Mỹ thừa nhận thiếu giải pháp phòng thủ trước nguy cơ tấn công bầy đàn drone nội địa

Quân đội Mỹ hiện chưa có năng lực phát hiện và đánh chặn hiệu quả nếu một đòn tấn công bằng bầy đàn thiết bị bay không người lái (drone) xảy ra ngay trên lãnh thổ nước này. Đánh giá được đưa ra bởi Trung tướng Joseph Jarrard, Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phương Bắc (NORTHCOM) kiêm Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phòng thủ Không gian Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD), phản ánh lỗ hổng lớn trước sự phát triển của công nghệ drone lưỡng dụng và chiến thuật ngụy trang hiện đại.

Thách thức từ công nghệ drone lưỡng dụng và chuỗi cung ứng

Theo phân tích từ NORTHCOM, sự xuất hiện của các linh kiện thương mại dễ tiếp cận đang xóa mờ ranh giới giữa thiết bị giải trí dân dụng và vũ khí tấn công quân sự. Các thành phần cốt lõi như bộ điều khiển bay, động cơ không chổi than hay vi xử lý tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đều có thể mua tự do trên thị trường mà không chịu sự quản lý bằng mã số định danh hay giấy phép đặc biệt.

Báo cáo tháng 7/2025 của Trung tâm Chống khủng bố thuộc Học viện Quân sự West Point (Mỹ) nhấn mạnh tính chất "lưỡng dụng" này giúp thu hẹp khoảng cách về năng lực tác chiến không quân giữa quân đội chính quy và các lực lượng phi nhà nước. Thực tế chiến trường đã chứng minh hiệu quả của phương thức này, tiêu biểu là chiến dịch "Mạng Nhện" hồi tháng 6/2025 khi drone ngụy trang trong xe tải phá hủy máy bay ném bom của Nga, hoặc vụ tấn công bằng drone nhắm vào trực thăng Mỹ tại căn cứ ở Iraq.

Cách thức ngụy trang và triển khai drone trong chiến dịch "Mạng Nhện". Ảnh: The Guardian

Rủi ro đối với hạ tầng hàng không và năng lượng

Ngay cả các dòng drone không mang vũ khí cũng có khả năng gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng chiến lược do sự thiếu hụt các cảm biến giám sát vùng thấp. Năm 2018, sự xuất hiện của drone không xác định tại sân bay Gatwick (Anh) đã buộc cơ sở này đóng cửa 33 giờ, ảnh hưởng 140.000 hành khách và gây thiệt hại hơn 65 triệu USD.

Dữ liệu từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cho thấy số vụ phát hiện drone gần khu vực sân bay đã gia tăng từ 320 lượt trong quý 1/2026 lên 601 lượt trong quý 2/2026. Bên cạnh ngành hàng không, khoảng 70.000 trạm biến áp truyền tải điện tại Mỹ cũng đứng trước nguy cơ bị xâm nhập từ trên không. Năm 2020, một drone dân dụng bị xóa số định danh từng được phát hiện trong âm mưu gây đoản mạch trạm điện tại bang Pennsylvania.

Xu hướng container hóa bệ phóng drone bầy đàn

Trong khi các hệ thống phòng thủ chưa tìm ra giải pháp tối ưu, ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu lại tích cực phát triển các tổ hợp phóng drone ngụy trang. Tháng 7/2026, tập đoàn Rheinmetall (Đức) đã thử nghiệm hệ thống FV-014, cho phép phóng drone trực tiếp từ container tiêu chuẩn đặt trên xe tải đang di chuyển. Container này có khả năng ở trạng thái "ngủ đông" trong mạng lưới vận tải thương mại trước khi nhận lệnh kích hoạt.

Phóng drone Shahed-136. Ảnh: Tasnim

Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đang tìm kiếm các giải pháp tương tự. Công ty DZYNE (Mỹ) đã giới thiệu mẫu drone đa năng Blitz, có khả năng triển khai bầy đàn lên tới 100 chiếc từ một container hàng hóa. Mô hình xe phóng ngụy trang dạng container vận tải cũng từng được Iran áp dụng rộng rãi trên dòng drone tấn công tầm xa Shahed-136, gây nhiều khó khăn cho công tác trinh sát và cảnh báo sớm của đối phương.