Mỹ phát triển tên lửa siêu vượt âm giá rẻ để áp đảo hệ thống phòng thủ Trung Quốc

Hải quân Mỹ dự định trang bị cho mỗi máy bay F/A-18E/F Super Hornet của mình tối đa 4 tên lửa siêu thanh Blackbeard. Ảnh: SCMP.

Với giá dự kiến khoảng 385.000 USD mỗi quả, tên lửa Blackbeard được phát triển theo hướng giảm chi phí và sản xuất hàng loạt, nhằm giúp Hải quân Mỹ tăng mạnh kho vũ khí có thể triển khai từ tiêm kích trên tàu sân bay. Loại vũ khí này có thể tạo thêm thách thức cho hệ thống phòng không bảo vệ tàu chiến Trung Quốc và các cơ sở quân sự ven biển, theo nhận định của giới chuyên gia.

Blackbeard là tên lửa do công ty quốc phòng Castelion có trụ sở tại bang California phát triển. Vũ khí này được thiết kế để bay với tốc độ trên Mach 5, tức nhanh hơn 5 lần tốc độ âm thanh, và tấn công cả tàu chiến lẫn mục tiêu trên đất liền. Khác với nhiều loại vũ khí siêu vượt âm đắt đỏ hơn, Blackbeard được phát triển với trọng tâm là giá thành phải chăng và khả năng sản xuất hàng loạt.

Hồi tháng 5, Lầu Năm Góc đề nghị Quốc hội Mỹ cho phép và cấp ngân sách mua hơn 12.000 tên lửa Blackbeard để triển khai trong các quân chủng trong vòng 5 năm. Dự toán của Hải quân Mỹ cho thấy chi phí bình quân trước thuế và các khoản điều chỉnh khác cho mỗi quả tên lửa vào khoảng 385.000 USD trong các năm tài khóa 2028-2031.

Trong khi đó, theo số liệu ngân sách của Không quân Mỹ cho năm tài khóa 2024, tên lửa chống hạm tầm xa LRASM cỡ lớn hơn do Lockheed Martin sản xuất có giá ước tính khoảng 3,25 triệu USD mỗi quả.

Chênh lệch giá có thể giúp quân đội Mỹ tích trữ số lượng tên lửa lớn hơn nhiều và liên tục tập kích tàu chiến Trung Quốc, buộc đối phương phải sử dụng các tên lửa đánh chặn phòng thủ. Điều này có thể tạo điều kiện để những tên lửa chống hạm cỡ lớn, uy lực mạnh hơn của Mỹ tiếp cận mục tiêu dễ dàng hơn, theo các chuyên gia.

Blackbeard cũng có thể đe dọa các trận địa tên lửa chống hạm và hệ thống phòng không ven biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, các chuyên gia chưa thống nhất về khả năng máy bay xuất phát từ tàu sân bay Mỹ có thể tiếp cận đủ gần những mục tiêu này để tấn công.

Mỹ muốn nhanh chóng đưa Blackbeard vào hoạt động

Theo Viện Hải quân Mỹ (USNI), Hải quân nước này đã đặt mua 50 tên lửa tiền sản xuất vào tháng 6 và thêm 444 quả vào tháng 9. Hải quân Mỹ đang hướng tới khả năng tác chiến ban đầu trong năm nay, dù các dự toán ngân sách và thông báo của Castelion hồi tháng 4 cho thấy mốc thời gian có thể là năm 2027.

USNI News đưa tin hồi tháng 9 rằng một chiếc F/A-18E/F Super Hornet đã trình diễn khả năng mang hai tên lửa Blackbeard. Hải quân Mỹ dự định trang bị để mỗi chiếc Super Hornet có thể mang tối đa 4 quả.

Nỗ lực mở rộng kho tên lửa phản ánh mối lo ngại của Washington về tốc độ cạn kiệt vũ khí tấn công chính xác tầm xa nếu xảy ra xung đột trên eo biển Đài Loan.

Trong các cuộc mô phỏng chiến tranh được công bố năm 2023, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington phát hiện lực lượng Mỹ đều sử dụng hết kho tên lửa LRASM trong tuần đầu tiên ở mọi kịch bản mô phỏng một cuộc tấn công giả định nhằm vào hòn đảo.

Trung Quốc nghiên cứu cách đối phó các đòn tấn công tên lửa quy mô lớn

Trong khi Mỹ tìm cách mở rộng kho vũ khí tấn công chính xác, các nhà nghiên cứu quân sự Trung Quốc cũng xem xét nhiều phương án đối phó với những đòn tập kích quy mô lớn của Washington.

Ông Christopher Sharman, Giám đốc Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung Quốc thuộc Trường Chiến tranh Hải quân Mỹ (CMSI), dẫn một bài viết đăng năm 2023 trên tạp chí Nghiên cứu Quân sự Không quân của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Bài viết phân tích hơn một chục cuộc xung đột có sự tham gia của các đòn tấn công tầm xa do Mỹ và đồng minh tiến hành. CMSI đã công bố bản dịch tiếng Anh của tài liệu này vào tháng 8.

Theo ông Sharman, các tác giả Trung Quốc khuyến nghị tấn công lực lượng Mỹ trước khi đối phương kịp phóng vũ khí, gây nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh, đồng thời phối hợp máy bay không người lái, tiêm kích và hệ thống phòng không.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh những tài liệu công khai hiện chưa đủ để xác định liệu PLA đã chính thức áp dụng các khuyến nghị đó hay chưa.

Theo ông Sharman, câu hỏi quan trọng không chỉ là liệu từng tàu chiến có thể đánh chặn tên lửa đang lao tới hay không, mà còn là liệu Hải quân Trung Quốc có thể “duy trì một hệ thống phòng thủ tích hợp hiệu quả trên toàn hạm đội” khi đối mặt với một cuộc tấn công phối hợp hay không.

Ông Sharman lưu ý các nhận định trên được đưa ra với tư cách cá nhân, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Chính phủ Mỹ, Bộ Quốc phòng Mỹ hay Trường Chiến tranh Hải quân Mỹ.

Phó đô đốc Hải quân Australia đã nghỉ hưu Peter Jones, hiện là giáo sư thỉnh giảng tại Đại học New South Wales ở Canberra, cho rằng tên lửa siêu vượt âm buộc lực lượng phòng thủ phải phát hiện, theo dõi và phân công vũ khí đánh chặn nhanh hơn khoảng 5 lần hoặc hơn so với khi đối phó tên lửa chống hạm thông thường bay dưới tốc độ âm thanh.

Theo ông Jones, phương án có triển vọng nhất là phòng thủ nhiều lớp, tận dụng khả năng kết nối và phối hợp giữa tàu chiến với máy bay trong cùng một nhóm tác chiến.

Ông nhận định hiện chưa rõ các tàu khu trục Trung Quốc thế hệ mới nhất có thể giao chiến hiệu quả với loại tên lửa này hay không.

Hiệu quả phòng thủ sẽ phụ thuộc đáng kể vào quỹ đạo bay và diện tích phản xạ radar của Blackbeard, cũng như năng lực radar, vũ khí phòng thủ và hệ thống tác chiến điện tử của Trung Quốc, ông Jones cho biết.

Một vấn đề khác chưa được làm rõ là mức độ thiệt hại mà một quả Blackbeard có thể gây ra. Yêu cầu của Hải quân Mỹ đề cập khối lượng tải trọng mong muốn khoảng 34 kg, tương đương 75 pound, nhưng trọng lượng đầu đạn thực tế của tên lửa chưa được xác nhận công khai.

Blackbeard có thể vô hiệu hóa tàu chiến chỉ bằng một đòn đánh?

Ông Timothy Heath, chuyên gia về Trung Quốc và là nhà sáng lập công ty nghiên cứu an ninh Perceptum, cho rằng Blackbeard có thể phát huy tác dụng khi tấn công các cảm biến, chẳng hạn radar hỗ trợ hệ thống tên lửa phòng không.

Theo ông, phá hủy hoặc làm hư hại những radar này có thể khiến các tên lửa chống hạm cỡ lớn, uy lực mạnh hơn được phóng phối hợp với Blackbeard có cơ hội đánh trúng mục tiêu cao hơn.

Trong khi ông Heath nhấn mạnh vai trò hỗ trợ của loại tên lửa mới, ông Lyle Goldstein, Giám đốc Chương trình châu Á tại tổ chức nghiên cứu Defence Priorities có trụ sở ở Washington, đánh giá Blackbeard có tiềm năng tự vô hiệu hóa một tàu chiến.

Ông Goldstein gọi đây là bước tiến đáng kể trong năng lực của Hải quân Mỹ, đồng thời cho rằng lực tác động khi tên lửa lao tới ở tốc độ cao có thể quan trọng ngang bằng, thậm chí lớn hơn, sức công phá của đầu đạn.

Theo chuyên gia này, chỉ một đòn đánh cũng có thể khiến tàu chiến rơi vào tình trạng “bị vô hiệu hóa nhiệm vụ”, tức không còn khả năng tiếp tục chiến đấu và buộc phải quay về sửa chữa.

Ông Goldstein cũng nhận định việc kết hợp tên lửa hạng nhẹ, tên lửa hạng nặng và máy bay không người lái tấn công tầm xa có thể khiến nhiệm vụ phòng thủ của các tàu chiến trở nên đặc biệt khó khăn.

Tuy nhiên, cả ông Goldstein và ông Heath đều chỉ ra một trở ngại lớn nếu Mỹ muốn triển khai Blackbeard gần eo biển Đài Loan: nguy cơ bị tấn công đối với tàu sân bay Mỹ và các máy bay hoạt động từ những tàu này.

“Giới hạn chính nằm ở phương tiện phóng”, ông Heath nói, đồng thời lưu ý máy bay có người lái triển khai từ tàu sân bay để thực hiện nhiệm vụ tấn công vừa đắt đỏ vừa dễ bị tổn thương.

Ông cho rằng các đòn tấn công của Bắc Kinh có thể buộc tàu sân bay Mỹ phải hoạt động ở khoảng cách xa đảo Đài Loan hơn, thậm chí vượt quá tầm bắn hiệu quả của Blackbeard.

Ông Goldstein thận trọng hơn khi dự đoán tàu sân bay Mỹ có thể chỉ hoạt động ở rìa khu vực xung đột tại Tây Thái Bình Dương. Trong trường hợp đó, các mục tiêu trên đất liền Trung Quốc có thể nằm ngoài tầm tấn công của Blackbeard.

Dù vậy, ông cho rằng loại tên lửa này vẫn có thể được sử dụng để tấn công tàu chiến Hải quân Trung Quốc hoạt động xa hơn ở Thái Bình Dương, đặc biệt là những lực lượng có khả năng đe dọa tuyến hậu cần của Mỹ quanh đảo Guam.

Ngược lại, ông Heath đánh giá Blackbeard có tiềm năng lớn hơn trong việc tấn công các trận địa tên lửa và hệ thống phòng không ven biển Trung Quốc. Theo ông, triển khai tên lửa từ máy bay trên tàu sân bay sẽ mở rộng đáng kể tính linh hoạt và phạm vi sử dụng vũ khí.

Tuy nhiên, tầm bắn hiệu quả của Blackbeard cũng như khả năng đánh trúng các tàu chiến đang di chuyển vẫn chưa được công bố công khai.