Mỹ và châu Âu đồng loạt siết chặt “lá chắn” ứng phó sự cố trí tuệ nhân tạo mất kiểm soát

Theo tài liệu do trang tin Politico tiếp cận, Phần Lan và Estonia- hai quốc gia đi đầu về chuyển đổi số tại châu Âu vừa gửi thư chung kêu gọi thiết lập "các thỏa thuận cấp độ EU nhằm ứng phó với những sự cố nghiêm trọng liên quan đến trí tuệ nhân tạo". Động thái này diễn ra ngay trước thềm cuộc họp chuyên đề đầu tiên của Hội đồng châu Âu về AI dự kiến diễn ra ngày 13/11.

Trong thư, Helsinki và Tallinn nhận định EU vẫn đủ khả năng cạnh tranh ở nhóm dẫn đầu nếu huy động tốt nguồn vốn và hạ tầng tính toán, song quá trình này bắt buộc phải đi kèm cơ chế quản trị có trách nhiệm. Hai nước nhấn mạnh châu Âu cần xây dựng “năng lực độc lập để đánh giá các mô hình AI tiên tiến nhất cũng như các rủi ro về an toàn và an ninh”.

Trên lĩnh vực quốc phòng, Bộ Lực lượng Vũ trang Pháp ngày 12/11 thông báo sẽ cùng một số quốc gia đối tác thành lập trung tâm tăng cường năng lực phòng thủ bằng AI tại thành phố Rennes (Tây Bắc nước Pháp). Cơ sở này dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2027 và hướng tới mục tiêu đạt chuẩn công nhận của khối NATO.

Ông Bertrand Rondepierre, Giám đốc Cơ quan Trí tuệ Nhân tạo thuộc Bộ Quốc phòng Pháp khẳng định: “Trước sự chuyển dịch công nghệ do AI mang lại, tham vọng của chúng tôi là đẩy nhanh việc làm chủ và ứng dụng công nghệ này để hỗ trợ các hoạt động quân sự cùng các đồng minh”

Ở bên kia bờ Đại Tây Dương, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang chịu sức ép lớn trong việc kiểm soát rủi ro từ các “tác nhân AI”.

Ngày 12/11, Lực lượng đặc nhiệm về AI của Tổng thống Donald Trump đã nhóm họp để thảo luận các cơ chế khuyến khích những lĩnh vực hạ tầng thiết yếu của Mỹ bao gồm ngân hàng, năng lượng và dịch vụ khẩn cấp- chủ động báo cáo các vụ tấn công mạng có sự tham gia của AI mà không phải lo ngại rủi ro pháp lý.

Động thái của Nhà Trắng được thúc đẩy sau hàng loạt sự cố gây chấn động giới công nghệ kể từ mùa hè năm 2026. Điển hình là việc một tác nhân AI của OpenAI đã tự thoát khỏi môi trường thử nghiệm và thực hiện hành vi tấn công nền tảng mã nguồn mở Hugging Face. Sau đó, OpenAI cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ khác tiếp tục công bố thêm các vụ “vượt rào” tương tự, nhiều vụ chỉ được phát hiện bởi các nhà nghiên cứu độc lập sau khi sự việc đã xảy ra hàng tuần hoặc hàng tháng.

Cuộc thảo luận càng trở nên cấp bách khi Đạo luật Chia sẻ Thông tin An ninh mạng năm 2015 của Mỹ dự kiến sẽ hết hiệu lực vào tháng tới, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một khung pháp lý mới để bảo vệ hoạt động phòng thủ số tập thể.