Mỹ và Trung Quốc cân nhắc cắt giảm thuế quan cho hàng hóa

Quang cảnh cảng hàng hóa ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Trung Quốc được dự đoán sẽ từng bước tiến tới thiết lập cơ chế thương mại có kiểm soát đối với các nhóm hàng hóa không nhạy cảm trong tuần này.

Mỗi bên có thể xác định danh mục hàng hóa trị giá khoảng 30 tỷ USD để giảm thuế và bán cho nhau mà không vi phạm các giới hạn về an ninh quốc gia.

Cơ chế này, được gọi là "Hội đồng Thương mại,” lần đầu tiên được Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đề cập vào tháng 3 như một thỏa thuận then chốt cho hội nghị thượng đỉnh quan trọng tuần này giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Dù các nội dung chi tiết của kế hoạch trên vẫn còn chưa rõ ràng, nhưng một sự thay đổi mang tính bước ngoặt so với các cuộc đối thoại trước đây đã hiện rõ: Mỹ không còn yêu cầu Trung Quốc phải thay đổi mô hình kinh tế do nhà nước định hướng và lấy xuất khẩu làm động lực theo hướng giống với mô hình kinh tế thị trường, lấy tiêu dùng làm động lực của Mỹ.

Thay vào đó, nỗ lực hiện nay tập trung vào các mục tiêu thương mại bằng con số cụ thể trong các lĩnh vực phi chiến lược, đồng thời vẫn duy trì các mức thuế quan diện rộng và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với các công nghệ nhạy cảm liên quan đến an ninh quốc gia.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business Network tuần trước, ông Greer cho rằng đây không phải là lúc để Mỹ yêu cầu Trung Quốc phải thay đổi cách quản trị hay điều hành nền kinh tế.

Ông Greer nhận định những đặc điểm đó đã ăn sâu vào hệ thống của Trung Quốc, nhưng ông tin rằng hai bên có thể tìm ra một không gian để tối ưu hóa thương mại, nhằm đạt được sự cân bằng hơn.

Ông cũng ví cơ chế Hội đồng Thương mại nói trên giống như một "bộ chuyển đổi" giúp kết nối hai hệ thống kinh tế vốn không tương thích với nhau.

Các nguồn thạo tin cho biết hai bên kỳ vọng sẽ khởi động cơ chế mới này bằng một thỏa thuận khung, trong đó mỗi bên cắt giảm rào cản thương mại cho 30 tỷ USD hàng hóa của nhau.

Dù vậy, hiện vẫn chưa rõ liệu các mặt hàng cụ thể có được ông Trump và ông Tập xác định ngay hay sẽ được hoàn thiện trong các cuộc họp sau đó.

Bà Wendy Cutler, cựu đàm phán viên của USTR và hiện là người đứng đầu Trung tâm Chính sách Hiệp hội châu Á tại Washington, cho biết danh mục hàng hóa không nhạy cảm hiện chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại của Mỹ với Trung. Vì vậy, bà dự đoán Hội đồng Thương mại có thể bắt đầu từ quy mô đó và mở rộng trong tương lai.

Bên cạnh đó, với mục tiêu tăng doanh số bán các sản phẩm năng lượng và nông sản sang Trung Quốc, Mỹ cũng có thể nhắm tới việc vận động để bãi bỏ các mức thuế của Trung Quốc đối với những mặt hàng này.

Hiện tại, Trung Quốc duy trì mức thuế bổ sung chung 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Mỹ, tương đương với mức thuế tạm thời 10% mà Mỹ đang áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc.

Ngoài mức thuế này và các mức thuế "tối huệ quốc" hiện có, Trung Quốc còn áp thuế trả đũa đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ, bao gồm: 10% đối với dầu thô, 15% đối với khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), 15% đối với than đá và lên tới 55% đối với thịt bò.

Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì mức thuế 7,5% đối với hàng loạt sản phẩm tiêu dùng Trung Quốc được áp đặt từ năm 2019, thời kỳ đỉnh điểm của căng thẳng thương mại song phương trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Danh mục này bao gồm tivi màn hình phẳng, thiết bị nhớ flash, loa thông minh, tai nghe bluetooth, ga trải giường, máy in đa năng và nhiều loại giày dép. Mức thuế toàn cầu tạm thời 10% của Mỹ, dự kiến hết hạn vào tháng 7, được áp chồng lên các mức thuế này.

Mỹ cũng có thể khôi phục một phần trong số hơn 2.200 danh mục hàng hóa từng được miễn thuế dưới thời nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhưng hiện hầu hết đã hết hiệu lực.

Trước đó, vào tháng 11/2025, ông Trump đã gia hạn miễn thuế thêm một năm đối với thiết bị sản xuất điện Mặt Trời và 164 nhóm hàng công nghiệp, y tế. Một số danh mục trong số này có khả năng sẽ được chuyển sang diện miễn thuế vĩnh viễn.

Ngoài ra, hai bên cũng dự kiến sẽ thảo luận ý tưởng "Hội đồng Đầu tư" nhằm giải quyết các vấn đề đầu tư. Tuy nhiên, phát biểu tại Viện Hudson tháng trước, ông Greer cho rằng quan hệ Mỹ-Trung hiện chưa đến giai đoạn mà hai bên muốn thảo luận về các chương trình đầu tư lớn theo cả hai chiều.

Các nhà lập pháp Mỹ cùng các tổ chức ngành thép, công nghệ và ô tô đã cảnh báo ông Trump không nên đưa ra bất kỳ thỏa thuận nào mở đường cho đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực ôtô tại Mỹ, với lập luận rằng điều này sẽ làm suy yếu cốt lõi của ngành sản xuất Mỹ./.