Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt trong việc hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng

Năm 2025 là dấu mốc quan trọng trong đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Bước sang năm 2026, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với yêu cầu hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho tăng trưởng nhanh và bền vững càng trở nên cấp thiết. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đã trao đổi với báo chí về những kết quả nổi bật năm 2025 và định hướng lớn của ngành trong giai đoạn tới.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh

- Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, năm 2025 được xem là năm bản lề trong triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Bộ trưởng đánh giá thế nào về kết quả nổi bật trong thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, cũng như của ngành tư pháp nói chung vào thành tựu phát triển của đất nước?

+ Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh: Có thể nói năm 2025 là một năm đặc biệt trong công tác hoàn thiện thể chế. Ngay sau khi Nghị quyết 66 được ban hành, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã tổ chức hội nghị quán triệt toàn quốc với hơn 1,5 triệu cán bộ, đảng viên tham dự tại 37.000 điểm cầu. Chính phủ ban hành Nghị quyết 140/NQ-CP với 49 nhiệm vụ cụ thể; tất cả bộ, ngành và địa phương đều xây dựng chương trình, kế hoạch hành động.

Điểm nổi bật là sự đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Chúng ta đã chuyển mạnh từ cách tiếp cận quản lý sang kiến tạo phát triển; xóa bỏ dần tư duy "không quản được thì cấm", đề cao nguyên tắc bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Khối lượng lập pháp trong năm 2025 là rất lớn. Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; 99 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật. Chính phủ ban hành 377 nghị định; các bộ, ngành ban hành hoặc trình ban hành 1.404 văn bản; các địa phương ban hành khoảng 13.000 văn bản quy phạm pháp luật. Đây là con số kỷ lục trong một nhiệm kỳ, thể hiện quyết tâm tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế.

Ngoài ra, việc rà soát, xử lý các vướng mắc pháp lý đã góp phần khơi thông nguồn lực cho đầu tư, sản xuất kinh doanh, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội năm 2025.

- Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030, vai trò của ngành Tư pháp trong cải cách thể chế sẽ được xác định như thế nào?

+ Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, trước hết phải có nền tảng thể chế ổn định, minh bạch và tiên liệu được. Thể chế không chỉ là "khung pháp lý" mà còn là nguồn lực cạnh tranh quốc gia.

Giai đoạn 2026 - 2030, ngành Tư pháp xác định vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược về hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các luật, giữa pháp luật trung ương và địa phương, giữa quy định trong nước và cam kết quốc tế. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để bảo đảm chính sách kinh tế - xã hội được thể chế hóa kịp thời, đầy đủ, tránh chồng chéo, mâu thuẫn.

Một môi trường pháp lý rõ ràng sẽ giảm chi phí tuân thủ, tăng niềm tin của nhà đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh. Đây chính là điều kiện nền tảng để đạt các mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn bảo đảm ổn định và bền vững.

- Năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Là cơ quan tham mưu về hoàn thiện thể chế, ngành Tư pháp sẽ xác định những ưu tiên gì trong năm 2026, thưa Bộ trưởng?

+ Trọng tâm ưu tiên hàng đầu là rà soát và thể chế hóa ngay các quan điểm, chủ trương lớn trong Văn kiện Đại hội XIV và năm 2026 cũng là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng. Bộ Tư pháp sẽ bám sát Chương trình công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật để bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Một nhiệm vụ quan trọng là xây dựng "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới". Chiến lược này hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật có cấu trúc hợp lý, đồng bộ, công khai, minh bạch, khả thi và ổn định; tạo nền tảng cho đổi mới mô hình quản trị quốc gia và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cùng với đó, năm 2026 chúng tôi tập trung sửa đổi, bổ sung các văn bản liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; xử lý các quy định theo cơ chế đặc biệt; bảo đảm hoàn thành đúng lộ trình theo yêu cầu của Quốc hội. Đây là điều kiện quan trọng để bộ máy vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.

- Để xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng, hiện đại và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, ngành Tư pháp sẽ tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào?

+ Bộ Tư pháp sẽ đầu tư mạnh cho kỹ thuật lập pháp, chuẩn hóa quy trình soạn thảo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ. Bộ Tư pháp đang xây dựng và hoàn thiện Sổ tay soạn thảo pháp luật quốc gia, các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật lập pháp, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật. Mục tiêu là mỗi văn bản ban hành phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ và khả thi cao.

Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ đổi mới hoạt động hợp nhất văn bản theo hướng coi văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật; trình đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung; đơn giản hóa kỹ thuật hợp nhất và mở rộng phạm vi áp dụng. Điều này giúp hệ thống pháp luật dễ tra cứu, dễ thực thi hơn.

- Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, ngành Tư pháp sẽ tận dụng công nghệ ra sao để đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật, thưa Bộ trưởng?

+ Chuyển đổi số là một trong những đột phá của ngành Tư pháp giai đoạn tới. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, bảo đảm cập nhật đầy đủ, kịp thời, chính xác; xây dựng Đề án dữ liệu lớn về pháp luật để phục vụ công tác phân tích, dự báo chính sách.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải đáp pháp luật, hỗ trợ tra cứu văn bản, phân tích xung đột pháp lý cũng sẽ được đẩy mạnh. Cổng Pháp luật quốc gia sẽ được phát triển thành kênh tương tác số giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật; tạo lập diễn đàn hiến kế hoàn thiện thể chế.

Thể chế tốt sẽ tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, cho hội nhập quốc tế sâu rộng. Khi pháp luật trở thành nền tảng vững chắc, tăng trưởng kinh tế không chỉ cao mà còn bền vững, bao trùm và hướng tới người dân.

Minh Chiến