Mỹ tính rút 1/3 tiêm kích khỏi châu Âu, NATO đứng trước phép thử lớn

Những tín hiệu mới từ Washington đang khiến giới hoạch định quân sự châu Âu đặc biệt quan tâm. Theo các nguồn tin được truyền thông phương Tây dẫn lại, Bộ Quốc phòng Mỹ đang xem xét phương án cắt giảm đáng kể lực lượng không quân triển khai tại châu Âu, trong đó có khả năng rút tới 1/3 số tiêm kích hiện đang phục vụ trong các nhiệm vụ của NATO.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục thúc đẩy chiến lược tái cơ cấu hiện diện quân sự toàn cầu.

Mục tiêu được nhấn mạnh nhiều lần là buộc các đồng minh châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng, đồng thời giảm bớt gánh nặng an ninh mà Mỹ đã duy trì suốt nhiều thập niên.

Trong nhiều năm qua, lực lượng không quân Mỹ đóng vai trò xương sống trong năng lực tác chiến của NATO tại châu Âu.

Các phi đội tiêm kích thường xuyên luân phiên triển khai tại Đức, Anh, Italy, Ba Lan và nhiều quốc gia thành viên khác. Đây là lực lượng đảm nhiệm các nhiệm vụ tuần tra không phận, răn đe chiến lược và sẵn sàng phản ứng nhanh trong trường hợp xảy ra khủng hoảng quân sự.

Nếu kế hoạch được thực hiện, NATO sẽ mất đi một phần đáng kể năng lực không chiến do Mỹ cung cấp.

Điều này đặc biệt đáng chú ý khi nhiều quốc gia châu Âu vẫn đang trong quá trình hiện đại hóa không quân và chưa thể nhanh chóng lấp đầy khoảng trống mà Washington để lại.

Các chuyên gia quân sự nhận định tác động của việc rút tiêm kích không chỉ nằm ở số lượng máy bay.

Mỹ hiện cung cấp nhiều năng lực mà các đồng minh khó thay thế trong thời gian ngắn, bao gồm hệ thống chỉ huy - kiểm soát, trinh sát tình báo, tiếp dầu trên không và khả năng triển khai lực lượng quy mô lớn.

Từ tháng 5/2026, Washington đã công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Sau đó xuất hiện thêm các thông tin cho thấy Mỹ đang đánh giá lại toàn bộ hiện diện quân sự tại châu Âu và có thể tiếp tục điều chỉnh lực lượng trong thời gian tới.

Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao NATO tại châu Âu, từng cho biết việc điều chỉnh lực lượng Mỹ là một quá trình có thể kéo dài nhiều năm.

Theo ông, khi các quốc gia châu Âu tăng cường năng lực quốc phòng, Washington có thể rút bớt một số năng lực để phục vụ các ưu tiên chiến lược khác trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, không ít đồng minh NATO vẫn bày tỏ lo ngại. Cuộc xung đột tại Ukraine cùng những biến động an ninh gần đây đã cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể của châu Âu vào sức mạnh quân sự Mỹ.

Dù ngân sách quốc phòng của nhiều nước thành viên đã tăng mạnh trong những năm gần đây, việc thay thế hoàn toàn vai trò của Washington vẫn là nhiệm vụ rất khó khăn.

Về mặt chiến lược, việc cắt giảm lực lượng tiêm kích tại châu Âu phản ánh xu hướng chuyển dịch ưu tiên của Mỹ.

Thay vì tập trung phần lớn nguồn lực vào khu vực Đại Tây Dương như trước đây, Washington đang ngày càng chú trọng tới các thách thức an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và Trung Đông.

Nếu kế hoạch rút 1/3 số tiêm kích phục vụ NATO trở thành hiện thực, đây sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất đối với cấu trúc sức mạnh không quân của liên minh trong nhiều năm qua.

Đồng thời, động thái này cũng có thể thúc đẩy các quốc gia châu Âu đẩy nhanh quá trình đầu tư vào máy bay chiến đấu, hệ thống phòng không và năng lực tác chiến độc lập nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong tương lai.