Năm 2026: Phát triển hệ thống hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh

Dự án thành phần cao tốc Bắc-Nam. (Ảnh: Quốc Khánh/Vietnam+)

- Năm 2025, lần đầu tiên cả nước khởi công đồng loạt và khánh thành, đưa vào sử dụng nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Xin Bộ trưởng chia sẻ về vai trò, đóng góp của ngành xây dựng trong việc thúc đẩy các công trình, dự án trọng điểm, tạo đột phá về phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội thời gian qua và trong thời gian tới?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Năm 2025 có thể coi là một dấu mốc đặc biệt, khi lần đầu tiên cả nước tổ chức đồng loạt 3 đợt khởi công, khánh thành với hơn 560 công trình, dự án, tổng mức đầu tư trên 5 triệu tỷ đồng.

Đây là minh chứng sinh động cho quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy đầu tư, coi phát triển kết cấu hạ tầng là nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Đáng chú ý, trong tổng vốn đầu tư, khu vực tư nhân chiếm gần 75%, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư và vai trò dẫn dắt của Nhà nước. Các dự án đều mang tính chiến lược, tạo không gian phát triển mới, bảo đảm quốc phòng – an ninh, đồng thời cải thiện trực tiếp đời sống người dân.

Phối cảnh dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Nguồn: TTXVN)

Với vai trò cơ quan thường trực, Bộ Xây dựng đã chủ động phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát danh mục dự án; xây dựng kế hoạch tổng thể; tham mưu Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo điều hành, phân công rõ trách nhiệm.

Trong quá trình triển khai, Bộ thường xuyên kiểm tra hiện trường, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu, vốn; yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu thi công quyết liệt, bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn. Bên cạnh đó, Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí tổ chức các sự kiện khởi công, khánh thành trang trọng, tiết kiệm, lan tỏa khí thế và niềm tin phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

- Người xưa có câu “An cư lạc nghiệp”. Việc thực hiện tốt chính sách nhà ở xã hội có vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội. Xin Bộ trưởng chia sẻ về kết quả và những biện pháp trọng tâm mà ngành xây dựng sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm thực hiện tốt chính sách này?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Việc chăm lo giải quyết nhà ở cho người dân luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Trong số đó, phát triển nhà ở xã hội có ý nghĩa rất lớn và thiết thực, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa góp phần ổn định thị trường bất động sản và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội, thúc đẩy triển khai Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030.”

Năm 2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội, kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, có cơ chế ưu đãi thiết thực, giảm bớt thủ tục hành chính, qua đó thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Kết quả, năm 2025 cả nước hoàn thành 102.633 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch. Lũy kế đến hết năm 2025, có 698 dự án, quy mô khoảng 657.395 căn, đạt 62% chỉ tiêu Đề án; trong đó có 19 địa phương đạt và vượt chỉ tiêu được giao.

Ngoài ra, chương trình hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng đã hoàn thành trước ngày 27-7 với 34.754 hộ, vượt kế hoạch 4 tháng; Chương trình hỗ trợ nhà ở hộ nghèo cũng đã hoàn thành vượt kế hoạch 4 tháng với tổng số 85.897 hộ.

Phối cảnh dự án Chung cư cho người thu nhập thấp tại khu dân cư An Trung 2 (quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng). (Ảnh: TTXVN phát)

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về nhà ở và bất động sản theo hướng đồng bộ, thống nhất, khả thi; khẩn trương thành lập và đưa vào vận hành Quỹ nhà ở quốc gia để tiếp nhận vốn, đầu tư, tạo lập và quản lý vận hành nhà ở cho thuê; nghiên cứu Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý; yêu cầu các địa phương chủ động bố trí ngân sách bồi thường, giải phóng mặt bằng để có quỹ đất sạch tại các vị trí thuận lợi, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật cho các dự án nhà ở xã hội, quyết tâm hoàn thành sớm mục tiêu Đề án, bảo đảm mỗi người dân đều có cơ hội an cư thực sự.

- Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông. Ngành xây dựng sẽ triển khai những nhiệm vụ, giải pháp gì trong năm 2026 và những năm tiếp theo nhằm cụ thể hóa mục tiêu đã đề ra, thưa Bộ trưởng? Đặc biệt Bộ Xây dựng sẽ ưu tiên những nhóm dự án kèm cơ chế chính sách nào để bảo đảm thực hiện hiệu quả, bền vững?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030, Bộ Xây dựng xác định nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và tạo đột phá mạnh mẽ trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, trong đó kết cấu hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt, đi trước một bước, mở đường và dẫn dắt quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Nhìn lại thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội; sự điều hành linh hoạt, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, ngành xây dựng đã đạt được nhiều kết quả rất đáng ghi nhận.

Tăng trưởng của ngành ước đạt trên 9%, đóng góp khoảng 16,9-17,1% GDP, tức đóng góp gần 2 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung của nền kinh tế; quy mô, tốc độ và hiệu quả đầu tư hạ tầng được nâng lên rõ rệt, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế-xã hội.

Đặc biệt, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia đã có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn. Đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc, 458km nút giao và đường dẫn, vượt mục tiêu đạt 3.000km cao tốc trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2021-2025 của Quốc hội, Chính phủ giao.

Ngoài ra ngành đã hoàn thành 1.586km đường quốc lộ; 1.701km đường bộ ven biển. Tính cả giai đoạn 2021-2025, đến nay đã hoàn thành, thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp 2 lần số km có được trong 20 năm trước nhiệm kỳ.

Đặc biệt đã hoàn thành thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc- Nam từ Cao Bằng đến Mũi Cà Mau, tiếp tục tiếp tục triển khai cao tốc Cà Mau-Cái Nước, các cao tốc trục ngang như Tân Phú-Bảo Lộc, cao tốc Quy Nhơn-Pleiku…; năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần; công suất hệ thống cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020.

Những kết quả này đã góp phần quan trọng kéo giảm chi phí logistics từ mức 21% GDP năm 2018 xuống còn khoảng 17-18% hiện nay, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, ngành cũng bước đầu hình thành nền tảng cho hạ tầng xanh, hạ tầng số, hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, với các mô hình đô thị thông minh, giao thông thông minh, công trình xanh, vật liệu xanh.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu mới, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, phát triển kết cấu hạ tầng vẫn còn những hạn chế, bất cập: tính đồng bộ và liên kết vùng chưa cao; quy hoạch hạ tầng chưa thực sự đi trước một bước; nhiều đô thị lớn còn ùn tắc, quá tải hạ tầng; nguồn lực đầu tư còn phân tán; chưa phát huy đầy đủ các mô hình đầu tư; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong quản lý và phát triển hạ tầng còn chậm so với yêu cầu mới.

Trong khi thế giới đang chuyển mạnh sang kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; khoa học-công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản cách thức đầu tư, xây dựng và vận hành hạ tầng, phát triển kết cấu hạ tầng trong kỷ nguyên mới không thể chỉ dừng lại ở “bêtông hóa”, mà phải chuyển mạnh sang “thông minh hóa” và “xanh hóa”, lấy hiệu quả tổng thể, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân làm mục tiêu xuyên suốt.

Trên tinh thần đó, khi xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Xây dựng xác định trọng tâm xuyên suốt là: phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh; tập trung nguồn lực Trung ương cho các công trình hạ tầng chiến lược, dự án trọng điểm quốc gia; đồng thời đổi mới mạnh mẽ cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực xã hội.

Bộ sẽ tập trung hoàn thiện thể chế chính sách pháp luật; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương; nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư xây dựng ; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học-công nghệ nâng cao chất lượng quản lý dự án và quản lý chất lượng công trình, kiên quyết không vì áp lực tiến độ mà đánh đổi chất lượng, an toàn và hiệu quả lâu dài của công trình.

Về triển khai đầu tư, Bộ Xây dựng ưu tiên các nhóm dự án hạ tầng có tính chất chiến lược, lan tỏa và liên vùng, tập trung hình thành bộ khung kết cấu hạ tầng quốc gia đồng bộ, hiện đại. Trọng tâm là hoàn thiện và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống đường bộ cao tốc Bắc-Nam, các trục giao thông quan trọng có vai trò kết nối quốc gia; đồng thời phối hợp, hướng dẫn và hỗ trợ các địa phương trong việc đầu tư các tuyến kết nối vùng, đường vành đai đô thị lớn theo quy hoạch được phê duyệt, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông và hiệu quả khai thác của toàn mạng lưới.

Bộ Xây dựng tiếp tục đề xuất các chính sách đa dạng hóa, huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư, kết hợp hài hòa giữa ngân sách nhà nước với các hình thức đối tác công tư (PPP), vốn ODA, vốn vay ưu đãi và các nguồn lực xã hội khác.

Với cách tiếp cận đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế - tập trung đầu tư có trọng tâm - huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực - nâng cao chất lượng quản lý, Bộ Xây dựng quyết tâm cùng các bộ, ngành, địa phương hiện thực hóa mục tiêu đột phá về phát triển kết cấu hạ tầng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Chính phủ, qua đó tạo động lực tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống của người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

- Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.

Theo TTXVN