Mỹ mất công cụ tình báo chủ chốt giữa lo ngại an ninh World Cup

Trụ sở Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tại Washington, D.C. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Theo báo Anh The Guardian, Điều khoản 702 của Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài, cho phép các cơ quan tình báo Mỹ thu thập thông tin liên lạc của các mục tiêu nước ngoài ở bên ngoài nước Mỹ mà không cần lệnh khám xét, đã chính thức hết hiệu lực vào đêm 12/6 sau khi cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ không thông qua được việc gia hạn điều luật này trước thời điểm hết hiệu lực.

Các quan chức Mỹ mô tả đây là một trong những công cụ chống khủng bố và phản gián quan trọng nhất của nước này. Trong khi đó, những người ủng hộ quyền riêng tư và các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng từ lâu đã cảnh báo chương trình có thể thu thập thông tin liên lạc của công dân Mỹ mà không có các biện pháp bảo vệ đầy đủ.

Điều luật hết hiệu lực trong bối cảnh Mỹ cùng Canada và Mexico đồng đăng cai World Cup, giải đấu quy tụ các đội tuyển từ 48 quốc gia và thu hút lượng lớn người hâm mộ đến các sân vận động trên khắp Bắc Mỹ, cũng như trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến Iran và nhiều điểm nóng khác trên thế giới đang leo thang.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã viện dẫn World Cup cùng các hoạt động kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ vào tháng 7 để kêu gọi Quốc hội duy trì chương trình này.

Trong tuần qua, Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Kash Patel cho biết ngăn chặn các cuộc tấn công khủng bố trong thời gian diễn ra World Cup là ưu tiên hàng đầu của cơ quan này. Ông lưu ý đây dự kiến sẽ là một trong những sự kiện thể thao lớn nhất từng được tổ chức tại Mỹ, với 11 thành phố đăng cai và hàng triệu du khách quốc tế. “Những kẻ cực đoan đã từng lợi dụng các sự kiện thể thao toàn cầu quy mô lớn để gây hại và truyền bá hệ tư tưởng cực đoan của chúng”, ông nói trong một tuyên bố, đồng thời cam kết FBI sẽ làm việc “không ngừng nghỉ” để bảo đảm an toàn cho các cầu thủ, người hâm mộ, người dân Mỹ và du khách quốc tế.

Tuy nhiên, hậu quả tức thời của việc điều luật hết hiệu lực vẫn chưa rõ ràng, bởi các hoạt động giám sát theo Điều khoản 702 được thực hiện trên cơ sở các phê chuẩn hằng năm của Tòa án Giám sát Tình báo Nước ngoài.

Tòa án này đã phê duyệt một lệnh cho phép giám sát mới vào tháng 3, đồng nghĩa về mặt lý thuyết một số hoạt động giám sát hiện hành có thể tiếp tục được duy trì đến tháng 3/2027 ngay cả khi Quốc hội không có động thái mới.

Tuy nhiên, các nhà lập pháp và chuyên gia tình báo cảnh báo rằng tình hình pháp lý trên thực tế phức tạp hơn, đặc biệt nếu các công ty viễn thông và công nghệ cho rằng họ không còn được bảo vệ đầy đủ về mặt pháp lý để tiếp tục tuân thủ các yêu cầu của chính phủ.

Thượng nghị sĩ Mark Warner, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Tình báo Thượng viện, cho rằng vấn đề này chưa từng được kiểm chứng trên thực tế.

“Lệnh phê duyệt sẽ có hiệu lực đến tháng 3, nhưng điều chúng tôi tin tưởng là các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông, các công ty viễn thông, Google và nhiều doanh nghiệp khác sẽ không cung cấp thông tin nếu không còn được luật pháp bảo vệ”, ông Warner nói với các phóng viên tại Điện Capitol.

Tình trạng bế tắc hiện nay một phần xuất phát từ những lo ngại kéo dài về quyền riêng tư, nhưng đã trở nên nghiêm trọng hơn sau khi Tổng thống Trump bổ nhiệm ông Bill Pulte quan chức phụ trách lĩnh vực nhà ở, trung thành với ông nhưng thiếu kinh nghiệm tình báo, làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI).

Trong khi Hạ viện nghỉ làm việc đến ngày 23/6 và Thượng viện cũng đã rời Washington, hiện chưa có lộ trình rõ ràng để Quốc hội Mỹ khôi phục thẩm quyền theo Điều khoản 702.