Năm 2026: Việt Nam dự kiến xuất khẩu 7,73 triệu tấn gạo

Sản xuất lúa năm 2026 ổn định, sản lượng tăng nhẹ

Ngày 20/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn số 632/BNNMT-CCPT phúc đáp Bộ Công Thương về việc cân đối cung cầu thóc gạo hàng hóa phục vụ điều hành xuất khẩu gạo năm 2026.

Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là khu vực sản xuất lúa trọng điểm, giữ vai trò quyết định đối với nguồn cung gạo hàng hóa phục vụ xuất khẩu. Ảnh minh họa

Theo kế hoạch, diện tích gieo cấy lúa cả nước năm 2026 ước đạt 7,09 triệu ha, giảm khoảng 36,1 nghìn ha so với năm trước. Tuy nhiên, nhờ năng suất bình quân tăng lên 61,4 tạ/ha, sản lượng lúa cả năm vẫn ước đạt 43,552 triệu tấn, tăng khoảng 12 nghìn tấn so với năm 2025.

Cụ thể, vụ đông xuân 2025 - 2026 đạt sản lượng khoảng 20,335 triệu tấn; vụ hè thu 2026 gần 11 triệu tấn; vụ thu đông 2026 khoảng 4,176 triệu tấn; vụ mùa 2026 đạt khoảng 8,117 triệu tấn. Một số vụ có xu hướng giảm diện tích, song năng suất cải thiện đã góp phần giữ ổn định tổng sản lượng.

Trong đó, vùng Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là khu vực sản xuất lúa trọng điểm, giữ vai trò quyết định đối với nguồn cung gạo hàng hóa phục vụ xuất khẩu.

Cân đối cung - cầu, gạo xuất khẩu tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2026, diện tích sản xuất lúa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và một phần tỉnh Tây Ninh ước đạt 3,84 triệu ha, sản lượng khoảng 24,34 triệu tấn lúa.

Sau khi trừ nhu cầu tiêu thụ nội địa cho khoảng 28 triệu dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và TP. Hồ Chí Minh, cùng lượng lúa làm giống, thức ăn chăn nuôi…, tổng lượng lúa tiêu thụ nội địa ước khoảng 8,90 triệu tấn. Phần còn lại là khoảng 15,46 triệu tấn lúa hàng hóa, tương đương 7,73 triệu tấn gạo phục vụ xuất khẩu.

Cơ cấu gạo xuất khẩu năm 2026 tiếp tục nghiêng mạnh về gạo chất lượng cao và gạo thơm, với sản lượng ước khoảng 5,798 triệu tấn, chiếm 75%. Gạo nếp khoảng 773 nghìn tấn (10%), còn lại là gạo phục vụ chế biến, chiếm khoảng 15%.

Về tiến độ xuất khẩu, 6 tháng đầu năm 2026 dự kiến xuất khẩu khoảng 4,014 triệu tấn gạo, tập trung chủ yếu vào các tháng 1, 3 và 4. Sáu tháng cuối năm ước đạt khoảng 3,716 triệu tấn, cao điểm rơi vào các tháng 7, 8 và 9, phù hợp với thời điểm thu hoạch lớn trong năm.

Đẩy mạnh xuất khẩu gắn với bảo đảm an ninh lương thực

Để điều hành xuất khẩu gạo hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tập trung đẩy mạnh xuất khẩu vào các tháng có sản lượng thu hoạch lớn, bảo đảm duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định.

Bộ cũng nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ báo cáo tồn kho, từng bước hình thành công cụ giám sát, cảnh báo sớm rủi ro cung - cầu thóc gạo trên nền tảng số, phục vụ điều hành xuất khẩu linh hoạt, gắn với bảo đảm an ninh lương thực trong nước. Khi cần thiết, các doanh nghiệp phải sẵn sàng cung ứng cho thị trường nội địa theo chỉ đạo bình ổn.

Bên cạnh đó, các giải pháp như tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và phân khúc sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và xây dựng kịch bản điều hành xuất nhập khẩu gạo cũng được đặt ra.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Công Thương phối hợp với địa phương chuẩn hóa hoạt động thu mua lúa gạo, tăng cường liên kết chuỗi giữa thương lái, cơ sở chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu thông qua hợp đồng rõ ràng, minh bạch.

Doanh nghiệp cần công khai điểm thu mua, niêm yết giá theo chủng loại, chất lượng, mùa vụ; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, ép giá, đầu cơ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã góp ý về việc sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo và xây dựng cơ chế quản lý nhập khẩu gạo, bảo vệ sản xuất trong nước và chuỗi giá trị lúa gạo trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng.

Số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2025 đạt 8,06 triệu tấn với trị giá 4,1 tỷ USD, giảm 10,8% về lượng và giảm 27,6% về trị giá so với năm 2024. Đây cũng là khối lượng và kim ngạch xuất khẩu thấp nhất trong ba năm qua, song so với giai đoạn từ năm 2022 trở về trước vẫn cao hơn đáng kể. Tuy nhiên, với kết quả này, Việt Nam vẫn vượt qua Thái Lan, vươn lên vị trí thứ hai về xuất khẩu gạo toàn cầu, chỉ sau Ấn Độ.

Nguyễn Hạnh