Mỹ sắp công bố biện pháp ứng phó với dư thừa công suất tại Trung Quốc

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer - Ảnh: Getty Images.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết trong vài tuần tới, Washington sẽ công bố các biện pháp nhằm vào tình trạng dư thừa công suất và sản xuất vượt nhu cầu tại Trung Quốc, Nhật Bản và một số nền kinh tế khác.

Ông đưa ra phát biểu trên trong cuộc trả lời phỏng vấn tờ báo Nikkei Asia hôm thứ Năm (1/10), bên lề hội nghị bộ trưởng thương mại Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) diễn ra tại Milwaukee, bang Wisconsin, Mỹ, trong hai ngày thứ Tư và thứ Năm.

Động thái sắp tới là bước tiếp theo trong chuỗi biện pháp thương mại mà Washington đang triển khai. Hồi tháng 7, viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp thuế quan bổ sung 10% hoặc 12,5% lên hàng nhập khẩu từ 60 nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc, với lý do các nước này chưa có đủ biện pháp ngăn chặn hàng hóa sản xuất bởi lao động cưỡng bức.

Ngoài đợt thuế quan trên, Mỹ đang cân nhắc áp thêm thuế đối với 16 nền kinh tế, bao gồm Trung Quốc và Nhật Bản, do lo ngại về tình trạng dư thừa công suất.

Để lý giải những lo ngại này, ông Greer dẫn ví dụ về cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trường xe điện Trung Quốc. Đây là một biểu hiện của hiện tượng được gọi là "nội quyển" tại Trung Quốc, chỉ tình trạng cạnh tranh quá mức từ bên trong khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp.

"Có thể thấy chính phía Trung Quốc cũng phần nào thừa nhận rằng tình trạng dư thừa công suất đang tồn tại. Họ gọi hệ quả của tình trạng này là 'nội quyển', nhưng nguyên nhân gốc rễ vẫn là dư thừa công suất", ông Greer nói trong cuộc trả lời phỏng vấn.

Theo ông Greer, tại các diễn đàn quốc tế như hội nghị bộ trưởng thương mại G20, Trung Quốc thường lên tiếng bảo vệ lập trường của mình về vấn đề này, bởi họ biết mình cũng góp phần gây ra những méo mó trên thị trường.

"Nếu một nền kinh tế không có biện pháp ngăn chặn tác động của tình trạng dư thừa công suất, dù bắt nguồn từ trong nước hay từ một nền kinh tế thứ ba, chúng tôi sẽ không ngồi yên chấp nhận. Mỹ sẽ hành động", ông Greer nhấn mạnh. Ông cho biết Washington sẽ thông báo về cuộc điều tra liên quan đến dư thừa công suất và sản xuất vượt nhu cầu trong vài tuần tới.

Về quan hệ thương mại song phương, ông Greer đề cập đến Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung, cơ chế được hai bên thống nhất thành lập tại cuộc gặp thượng đỉnh hồi đầu năm nay.

Mỹ và Trung Quốc đều đã đưa ra danh sách hàng hóa đề xuất giảm thuế quan, với giá trị khoảng 30 tỷ USD mỗi bên. Phía Mỹ đề xuất giảm thuế quan đối với 77 nhóm sản phẩm, trong đó có đồ chơi và đồ dùng bàn ăn bằng nhựa.

Ông Greer cũng đề cập đến vai trò của sức mua trong nước đối với việc tiêu thụ hàng hóa. Theo ông, khi người lao động không đủ khả năng mua những sản phẩm mình làm ra, các nhà sản xuất phải tìm đầu ra ở thị trường nước ngoài. Ông cho rằng bảo vệ quyền lợi người lao động và tăng tiền lương là những biện pháp cần thiết để thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Với Nhật Bản, ông Greer cho rằng việc duy trì hoạt động của các doanh nghiệp yếu kém cũng góp phần gây dư thừa công suất.

“Ở Nhật Bản và một số nền kinh tế khác, có những ‘doanh nghiệp xác sống’ lẽ ra đã phải phá sản từ lâu nhưng vẫn được duy trì hoạt động”, Đại diện Thương mại Mỹ nhận xét.

Tại hội nghị bộ trưởng thương mại G20 ở Milwaukee, ông Greer chủ trì các phiên thảo luận về dư thừa công suất trong ngành thép và một số lĩnh vực khác, cũng như vấn đề lao động cưỡng bức.

Tuy nhiên, sau hai ngày làm việc, hội nghị kết thúc ngày 1/10 mà chưa đạt đồng thuận về biện pháp ứng phó với tình trạng hàng hóa sản xuất vượt nhu cầu, được bán với giá thấp, tràn vào thị trường.

Phát biểu sau hội nghị, ông Greer đánh giá các cuộc thảo luận vẫn mang tính xây dựng, dù chưa đạt được đồng thuận.

“Hầu hết các bên đều nhất trí rằng đây là vấn đề cần có hành động ứng phó. Hầu hết cũng đồng ý rằng các công cụ phòng vệ thương mại và biện pháp ứng phó hiện nay chưa đủ để giải quyết vấn đề này”, ông Greer nói.

Nhà Trắng cáo buộc các đối tác thương mại sản xuất nhiều loại hàng hóa với số lượng vượt nhu cầu, khiến giá giảm và tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng. Chính quyền ông Trump coi Trung Quốc là bên gây ra vấn đề lớn nhất, nhưng cũng đã mở các cuộc điều tra đối với nhiều nền kinh tế khác, từ Na Uy đến Bangladesh.

Ngoài thép sản xuất tại Trung Quốc, Washington cho rằng tình trạng sản xuất dư thừa còn xuất hiện trong các ngành ô tô, pin, giấy và chất bán dẫn, khiến các doanh nghiệp Mỹ mất lợi thế trước đối thủ.

Các bộ trưởng thương mại G20 cũng chưa thống nhất được cách ứng phó với vấn đề lao động cưỡng bức. Các mức thuế quan bổ sung mà Mỹ áp dụng liên quan đến vấn đề này bao phủ tới 99% hàng hóa nhập khẩu. Phạm vi áp dụng rộng như vậy cho thấy Washington có thể còn muốn dùng thuế quan này để thay thế các mức thuế quan toàn cầu mà ông Trump áp dụng năm ngoái, nhưng bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi tháng 2.

“Thật khó tin, nhưng một số thành viên G20 vẫn không muốn cam kết cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Chúng ta đều biết lao động cưỡng bức là sai trái và làm mất đi sự công bằng trong cạnh tranh trên thị trường. Mỹ sẽ không chấp nhận tình trạng này”, ông Greer nói.