Mỹ - Iran kết thúc đàm phán mà không đạt thỏa thuận, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trong cuộc họp báo sau cuộc gặp với đại diện Pakistan và Iran tại Islamabad ngày 12/4 - Ảnh: Reuters.

Kết quả này làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần do Pakistan làm trung gian, được hai bên nhất trí vào thứ Ba (7/4).

Cả hai bên đều quy trách nhiệm cho đối phương về việc đàm phán đổ vỡ. Cuộc chiến kéo dài hơn 6 tuần qua đã đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh, qua đó làm gia tăng lo ngại về tác động tiêu cực đối với kinh tế thế giới.

“Tin xấu là chúng tôi đã không đạt được thỏa thuận, và tôi cho rằng đó là tin xấu với Iran nhiều hơn là với Mỹ”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trưởng phái đoàn đàm phán của Mỹ, nói với các phóng viên ngay trước khi rời Islamabad.

MỸ NÊU "LẰN RANH ĐỎ", IRAN NÓI YÊU CẦU CỦA WASHINGTON LÀ "QUÁ MỨC"

“Chúng tôi trở về Mỹ mà không đạt được thỏa thuận. Chúng tôi đã nêu rất rõ những lằn ranh đỏ của mình”, ông Vance phát biểu.

Ông Vance cho biết Tehran đã không chấp nhận các điều kiện do Washington đưa ra, trong đó có yêu cầu Iran không phát triển vũ khí hạt nhân. Theo ông, phía Mỹ cần một cam kết dứt khoát rằng Iran sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân, cũng như không theo đuổi các năng lực có thể giúp nước này nhanh chóng chế tạo vũ khí hạt nhân.

“Đây là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ Donald Trump và cũng là trọng tâm mà Washington theo đuổi trong suốt quá trình đàm phán”, ông Vance khẳng định.

Vòng đàm phán tại Islamabad, diễn ra sau lệnh ngừng bắn đạt được hồi đầu tuần, là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ, đồng thời là đối thoại cấp cao nhất giữa hai bên kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Về phía Iran, hãng thông tấn Tasnim cho rằng các yêu cầu “quá mức” từ phía Mỹ là trở ngại chính khiến hai bên không thể đi đến thỏa thuận. Một số cơ quan truyền thông khác của Iran cho biết hai bên đã thu hẹp được khác biệt ở một số vấn đề, nhưng eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran vẫn là hai điểm bất đồng lớn nhất.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc đàm phán diễn ra trong bầu không khí thiếu tin cậy.

“Việc chưa thể đạt được thỏa thuận chỉ sau một vòng đàm phán là điều không bất ngờ”, truyền thông Iran dẫn lời người phát ngôn trên cho biết.

Trong cuộc họp báo ngắn sau đàm phán, ông Vance không đề cập đến khả năng nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu - mà Tehran đã phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát.

Ông cũng cho biết đã trao đổi với Tổng thống Trump khoảng một chục lần trong suốt quá trình đàm phán. Tuy nhiên, ngay cả khi đàm phán đang diễn ra, ông Trump vẫn nói rằng việc có đạt được thỏa thuận hay không không phải là điều quan trọng.

“Chúng tôi đang đàm phán. Có đạt được thỏa thuận hay không cũng không có gì khác biệt với tôi, bởi vì chúng tôi đã thắng”, ông Trump nói với các phóng viên hôm thứ Bảy (11/4).

Phái đoàn Mỹ tham dự đàm phán còn có đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của ông Trump. Trong khi đó, phái đoàn Iran gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araqchi.

EO BIỂN HORMUZ

Một nguồn tin tại Pakistan mô tả bầu không khí của vòng đàm phán liên tục thay đổi, khi căng thẳng lúc tăng cao, lúc dịu xuống. Cuộc đàm phán bắt đầu từ ngày thứ Bảy và kéo dài xuyên đêm.

Trước khi đàm phán diễn ra, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với hãng tin Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản của Tehran đang bị phong tỏa tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài khác. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ bác bỏ thông tin này và khẳng định Washington chưa đồng ý giải phóng số tài sản nói trên.

Theo truyền hình nhà nước Iran và các quan chức nước này, ngoài việc yêu cầu giải phóng các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài, Tehran còn muốn giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, được bồi thường thiệt hại chiến tranh và thiết lập lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon. Iran cũng muốn áp phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển này.

Dù hai bên vẫn còn nhiều bất đồng tại Islamabad, dữ liệu vận tải biển cho thấy trong ngày thứ Bảy đã có 3 siêu tàu chở dầu chở đầy hàng đi qua eo biển Hormuz. Đây có thể là những con tàu đầu tiên rời Vịnh kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập. Dù vậy, hàng trăm tàu chở dầu khác vẫn đang mắc kẹt trong Vịnh và chờ đi qua eo biển này trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.

Theo các nhà phân tích, dù lập trường công khai của ông Trump có lúc thay đổi, mục tiêu cốt lõi của Washington dường như vẫn là mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải quốc tế và ngăn Iran phát triển năng lực hạt nhân có thể dẫn tới chế tạo vũ khí hạt nhân. Tehran từ lâu bác bỏ cáo buộc này.

Trong khi đó, Israel - đồng minh của Mỹ - vẫn tiếp tục không kích lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon và cho rằng mặt trận này không thuộc phạm vi của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ngược lại, Tehran khẳng định giao tranh tại Lebanon cũng phải chấm dứt.

Sau khi đàm phán kết thúc, Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar nói rằng “điều cấp thiết lúc này là các bên phải tiếp tục tuân thủ cam kết ngừng bắn”, đồng thời cho biết Islamabad sẽ cố gắng thúc đẩy vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ trong những ngày tới.