Năm học mới, tinh thần mới, khí thế mới

Năm học mới không chỉ đặt ra yêu cầu tiếp tục giữ vững thành tích, mà quan trọng hơn là tạo nên những chuyển biến thực chất, bền vững hơn với một tinh thần mới, khí thế mới.

Học sinh Trường Tiểu học Trưng Vương (phường Phan Đình Phùng) ngày tựu trường.

Những con số tạo nên nền tảng mới

Năm học 2025-2026 có thể xem là một năm nhiều thử thách đối với ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên. Ngành vừa phải duy trì hoạt động dạy và học ổn định, vừa triển khai nhiều chủ trương lớn về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, chuẩn bị các điều kiện thi hành Luật Nhà giáo, thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tiếp tục thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Trong một năm có nhiều thay đổi về tổ chức và quản trị như vậy, việc giữ được sự ổn định của toàn hệ thống đã là một yêu cầu không nhỏ. Quy mô ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh hiện có trên 432.000 học sinh, học viên. Hệ thống giáo dục công lập có 30.631 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; tỷ lệ cán bộ quản lý, giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo đạt 98,46%.

Trường THCS Đông Bo (xã Tràng Xá) sẵn sàng bước vào năm học mới.

Trên nền tảng đó, chất lượng giáo dục tiếp tục có những điểm sáng rõ nét. Tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, học sinh Thái Nguyên giành 125 giải, gồm 3 giải Nhất, 25 giải Nhì, 38 giải Ba và 59 giải Khuyến khích - kết quả cao nhất từ trước đến nay. Hai dự án nghiên cứu khoa học kỹ thuật đoạt giải quốc gia.

Tại Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII năm 2026, cả 3 dự án của tỉnh lọt vào vòng chung kết quốc gia đều đoạt giải.

Những kết quả ấy cho thấy giáo dục mũi nhọn đang dần mở rộng từ “học giỏi” sang phát triển năng lực nghiên cứu, sáng tạo và giải quyết những vấn đề của thực tiễn. Ở diện rộng hơn, nền tảng giáo dục của tỉnh tiếp tục được củng cố.

Đến hết tháng 6-2026, toàn tỉnh có 760/951 trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia, tương đương 79,92%. Chuyển đổi số cũng từng bước làm thay đổi cách thức quản trị và tổ chức dạy học; 100% cơ sở giáo dục tiểu học đã hoàn thành khởi tạo, cập nhật, nhận xét, ký số và kết nối dữ liệu học bạ số. STEM, AI, Robotics ngày càng hiện diện rõ hơn trong trường học.

Học sinh tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục trẻ em thiệt thòi Thái Nguyên được tạo cơ hội học tập bình đẳng.

Cùng với chất lượng chuyên môn là những chuyển động về cơ chế, chính sách và nguồn lực. Trong năm học vừa qua, tỉnh đã ban hành 16 Nghị quyết, 5 Quyết định, 5 Đề án lớn liên quan đến giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2030.

Riêng năm 2026, tổng chi ngân sách địa phương dành cho giáo dục và đào tạo đạt hơn 9.273 tỷ đồng, chiếm 33,19% tổng chi ngân sách địa phương.

Song, một bức tranh đầy đủ không thể chỉ có gam sáng. Khoảng cách về điều kiện dạy và học giữa khu vực trung tâm với miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn hiện hữu. Việc triển khai STEM, AI và chuyển đổi số chưa đồng đều.

Công tác phân luồng học sinh sau THCS, kết nối giáo dục nghề nghiệp với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động vẫn còn những khoảng trống.

Nói cách khác, Thái Nguyên đã có những nền tảng đáng ghi nhận, nhưng yêu cầu của năm học mới là phải nhìn thẳng vào những điểm còn hạn chế để những thành quả giáo dục được lan tỏa đều hơn, thực chất hơn trên toàn hệ thống.

Đổi mới để giáo dục luôn đi trước một bước

Trước thềm năm học 2026-2027, Thường trực Tỉnh ủy đã dành thời gian làm việc chuyên đề với ngành Giáo dục và Đào tạo. Không chỉ là nhìn lại kết quả của một năm học, điều quan trọng hơn là xác định rõ vị trí, yêu cầu và trách nhiệm của giáo dục trong chặng đường phát triển mới của tỉnh.

Trong bối cảnh Thái Nguyên đang đặt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và ngày càng hội nhập sâu rộng, giáo dục không thể chỉ đứng phía sau để cung cấp nguồn nhân lực mà phải chủ động đi trước một bước.

Cô và trò Trường Tiểu học Thần Sa (xã Thần Sa) ngày tựu trường.

Đó cũng là tinh thần nổi bật trong chỉ đạo của đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, đối với ngành Giáo dục và Đào tạo: phải đánh giá đúng thực chất chất lượng giáo dục của tỉnh, nhận diện rõ cả điểm mạnh và hạn chế; không chạy theo thành tích, không hài lòng quá sớm với kết quả đã đạt được và mỗi giải pháp đưa ra đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện tốt hơn cho người học.

Tinh thần ấy thể hiện rất rõ trong việc sắp xếp mạng lưới trường học - một trong những nhiệm vụ lớn nhất trước năm học mới. Sau sắp xếp, toàn tỉnh có 424 cơ sở giáo dục công lập, giảm 505 cơ sở; cùng với đó là 523 phân hiệu và 578 điểm trường lẻ. Một mạng lưới mới đã cơ bản hình thành.

Nhưng điều được đặt ra không đơn thuần là giảm được bao nhiêu đầu mối. Sắp xếp chỉ thực sự có ý nghĩa nếu sau đó điều kiện học tập của học sinh tốt hơn, môi trường làm việc của giáo viên thuận lợi hơn và hiệu quả hoạt động của nhà trường được nâng lên. Tinh gọn bộ máy là cần thiết, nhưng tinh gọn phải để mạnh hơn.

Với những nhà trường vừa trải qua sáp nhập, yêu cầu ấy đang trở thành công việc rất cụ thể. Trường Mầm non Đồng Hỷ 2 được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 trường, dự kiến có 28 lớp với khoảng 660 trẻ.

Cô giáo Hoàng Thị Vân Anh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đồng Hỷ 2, chia sẻ: Được tin tưởng giao nhiệm vụ hiệu trưởng ngôi trường mới, bản thân tôi thấy đây là niềm vinh dự nhưng trách nhiệm cũng lớn hơn. Trước đây là quản lý một trường, còn bây giờ địa bàn rộng hơn, số lượng giáo viên, học sinh nhiều hơn, phải quản trị cả trường chính và các phân hiệu. Nhưng với tình yêu nghề, tôi sẽ nỗ lực hết mình để hoàn thành nhiệm vụ.

Từ một trường học có thể thấy bài toán chung của toàn ngành sau sắp xếp: một tập thể mới phải nhanh chóng tìm được nhịp làm việc chung; đội ngũ và nguồn lực phải được kết nối; hoạt động chuyên môn không được có khoảng trễ. Yêu cầu đặt ra đã chuyển từ “ổn định tổ chức” sang “nâng cao hiệu quả”.

Cùng với tổ chức bộ máy là những bài toán lớn về đội ngũ và cơ sở vật chất. Toàn tỉnh hiện có 13.658 phòng lớp học; qua rà soát, năm học 2026-2027 còn thiếu 1.357 phòng lớp học, 351 phòng học bộ môn và nhiều phòng chức năng, công trình phụ trợ.

Nguồn lực cần đầu tư rất lớn, nhưng như tinh thần chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, vấn đề không chỉ là “đầu tư thêm” mà phải xác định đúng điểm nghẽn, đúng địa bàn cần ưu tiên, bảo đảm mỗi nguồn lực được sử dụng đúng nơi, đúng việc và phát huy hiệu quả cao nhất.

Bài toán đội ngũ cũng cần được nhìn theo cách tương tự. Không chỉ là bảo đảm đủ số lượng giáo viên theo quy định, yêu cầu lớn hơn là xây dựng một đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý thực sự đáp ứng được những thay đổi của giáo dục trong giai đoạn mới.

Từ định hướng đến những chuyển biến thực chất

Năm học 2026-2027, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên xác định chủ đề: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Đây cũng có thể xem là sự cụ thể hóa yêu cầu xuyên suốt mà tỉnh đặt ra đối với giáo dục: đổi mới phải đi đến cùng và cuối cùng phải được đo bằng chất lượng.

STEM, AI, Robotics ngày càng hiện diện rõ hơn trong trường học.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Tuân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, cho rằng đây là một năm học đặc biệt khi trong khoảng thời gian rất ngắn, toàn ngành phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ lớn, trong đó có sắp xếp tổ chức bộ máy và chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới.

Tinh thần của ngành là các phần việc phải được triển khai song song; việc sắp xếp phải khách quan, đúng quy định, đúng tiến độ, lựa chọn được đội ngũ cán bộ quản lý có phẩm chất, năng lực, đồng thời bảo đảm tốt nhất các điều kiện dạy và học.

Từ nền tảng ổn định tổ chức, trọng tâm phải tiếp tục chuyển mạnh vào chất lượng và hiệu quả: đổi mới quản trị nhà trường, sử dụng tốt hơn đội ngũ và nguồn lực; phát triển STEM, AI, nghiên cứu khoa học; xây dựng trường học số, trường học thông minh, trường học hạnh phúc; tăng cường liên kết giữa nhà trường với các trường đại học, doanh nghiệp.

Một định hướng được đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường đặc biệt nhấn mạnh là ngoại ngữ. Trong bối cảnh Thái Nguyên đang phát triển mạnh công nghiệp công nghệ cao và hội nhập quốc tế, ngoại ngữ phải dần trở thành một năng lực của người học chứ không chỉ là một môn học.

Nếu muốn nguồn nhân lực địa phương có thể bước vào những nhà máy bán dẫn, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và chuỗi sản xuất toàn cầu thì việc chuẩn bị năng lực ấy phải bắt đầu từ nhà trường.

Cũng như vậy, STEM, trí tuệ nhân tạo hay chuyển đổi số không phải là những khái niệm để làm phong phú thêm chương trình giáo dục. Giá trị cuối cùng phải được nhìn thấy trong chất lượng từng giờ học, trong năng lực của giáo viên, trong khả năng sáng tạo và thích ứng của học sinh.

Và có lẽ đó cũng là ý nghĩa sâu xa nhất của hai chữ “năm học mới”. Không chỉ là bắt đầu một chu kỳ dạy và học mới, mà phải là sự đổi mới trong cách nghĩ, cách quản trị và cách sử dụng nguồn lực.

Tiếng trống khai trường ngày 5-9 mở đầu một năm học. Còn khí thế của năm học mới sẽ được thể hiện bằng những chuyển biến sau đó: trong cách mỗi nhà trường vận hành, trong chất lượng từng giờ học và trong sự tiến bộ của học sinh.

Với giáo dục Thái Nguyên, hành trình phía trước là biến sự quan tâm thành hành động, biến nguồn lực thành chất lượng và biến những định hướng lớn thành thay đổi cụ thể trong từng nhà trường. Đó chính là tinh thần mới, khí thế mới và cũng là yêu cầu mới của năm học 2026-2027.