Năm 2026, cả nước phấn đấu xuất siêu ở mức trên 23 tỷ USD

Toàn cảnh Hội nghị tổng kết công tác chuyên môn năm 2025 và phương hướng triển khai nhiệm vụ năm 2026. Ảnh: Bộ Công Thương

Báo cáo tại hội nghị, ông Trần Thanh Hải- Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết: Năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu dự kiến chỉ tiêu phấn đấu về xuất nhập khẩu; trong đó, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng trên 8% so với năm 2025; cán cân thương mại tiếp tục có xuất siêu ở mức trên 23 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2025.

Để đạt được mục tiêu này, nhiệm vụ về xuất nhập khẩu năm 2026 đề ra là tiếp tục hoàn thiện việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật liên quan gồm 4 Nghị định: Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương; Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng lưu thông trong nước; Nghị định về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo thay thế Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển. Cùng đó, Cục sẽ tổng hợp ý kiến của các địa phương, cơ quan, đơn vị liên quan để báo cáo lãnh đạo bộ phương án sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các thông tư không còn phù hợp.

Theo ông Trần Thanh Hải, liên quan tới việc tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, phát triển thị trường, cục sẽ tham mưu, đề xuất các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu cao và bền vững trong thời gian tới. Bên cạnh đó, xác định tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để thúc đẩy phía Mexico bổ sung nhà máy sản xuất thép của Việt Nam vào danh sách nhà máy thép hợp lệ được xuất khẩu thép vào Mexico. Mặt khác, Cục sẽ tiếp tục phối hợp với đơn vị có liên quan trong bộ rà soát, đánh giá việc thực thi cam kết của Việt Nam khi xuất khẩu hàng dệt may sang Mexico và báo cáo lãnh đạo bộ phương án sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế văn bản quy phạm pháp luật hiện hành trong trường hợp cần thiết.

Đặc biệt, phối hợp với cơ quan, đơn vị, hiệp hội và doanh nghiệp liên quan để nghiên cứu, đề xuất biện pháp ứng phó phù hợp với quy định bảo vệ ngành công nghiệp thép của EU. Cùng đó, tiếp tục theo dõi, tham vấn với Ủy ban Kinh tế Á - Âu về việc áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với hàng dệt may xuất khẩu sang EAEU năm 2025. Ngoài ra, Cục sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, mở cửa các thị trường xuất khẩu; thúc đẩy Trung Quốc ký kết Nghị định thư xuất khẩu chính thức với mặt hàng nông sản đã được xuất khẩu chính ngạch nhưng chưa được ký Nghị định thư.

Cục Xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục chủ động tích cực tham gia đàm phán về mở cửa thị trường và quy tắc xuất xứ hàng hóa trong FTA đang và sẽ khởi động đàm phán thời gian tới; đàm phán nâng cấp hiệp định đã ký kết, Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) cho biết: Bước sang năm 2026 khó khăn lớn nhất là môi trường thương mại quốc tế tiếp tục bất ổn, nhiều rào cản mới được dựng lên. Vì vậy, các đơn vị liên quan tăng cường phối hợp trong việc xây dựng cơ chế, chính sách xử lý chống chuyển tải bất hợp pháp, chống gian lận thương mại về nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt với mặt hàng nông sản, thực phẩm - nhóm hàng đang chịu sự giám sát chặt chẽ từ nhiều thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh việc giữ vững thị trường truyền thống như EU, Hoa Kỳ - nơi nhiều đối thủ cạnh tranh của Việt Nam đã và đang hoàn tất đàm phán các FTA, bà Nguyễn Thảo Hiền cũng nhấn mạnh yêu cầu tận dụng các thị trường ngách, thị trường mới; trong đó, có khu vực Bắc Âu, cùng với việc phát triển các dòng sản phẩm mới, sản phẩm đặc thù như sản phẩm hữu cơ để tạo lợi thế khác biệt.

Ở mảng phòng vệ thương mại, ông Chu Thắng Trung- Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, năm 2026 yêu cầu phối hợp sẽ đặt ra ở mức cao hơn, đặc biệt trong việc xây dựng pháp luật, quản lý và xử lý các vụ việc phòng vệ thương mại. Cùng đó, mong muốn tiếp tục nhận được sự góp ý kịp thời từ Cục Xuất nhập khẩu và các đơn vị liên quan; trong đó, có đại diện Bộ Tài chính, nhất là trong hoạt động kiểm tra cụ thể và xử lý vấn đề xuất xứ, chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ.

Ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp đánh giá, mục tiêu đặt ra cho năm 2026 rất cao trong khi dư địa thị trường đang dần thu hẹp; đòi hỏi những giải pháp mang tính đột phá thay vì chỉ dựa vào đà tăng trưởng truyền thống. Do đó, cần phân tích sâu hơn mối quan hệ giữa khối FTA và khối doanh nghiệp nội địa, giữa tăng trưởng xuất khẩu với tính bền vững của nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất. Vấn đề tự chủ nguồn cung, nội địa hóa và nâng cao năng lực sản xuất trong nước có ý nghĩa then chốt đối với khả năng duy trì tăng trưởng xuất nhập khẩu trong trung và dài hạn.

May xuất khẩu đóng góp lớn cho kim ngạch xuất khẩu cả nước. Ảnh: Trần Việt - TTXVN

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn- Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), việc tham mưu ban hành Quyết định 2229/QĐ-TTg năm 2025 phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến 2050 là một dấu mốc quan trọng trong năm qua, đặt ra yêu cầu mới đối với phát triển thị trường trong nước giai đoạn tới.

Nhiều địa phương hiện rất quan tâm đến việc hình thành trung tâm logistics cấp vùng, cấp quốc gia và quốc tế. Nếu có khung pháp lý phù hợp, việc triển khai các trung tâm này sẽ tạo động lực lớn cho lưu thông hàng hóa và kết nối xuất, nhập khẩu.

Ông Tuấn đề nghị Cục Xuất nhập khẩu sớm trình Chính phủ kế hoạch triển khai các nội dung liên quan để các đơn vị và địa phương có cơ sở thực hiện nhiệm vụ được giao; tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chiến lược “Go Global”, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về sản phẩm, chính sách thuế và các cơ chế hỗ trợ khi tham gia thị trường quốc tế.

Báo cáo kết quả xuất nhập khẩu năm 2025 cho thấy: Quy mô thương mại hàng hóa của Việt Nam tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ, lập kỷ lục mới. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, tương đương mức tăng 143 tỷ USD. Cùng đó, xuất khẩu tăng trưởng cao ở mức hai con số, ước tăng 17,0% so với năm 2024, cao hơn đáng kể so với mức tăng của nhiều nền kinh tế trong khu vực. Đây là mức tăng cao thứ hai trong giai đoạn 2021 - 2025 (chỉ thấp hơn mức tăng 19% của năm 2021) và vượt kế hoạch được giao (tăng trên 12%). Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng tốt, qua đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp trong nước phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngoài ra, cơ cấu xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm dần xuất khẩu thô, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến. Nhiều mặt hàng chủ lực đã phục hồi nhanh và lấy lại đà tăng trưởng như máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả, cà phê...Đặc biệt, việc triển khai các FTA, đặc biệt là các FTA thế hệ mới, tiếp tục phát huy hiệu quả rõ nét. Xuất khẩu sang các thị trường đã ký FTA đều tăng trưởng tích cực, nhất là các thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn, chất lượng như EU, Canada, Nhật Bản. Ngoài ra, hoạt động nhập khẩu tập trung chủ yếu vào nguyên nhiên vật liệu, máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Đáng lưu ý, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp, với mức thặng dư ước khoảng 20 tỷ USD, đóng góp tích cực vào ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Mặc dù vậy, xuất nhập khẩu vẫn còn một số điểm hạn chế như xuất khẩu và nhập khẩu vẫn tập trung nhiều vào một số thị trường lớn. Với vai trò tham mưu xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, năm 2025, Cục Xuất nhập khẩu đã xây dựng, tham mưu Lãnh đạo Bộ trình Chính phủ ban hành 2 Nghị định; tham mưu lãnh đạo bộ ký 12 thông tư. Cục cũng đang xây dựng, trình cấp có thẩm quyền 4 nghị định.

Ngoài ra, đã có 3 chiến lược, đề án quan trọng được ban hành gồm: Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn 2050; Đề án đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu, phục vụ sản xuất trong nước; Đề án tận dụng hiệu quả danh mục các mặt hàng được hưởng thuế đối ứng 0%. Bên cạnh việc rà soát, hoàn thiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Cục Xuất nhập khẩu đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý.

Uyên Hương/Bnews/vnanet.vn