Mỹ triển khai chiến hạm cho chiến dịch rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz

Rạng sáng ngày 12/4 theo giờ Việt Nam, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã chính thức triển khai giai đoạn I chiến dịch rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, sau khi 2 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy vượt qua khu vực để mở đường cho lực lượng chuyên trách.

Diễn biến này nối tiếp chuỗi hành động quân sự bắt đầu từ cuối tháng 2, khi xung đột Mỹ - Israel với Iran khiến Tehran đẩy mạnh sử dụng xuồng cao tốc và tàu nhỏ rải thủy lôi ở tuyến hàng hải chiến lược này.

Theo dòng sự kiện, mốc quan trọng đầu tiên là ngày 28/2, thời điểm chiến dịch không kích nhằm vào Iran khiến căng thẳng trên Vịnh Ba Tư bùng phát.

Sau đó, đến ngày 10/3, CENTCOM tuyên bố đã phá hủy 16 tàu hải quân Iran có khả năng rải thủy lôi gần Hormuz để ngăn nguy cơ phong tỏa từ sớm.

Tiếp nối giai đoạn tấn công phủ đầu đó, ngày 11/4 Mỹ chuyển sang bước chiến lược hơn là dọn sạch luồng hàng hải, thiết lập tuyến di chuyển an toàn cho tàu thương mại và tàu chở dầu.

Về địa điểm tác chiến, eo biển Hormuz là nút thắt nối Vịnh Ba Tư với biển Arab, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

Dù bề rộng toàn eo biển lên tới khoảng 34 km, về mặt chiến thuật Mỹ không cần làm sạch toàn bộ khu vực mà chỉ cần mở 1 hành lang an toàn rộng vài km là đủ cho tàu hàng cỡ lớn đi qua.

Đây là tư duy tác chiến tiết kiệm thời gian và nguồn lực, giảm đáng kể áp lực cho lực lượng quét mìn trong môi trường có nguy cơ bị tập kích bằng tên lửa chống hạm và máy bay không người lái.

Về khí tài, 2 tàu khu trục lớp Arleigh Burke mà Mỹ triển khai là tàu chiến đa nhiệm lượng giãn nước khoảng 9.000 tấn, dài 155 m, tốc độ tối đa 56 km/h, được trang bị radar mảng pha Aegis, tên lửa phòng không Standard Missile, tên lửa hành trình Tomahawk và ngư lôi chống ngầm.

Vai trò chính của chúng trong chiến dịch này không phải quét mìn trực tiếp mà là hộ tống, phòng không khu vực và tiêu diệt các xuồng cao tốc có ý định tiếp cận luồng hàng hải.

Bên cạnh đó, CENTCOM cho biết sẽ bổ sung tàu lặn không người lái chuyên dò thủy lôi, loại phương tiện có thể hoạt động liên tục dưới nước để xác định chính xác từng quả mìn trước khi vô hiệu hóa.

Xét dưới góc độ chiến lược, bước đi của Mỹ cho thấy mục tiêu đã vượt khỏi phạm vi quân sự thuần túy.

Việc nhanh chóng mở lại Hormuz mang ý nghĩa kiểm soát giá dầu, trấn an thị trường năng lượng và tước đi đòn bẩy gây sức ép lớn nhất của Iran.

Trong khi Tehran vẫn tuyên bố chỉ cho phép một số tàu dân sự đi qua theo điều kiện riêng, Washington đang tìm cách áp đặt thực tế mới trên biển bằng năng lực bảo đảm tự do hàng hải.

Điểm đáng chú ý là sau lệnh ngừng bắn gần đây, Iran đã công bố tuyến hàng hải thay thế ngày 9/4, nhưng giới chức Mỹ đánh giá luồng này bị hạn chế mạnh vì bãi thủy lôi được rải thiếu hệ thống, khiến ngay cả phía Iran cũng khó xác định đầy đủ vị trí.

Điều đó lý giải vì sao chiến dịch ngày 11/4 mang tính bản lề: nếu Mỹ mở được 1 luồng an toàn chính xác, họ không chỉ nối lại dòng chảy dầu mỏ mà còn giành ưu thế kiểm soát nhịp độ leo thang trên toàn khu vực Trung Đông.