Mỹ không còn tàu quét mìn tại Eo biển Hormuz giữa lúc căng thẳng khu vực leo thang

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là điểm nghẽn chiến lược của thương mại năng lượng toàn cầu. Tuyến đường biển hẹp nằm giữa Iran và bán đảo Arab này mỗi ngày chứng kiến lượng lớn tàu chở dầu và khí đốt đi qua.

Tuy nhiên trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông gia tăng, một chi tiết đáng chú ý là hải quân Mỹ hiện không còn duy trì tàu quét mìn chuyên dụng tại khu vực.

Theo các thông tin được công bố gần đây, lực lượng hải quân Mỹ đã loại biên những tàu quét mìn lớp Avenger từng hoạt động nhiều năm tại Vùng Vịnh.

Đây là loại tàu chiến được thiết kế đặc biệt để phát hiện và vô hiệu hóa thủy lôi, loại vũ khí rẻ tiền nhưng có khả năng gây tê liệt giao thông hàng hải.

Các tàu quét mìn lớp Avenger có lượng giãn nước khoảng 1.300 tấn, chiều dài gần 68 m và được chế tạo với thân tàu bằng gỗ phủ vật liệu composite để giảm khả năng kích nổ thủy lôi từ tính.

Tàu được trang bị hệ thống sonar dò mìn AN/SQQ-32, cho phép phát hiện các quả thủy lôi nằm dưới đáy biển.

Sau khi xác định vị trí mục tiêu, thủy thủ đoàn có thể triển khai robot lặn điều khiển từ xa để tiếp cận và phá hủy quả mìn.

Các tàu lớp Avenger cũng có khả năng kéo thiết bị cắt dây mìn hoặc kích nổ thủy lôi từ khoảng cách an toàn.

Trong nhiều năm, hải quân Mỹ duy trì 4 tàu quét mìn lớp Avenger tại khu vực Trung Đông để bảo đảm an toàn cho tuyến hàng hải đi qua Hormuz.

Tuy nhiên những con tàu này đã lần lượt bị loại biên khi chương trình hiện đại hóa lực lượng hải quân được triển khai.

Đến tháng 9/2025, 4 tàu quét mìn lớp Avenger cuối cùng tại Vùng Vịnh đã bị loại biên. Sau đó các tàu này được đưa trở lại Mỹ vào tháng 1 năm nay để chuẩn bị tháo dỡ.

Việc rút toàn bộ lực lượng quét mìn khỏi khu vực diễn ra chỉ ít tuần trước khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông bùng phát.

Điều này khiến nhiều chuyên gia quân sự lo ngại rằng Mỹ có thể thiếu công cụ chuyên dụng để xử lý mối đe dọa thủy lôi nếu Iran quyết định phong tỏa Eo biển Hormuz.

Iran từ lâu được cho là sở hữu kho thủy lôi hải quân khá lớn. Những quả mìn này có thể được thả từ tàu nhỏ, xuồng cao tốc hoặc thậm chí từ tàu ngầm cỡ nhỏ.

Trong vùng biển hẹp như Hormuz, chỉ cần vài chục quả thủy lôi được đặt đúng vị trí cũng có thể khiến hoạt động vận tải dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng.

Eo biển Hormuz có chiều rộng khoảng 39 km tại điểm hẹp nhất. Tuy nhiên luồng hàng hải an toàn dành cho tàu thương mại chỉ rộng khoảng vài km.

Điều này khiến tuyến đường trở thành mục tiêu dễ bị phong tỏa nếu thủy lôi được triển khai.

Để thay thế các tàu quét mìn cũ, hải quân Mỹ dự kiến sử dụng tàu chiến đấu ven bờ lớp Littoral Combat Ship thực hiện nhiệm vụ chống thủy lôi.

Đây là loại tàu chiến đa nhiệm có lượng giãn nước khoảng 3.000 tấn, chiều dài hơn 115 m và có tốc độ tối đa khoảng 74 km/h.

Tàu chiến đấu ven bờ có thể mang theo các mô đun nhiệm vụ chuyên dụng, trong đó có hệ thống chống thủy lôi. Các hệ thống này gồm sonar kéo, robot lặn không người lái và thiết bị phá hủy thủy lôi điều khiển từ xa.

Tuy nhiên việc triển khai đầy đủ các mô đun chống thủy lôi cho tàu chiến đấu ven bờ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều đó khiến năng lực xử lý thủy lôi tại khu vực Hormuz chưa hoàn toàn ổn định.

Trong bối cảnh chiến sự leo thang, nguy cơ Iran sử dụng thủy lôi để gây sức ép chiến lược đang được nhiều chuyên gia nhắc đến. Nếu tuyến vận tải tại Hormuz bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể chịu tác động lớn.

Sự vắng mặt của các tàu quét mìn chuyên dụng vì vậy được xem là một khoảng trống đáng chú ý trong bố trí lực lượng của Mỹ tại khu vực.

Trong trường hợp thủy lôi thực sự xuất hiện trên tuyến hàng hải này, hải quân Mỹ sẽ phải nhanh chóng triển khai các phương tiện chống mìn mới hoặc huy động lực lượng từ các đồng minh để bảo vệ tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới.

Việt Hùng