Tô thắm thêm trang sử oai hùng của quân và dân tỉnh Đồng Tháp

Chiến thắng mở ra một bước ngoặt quan trọng, đưa phong trào cách mạng ở Mỹ Tho phát triển mạnh mẽ, toàn diện, tạo thế và lực mới, phối hợp với quân chủ lực Khu 8 tiến công và nổi dậy mở rộng vùng giải phóng, tạo điều kiện cho quân và dân tỉnh Mỹ Tho tiến công và nổi dậy giải phóng tỉnh nhà và góp phần vào thắng lợi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

GIẢI PHÓNG VÙNG TRUNG TÂM ĐỒNG THÁP MƯỜI

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, trên chiến trường Khu 8, từ tháng 3-1975, thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Miền, với tinh thần chủ động, sáng tạo, các Lực lượng vũ trang tiếp tục bước vào đợt 2 chiến dịch tiến công tổng hợp.

Khu di tích Chiến thắng Ngã Sáu - Bằng Lăng hiện tọa lạc tại xã Mỹ Thiện. Ảnh: VĂN THẢO

Nhiệm vụ đợt 2 được Khu ủy và Quân khu ủy đề ra là: Giải phóng hoàn toàn vùng trung tâm Đồng Tháp Mười, hoàn chỉnh tuyến Dương Văn Dương và vùng 4 Kiến Tường, tuyến Nguyễn Văn Tiếp nối liền mảng 4 Cai Lậy Bắc và Bắc Cái Bè...

Từ kinh nghiệm thực tiễn của đợt 1, ta không đạt yêu cầu về diệt điểm, bước vào đợt 2, qua nghiên cứu sự chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Miền, Bộ Tư lệnh Quân khu 8 đề xuất thay đổi kế hoạch: Hướng tiến công chủ yếu là mở khu vực Nguyễn Văn Tiếp B và Ngã Sáu, bao gồm các xã giáp ranh huyện Cái Bè (tỉnh Mỹ Tho) và Mỹ An (tỉnh Sa Đéc)...

Trên chiến trường tỉnh Mỹ Tho, vào đợt 2, Ban cán sự Tỉnh đội xác định quyết tâm: “Động viên sự nỗ lực cao nhất của các Lực lượng vũ trang, bán vũ trang địa phương thực hành xuất sắc vai trò nòng cốt cho cao trào nổi dậy đồng khởi của quần chúng giải phóng cơ bản Nam - Bắc lộ 4, giải phóng cơ bản huyện Chợ Gạo.

Giành quyền làm chủ đến sát Nam - Bắc lộ 4, mở nhiều tuyến hành lang qua lại lộ 4: Tháng 5-1974, theo chỉ thị của Trung ương Cục, ta tổ chức lại tỉnh Sa Đéc gồm các huyện của tỉnh Kiến Phong cũ như: Cao Lãnh, Mỹ An, Kiến Văn, Chợ Mới và thị xã Cao Lãnh và các huyện của tỉnh Vĩnh Long là: Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành...

Chuyển thế làm chủ mạnh đến các ấp ven sát thị trấn, làm chủ chính trị nhiều lõm trong nội ô, tạo điều kiện diệt bứt 1 - 2 chi khu, tiến lên giải phóng cơ bản Mỹ Tho”.

Ban cán sự đề ra nhiệm vụ, yêu cầu và chỉ tiêu cho từng huyện, từng khu vực trong tỉnh. Chiến trường tỉnh Mỹ Tho được chia làm 3 khu vực chỉ đạo.

Khu vực 1: Toàn huyện Chợ Gạo là khu vực trọng điểm của tỉnh; khu vực 2: 4 huyện Châu Thành Nam, Châu Thành Bắc, Cai Lậy Nam, Cai Lậy Bắc là khu vực trung tâm chỉ đạo; khu vực 3: Toàn huyện Cái Bè là khu vực quan trọng.

Chỉ trong vòng 4 ngày, với sự phối hợp chặt chẽ của 3 thứ quân, đặc biệt là bộ đội chủ lực, với chiến thuật “Vây tấn - lấn phá - triệt - diệt”, ta đã đánh thiệt hại nặng 2 tiểu đoàn ngụy (tiểu đoàn bảo an 450 thuộc tiểu khu Sa Đéc và tiểu đoàn 2 của trung đoàn 10 - sư đoàn 7); đánh tiêu hao tiểu đoàn bảo an 453, loại khỏi vòng chiến đấu trên 540 tên, trong đó chết 217 tên, bị thương 323 tên, bị bắt 52 tên; ta thu 2 pháo 105 mm, 4 ĐKZ, 2 khẩu 12,7 mm, trên 200 súng cối, AR15, M79, 37 máy PRC/25, 1 máy 15W, khoảng 4 tấn đạn dược các loại và nhiều đồ dùng quân trang quân dụng khác, mở rộng vùng giải phóng, góp phần làm nên Đại thắng Mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Tại các trọng điểm chỉ đạo đều thành lập Ban chỉ huy, gồm một số đồng chí trong Thường vụ Huyện ủy, Huyện đội và cán bộ tỉnh tăng cường.

Đối với huyện Cái Bè, khu vực phía Bắc là trọng điểm của quân khu, vì vậy huyện xác định trọng điểm của huyện là khu vực Nam lộ 4, diện quan trọng của huyện là trục lộ 20 và 30. Ý định tiếp tục mở ra vùng yếu, nâng lên giải phóng cơ bản Nam lộ 4, áp sát uy hiếp chi khu Cái Bè và An Hữu.

Khu vực trọng điểm của huyện thành lập Ban chỉ huy gồm 3 đồng chí trong Thường vụ Huyện ủy và đồng chí Huyện đội trưởng. Tỉnh tăng cường đồng chí Tỉnh ủy viên trực tiếp chỉ đạo trọng điểm của huyện.

TIÊU DIỆT “PHÁO ĐÀI” ĐỒ SỘ CỦA ĐỊCH

Thực hiện kế hoạch, ngày đêm 10 rạng 11-3-1975, Trung đoàn 24, Sư đoàn 8 nổ súng tiến công tiêu diệt căn cứ Ngã Sáu, diệt 1 tiểu đoàn bảo an. Trung đoàn 320 đánh viện tại kinh Bằng Lăng, diệt gọn 1 tiểu đoàn của trung đoàn 10, sư đoàn 7 ngụy.

Một số hiện vật trong Chiến thắng Ngã Sáu - Bằng Lăng. Ảnh: Tư liệu

Đây là trận then chốt của đợt 2 Chiến dịch tiến công tổng hợp mùa khô 1975 ở Quân khu 8, mở toang cửa ngõ cho khối chủ lực Quân khu tiến xuống áp sát TP. Mỹ Tho.

Sau khi địch tái chiếm căn cứ Ngã Sáu, đêm 13 ngày 14-3-1975, Trung đoàn 207 tiếp tục tiến công tiêu diệt căn cứ Ngã Sáu lần 2. Từ đây, địch không còn tái chiếm căn cứ Ngã Sáu nữa.

Trung đoàn 207 tiếp tục phát triển tiến công tiêu diệt căn cứ ngã tư Thanh Mỹ (căn cứ cấp tiểu đoàn). Ta đẩy mạnh tiến công diệt và bức rút một loạt đồn bót địch, giải phóng kinh Tư Mới, kinh Nguyễn Văn Tiếp B; phát triển chiếm và làm chủ một đoạn dài 6 km trên lộ 20, bao vây uy hiếp nhiều đồn bót trên tuyến Nguyễn Văn Tiếp (phía Tây Thiên Hộ và phía Đông Mỹ An), giải phóng 2 xã Thanh Mỹ và Mỹ Trung, giải phóng gần hết xã Mỹ An, Đốc Binh Kiều, với 8.150 dân.

Tính từ ngày 11-3 đến 25-3, ở khu vực trọng điểm khu, Sư đoàn 8 đã đánh hàng chục trận, trong đó có 3 trận cấp trung đoàn, tiêu diệt 2 tiểu đoàn, đánh thiệt hại nặng 1 liên đoàn bảo an; giải phóng một vùng rộng lớn gồm nhiều xã ở phía Bắc lộ 4 thuộc các huyện: Cái Bè, Cai Lậy (tỉnh Mỹ Tho), Kiến Văn, Mỹ An (tỉnh Sa Đéc).

Vùng giải phóng được mở rộng, nối liền từ căn cứ Đồng Tháp Mười đến sát lộ 4, tạo điều kiện thuận lợi cho việc uy hiếp, cắt đứt lộ 4, thực hiện chia cắt chiến lược trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Khi Trung đoàn 24 tiến công yếu khu Ngã Sáu, Nhân dân các xã: Mỹ Trung, Mỹ Thiện, Mỹ Lợi huy động xuồng ghe, phương tiện cho bộ đội. Sau trận đánh, huyện huy động hàng trăm dân công vào giúp bộ đội thu dọn chiến trường.

Kết thúc đợt 2 chiến dịch (3-1975), trên hướng trọng điểm của tỉnh, ta đã hoàn thành nhiệm vụ mở mảng Chợ Gạo, cùng lúc với trọng điểm khu, sau Chiến thắng Ngã Sáu, ta tiếp tục giành những thắng lợi lớn. Lực lượng chủ lực Khu và Lực lượng vũ trang tỉnh chuẩn bị bước vào thực hiện nhiệm vụ mới.

Các địa phương khác trên toàn chiến trường Mỹ Tho cùng đẩy mạnh hoạt động theo những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong tháng 3-1975. Qua hoạt động tiến công đợt 2, nhất là sau Chiến thắng Ngã Sáu - Bằng Lăng, ta đã phá rã thế kiềm kẹp của địch ở vùng ven, vùng yếu, mở ra nhiều vùng giải phóng liên hoàn, rộng lớn, áp sát thị xã, thị trấn. Ta giữ vững các vùng đã mở ra trước đây và tiếp tục phá các khu gom dân của địch, đặc biệt là khu gom dân trong vùng ruột Đồng Tháp Mười.

Có thể nói, Chiến thắng Ngã Sáu - Bằng Lăng có ý nghĩa rất quan trọng, giúp cho cấp ủy và chỉ huy các cấp quán triệt sâu sắc những ý kiến chỉ đạo của trên và nội dung nghị quyết của Khu ủy và Quân khu ủy là đúng đắn, phù hợp với thực tế chiến trường.

Từ chiến thắng cho thấy, việc chỉ đạo, chỉ huy, việc chuẩn bị chiến trường, công tác huấn luyện bộ đội và đưa cán bộ chủ trì đi sát chiến trường... là yếu tố bảo đảm giành thắng lợi cho trận đánh then chốt mở màn.

Với Chiến thắng Ngã Sáu - Bằng Lăng, đợt 2 của Chiến dịch tiến công mùa khô năm 1975 có nhiều điều kiện phát triển thuận lợi. Trên chiến trường Khu 8 nói chung, chiến trường Mỹ Tho nói riêng, thế và lực ta phát triển mạnh mẽ.

Đó là cơ sở để quân và dân Mỹ Tho, Khu 8 thực hành thắng lợi cuộc tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn địa phương, góp phần cùng toàn miền giải phóng hoàn toàn miền Nam trong mùa Xuân đại thắng năm 1975.

HỒNG LÊ (tổng hợp)