trung Quốc chiếm hơn 20% tổng lượng khách đến đây trong năm tài chính 2026.

Bà cảnh báo việc đình chỉ EVS-TAP mà không có cơ chế thay thế khả thi có thể giáng đòn mạnh vào ngành du lịch, vốn đang thiếu hụt nguồn khách, chỗ trên các chuyến bay và ngân sách quảng bá so với thời kỳ phát triển ổn định.

Ngành du lịch Bắc Mariana vẫn đang phục hồi sau đại dịch Covid-19 và chịu thêm tác động từ siêu bão Sinlaku, đổ bộ khu vực hồi tháng 4. Việc mất đi một kênh thuận lợi để thu hút khách Trung Quốc có nguy cơ gây thêm sức ép cho các doanh nghiệp lưu trú, dịch vụ và vận tải.

Mỹ chịu sức ép cân bằng an ninh và kinh tế

Giáo sư Brown cho rằng Washington cần quan tâm đến cách thông báo và triển khai quyết định. Chuyên gia này đề xuất Mỹ kết hợp các biện pháp an ninh với hỗ trợ kinh tế, trong đó có mở thêm đường bay và đẩy mạnh quảng bá tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Philippines nhằm đa dạng hóa nguồn khách.

Ngoài vấn đề an ninh, Bộ An ninh Nội địa Mỹ còn lo ngại chương trình có thể bị lợi dụng cho hoạt động du lịch sinh con, nhằm giúp trẻ em có quốc tịch Mỹ dù gia đình không có mối liên hệ lâu dài với nước này.

Quốc tịch theo nơi sinh là mục tiêu trong chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump. Tháng 8, ông ký hai sắc lệnh hành pháp nhằm hạn chế quyền này, sau khi một sắc lệnh trước đó bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi tháng 6.

Việc đình chỉ EVS-TAP cho thấy Washington đang siết chặt kiểm soát nhập cư và bảo vệ cơ sở quân sự tại Tây Thái Bình Dương. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là làm thế nào để tăng cường an ninh mà không khiến nền kinh tế du lịch Bắc Mariana, vốn chưa phục hồi hoàn toàn, tiếp tục suy yếu.