Mỹ 'quay xe' mua dầu diesel Nga: Xả áp giá dầu, đảo chiều chính sách?

Kỳ vọng giá dầu thế giới đi xuống

Ngày 9/10, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Nga sẽ lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, tương đương 2,25 triệu thùng; dự kiến bổ sung 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn trong giai đoạn tiếp theo, tùy năng lực lọc dầu của Nga.

Thỏa thuận được công bố trong bối cảnh giá nhiên liệu ở Mỹ tăng cao, gây sức ép lên chính quyền Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Động thái này đánh dấu sự điều chỉnh chính sách năng lượng của Washington, vốn cấm nhập khẩu sản phẩm dầu mỏ Nga từ năm 2022.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Theo Reuters ngày 12/10, kỳ vọng nguồn cung cải thiện đã góp phần kéo giá dầu Brent giảm 1,47%, xuống 103,18 USD/thùng; WTI giảm 1,68%, còn 90,31 USD/thùng. Giá dầu diesel ICE gasoil cũng giảm 3%, xuống 1.436 USD/tấn. Diễn biến này cho thấy thị trường phản ứng với kỳ vọng trước khi nguồn hàng thực sự được giao nhận.

Tuy nhiên, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) giá dầu diesel bình quân tại Mỹ vẫn ở mức 6,28 USD/gallon ngày 9/10, gần mức cao kỷ lục 6,52 USD/gallon hôm 22/9. Điều này cho thấy hiệu quả thực tế của thỏa thuận cần thêm thời gian để đánh giá.

Giảm áp lực tâm lý, khó tạo cú hạ sâu

Theo các chuyên gia bình luận trên AP, dầu diesel có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động kinh tế Mỹ. Đây là nhiên liệu thiết yếu của máy móc nông nghiệp, xe tải vận chuyển hàng hóa và nhiều hoạt động sản xuất, logistics.

Khi giá dầu diesel tăng, chi phí vận tải và sản xuất cũng tăng theo, cuối cùng có thể được chuyển vào giá hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng phải trả.

Trong bối cảnh đó, việc bổ sung nguồn cung có thể giúp giảm bớt tâm lý lo ngại thiếu nhiên liệu, hạn chế đà tăng giá và tạo điều kiện để các nhà nhập khẩu tìm kiếm nguồn hàng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, quy mô của thỏa thuận cần được đặt trong tương quan với nhu cầu toàn cầu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu tiêu thụ dầu diesel toàn cầu dự kiến đạt gần 29 triệu thùng/ngày. So với mức đó, lô hàng 2,25 triệu thùng được công bố chỉ tương đương khoảng 0,08 ngày nhu cầu toàn cầu, tức chưa đến hai giờ tiêu thụ.

Ngay cả khi tính thêm các lô hàng dự kiến trong tháng 11 và giai đoạn tiếp theo, tác động vẫn phụ thuộc đáng kể vào thời điểm giao hàng, khả năng thực hiện cam kết và việc nhiên liệu được phân bổ đến những thị trường nào.

Quan trọng hơn, lượng dầu diesel Nga chuyển hướng sang Mỹ không nhất thiết là nguồn cung mới của toàn thị trường. Nếu Moskva bán nhiên liệu cho khách hàng Mỹ thay vì những đối tác hiện hữu, các khách hàng cũ của Nga sẽ phải tìm nguồn thay thế từ những nhà cung cấp khác. Sự dịch chuyển này có thể làm thay đổi luồng thương mại và chênh lệch giá giữa các khu vực nhưng không tự động làm tăng tổng lượng dầu diesel sẵn có trên toàn cầu.

(Minh họa: AI)

Các nhà phân tích cảnh báo, việc chuyển hướng nhiên liệu Nga khó tạo ra mức giảm giá đáng kể nếu không làm tăng tổng cung thực tế. Tác động có thể rõ hơn tại một số thị trường hoặc trong những thời điểm nguồn hàng khan hiếm nhưng khó bảo đảm một đợt giảm giá diện rộng và bền vững.

Bình luận trên Al Jazeera, ông Glenn Carl, chuyên gia về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ, cũng hoài nghi hiệu quả thực chất của thỏa thuận. Ông cho biết công suất lọc dầu của Mỹ đã được sử dụng ở mức khoảng 98%, trong khi năng lực lọc dầu của Nga bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến sự.

Theo đánh giá của ông, khoảng 50-55% công suất lọc dầu của Nga bị ảnh hưởng trong những tháng trước đó và khoảng 85% cơ sở lọc dầu Nga có thể nằm trong tầm tấn công của tên lửa và máy bay không người lái.

Ông Glenn Carl cho rằng, ngay cả khi Nga cung cấp được toàn bộ lượng nhiên liệu được đề cập, giá xăng bán lẻ tại Mỹ có thể chỉ giảm khoảng 5-15 cent/gallon và phải mất ít nhất sáu tháng mới có thể ghi nhận tác động đó. Như vậy, từ lượng hàng được công bố đến năng lực cung ứng thực tế và mức giảm giá đến tay người tiêu dùng, là ba giai đoạn khác nhau.

Giá dầu vẫn chịu sức ép từ địa chính trị

Bên cạnh thỏa thuận Nga - Mỹ, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, tiếp tục gây sức ép lên thị trường năng lượng. Theo Reuters, ngày 12/10, giá dầu Brent vẫn ở mức 103,18 USD/thùng, cho thấy kỳ vọng nguồn cung từ Nga chưa đủ để xóa bỏ rủi ro địa chính trị.

Goldman Sachs nâng dự báo giá dầu Brent tháng 12 lên 90 USD/thùng, từ mức 85 USD trước đó, đồng thời dự báo WTI đạt trung bình 81 USD/thùng trong tháng 12/2026 và 73 USD/thùng trong năm 2027. Tuy nhiên, nhóm chuyên gia cảnh báo nguy cơ xung đột leo thang có thể đẩy giá dầu tăng trở lại; phần bù rủi ro địa chính trị hiện được ước tính ở mức hơn 20 USD/thùng.

Trong khi đó, Tim Waterer, nhà phân tích trưởng của KCM Trade, nhận định với Reuters rằng các thông báo về nguồn cung Nga và khả năng Nga - Ukraine ngừng tấn công cơ sở năng lượng đã giúp giảm bớt áp lực trước mắt. Dù vậy, hiệu quả hạ nhiệt giá dầu vẫn phụ thuộc vào việc thỏa thuận có được thực thi và duy trì hay không.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết vẫn đang chờ thông tin chi tiết, trong khi phía Nga chưa đưa ra bình luận. Vì vậy, triển vọng giá dầu vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến thực tế của xung đột và nguồn cung toàn cầu.

Dòng chảy thương mại thay đổi?

Nếu được duy trì, thỏa thuận dầu diesel Nga - Mỹ có thể tác động lâu dài đến dòng chảy thương mại năng lượng và chính sách trừng phạt của Washington đối với Moskva.

Từ năm 2022, Mỹ đã cấm nhập khẩu dầu mỏ Nga theo Đạo luật Chấm dứt Nhập khẩu Dầu mỏ Nga, nhằm hạn chế nguồn thu tài trợ cho chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine. Vì vậy, việc mở cửa trở lại thị trường Mỹ cho dầu diesel Nga mang ý nghĩa chính trị và chiến lược đáng kể.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Glenn Carl, chưa thể khẳng định đây là sự đảo chiều lâu dài trong chính sách của Washington hay chỉ là giải pháp tình thế nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu.

Nếu thỏa thuận chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tác động chủ yếu sẽ là điều chỉnh tâm lý thị trường và phân bổ lại nguồn cung. Ngược lại, nếu được duy trì, thỏa thuận có thể tái định hình các tuyến thương mại năng lượng, ảnh hưởng đến chênh lệch giá giữa các khu vực và làm suy giảm hiệu quả của các biện pháp trừng phạt Nga.

Tóm lại, trong ngắn hạn, thỏa thuận Nga - Mỹ có thể giúp ổn định tâm lý thị trường và giảm áp lực giá dầu diesel nhưng khó tạo ra mức giảm đáng kể do hạn chế về nguồn cung và rủi ro địa chính trị tại Trung Đông.

Về dài hạn, hiệu quả của thỏa thuận phụ thuộc vào khả năng thực hiện cam kết, tình hình an ninh năng lượng và định hướng chính sách của Mỹ. Nếu nguồn cung tăng và xung đột hạ nhiệt, giá dầu có thể giảm. Ngược lại, các cuộc tấn công vào cơ sở lọc dầu Nga hoặc gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz có thể đẩy giá tăng trở lại.