Mỹ - Saudi Arabia đạt thỏa thuận hạt nhân dân sự
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đạt thỏa thuận hạt nhân dân sự với Saudi Arabia, cho phép Riyadh làm giàu uranium và xây lò phản ứng bằng công nghệ Mỹ sau nhiều năm đàm phán.
Bộ Năng lượng Mỹ ngày 22/7 (giờ địa phương) cho biết Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman, đã ký Thỏa thuận 123 - khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hợp tác hạt nhân dân sự giữa Mỹ và các quốc gia đối tác, theo Reuters.
Thỏa thuận được ký cùng một hiệp định song phương về các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân và hiện sẽ được trình Quốc hội Mỹ xem xét.
Đây là kết quả của nhiều năm đàm phán dưới cả nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump lẫn chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden, song trước đây các bên chưa thể đạt đồng thuận.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay với Thái tử Saudi Arabia Mohammed Bin Salman trong một buổi lễ đón tiếp tại Riyadh (Saudi Arabia) tháng 5/2025. Ảnh: Reuters.
Một trong những nguyên nhân chính là sự phản đối từ các tổ chức kiểm soát phổ biến vũ khí hạt nhân, vốn lo ngại chương trình hạt nhân dân sự có thể tạo nền tảng để Saudi Arabia phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai.
Khác với đề xuất dưới thời Tổng thống Biden, thỏa thuận mới không yêu cầu Saudi Arabia tham gia Nghị định thư bổ sung của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cơ chế cho phép thanh sát viên quốc tế tiến hành các cuộc kiểm tra đột xuất với phạm vi rộng hơn.
Đáng chú ý, thỏa thuận cũng cho phép Saudi Arabia làm giàu uranium và tái xử lý chất thải hạt nhân - hai công nghệ có thể được sử dụng trong quy trình chế tạo vật liệu phục vụ vũ khí hạt nhân nếu được phát triển ở mức cao hơn.
Trước đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), khi ký thỏa thuận hạt nhân tương tự với Mỹ vào năm 2009, đã chấp nhận từ bỏ cả hai quyền này.
Chính quyền Mỹ khẳng định thỏa thuận với Riyadh vẫn tuân thủ các quy định chống phổ biến vũ khí hạt nhân trong Đạo luật Năng lượng Nguyên tử của Mỹ - được đánh giá là một trong những khung pháp lý nghiêm ngặt nhất thế giới.
Saudi Arabia từ lâu cũng khẳng định nếu không thể hợp tác với Mỹ, nước này có thể chuyển sang hợp tác với Trung Quốc hoặc Nga - những quốc gia áp dụng các tiêu chuẩn kiểm soát phổ biến hạt nhân khác.
Theo quy trình, thỏa thuận sẽ có hiệu lực nếu trong vòng 90 ngày làm việc của Quốc hội không có nghị quyết phản đối được thông qua. Trường hợp Quốc hội muốn bác bỏ thỏa thuận trước quyền phủ quyết của tổng thống, cần đạt đa số hai phần ba số phiếu.
Giới chức Mỹ cho biết thỏa thuận kéo dài khoảng 30 năm, có giá trị lên tới hàng chục tỷ USD và bao gồm việc xây dựng các lò phản ứng hạt nhân AP1000.
Nguồn Znews: https://znews.vn/my-saudi-arabia-dat-thoa-thuan-hat-nhan-dan-su-post1671696.html














