Nam sinh lớp 11 và hành trình chinh phục đỉnh cao Toán học

Nguyễn Hoàng Phương, học sinh lớp 11A1, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), ghi dấu ấn đặc biệt trong năm 2026 khi giành Huy chương Bạc tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương và Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế. Ảnh: Bích Huệ/TTXVN

Thành tích của em không chỉ mang lại niềm tự hào cho gia đình, nhà trường mà còn góp thêm dấu ấn nổi bật cho ngành Giáo dục Nghệ An. Đằng sau những tấm huy chương là hành trình của một học sinh mê Toán từ nhỏ, biết biến mỗi lần vấp ngã thành động lực để tiến bộ.

Hành trình đến giải Nhất quốc gia

Tình yêu với Toán học đến với Hoàng Phương từ những năm đầu tiểu học. Ngay từ lớp 1, em đã thích đọc sách Toán, tự tìm cách giải những bài toán ngoài chương trình. Niềm yêu thích ngày càng lớn, trở thành động lực để em dành nhiều thời gian khám phá những con số, bài toán và lời giải.

Những năm học tại Trường Trung học cơ sở Đặng Thai Mai, Phương liên tục đạt thành tích tốt ở môn Toán. Tuy nhiên, em không phải lúc nào cũng đứng ở vị trí cao nhất bởi đôi khi mắc lỗi trình bày hoặc nhầm lẫn giữa các dạng bài. Những lần mất điểm ấy giúp Phương nhận ra rằng tư duy tốt chưa đủ, người học Toán còn phải cẩn trọng trong từng bước lập luận và trình bày.

Lớp 9, em giành giải Nhì học sinh giỏi tỉnh và trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán Trường Trung học phổ thông Chuyên Phan Bội Châu. Thế nhưng, trong kỳ thi vòng loại chọn đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Toán của trường khi đang học lớp 10, em không giải được câu nào. “Đề thi thực sự khó. Thời điểm đó em chưa đủ nền tảng kiến thức và kỹ năng để làm bài. Em khá buồn nhưng sau đó nghĩ đây cũng là cơ hội để biết mình đang ở đâu”, Phương nhớ lại.

Thầy giáo chủ nhiệm Trần Đại Dương động viên em chưa cần quá chú trọng đến kết quả trước mắt mà hãy tiếp tục học, chờ kiến thức và kỹ năng “chín” hơn. Lời động viên ấy giúp Phương bình tĩnh hơn. Thay vì chạy theo thành tích, em tập trung bù đắp những khoảng trống kiến thức, làm quen với những dạng toán khó và rèn khả năng tự học. Đặc biệt, các thầy cô Trường Trung học phổ thông Chuyên Phan Bội Châu tạo điều kiện để Phương được học cùng những học sinh khóa trên. Em được tiếp cận các chuyên đề chuyên sâu, sách tham khảo, tài liệu và đề thi quốc tế.

“Có những tài liệu lúc đầu em đọc mà không hiểu gì. Nhưng cứ đọc dần, tìm thêm tài liệu, hỏi thầy, hỏi bạn rồi cuối cùng cũng hiểu. Sau đó, khi học trên lớp, kiến thức trở nên dễ tiếp cận hơn”, Phương chia sẻ. Đó cũng là phương pháp học mà nhà trường khuyến khích ở học sinh năng khiếu, giáo viên không đưa ngay lời giải mà tạo điều kiện để học sinh tự tìm tòi, thử nghiệm và tự hình thành cách giải.

Theo thầy Trần Đại Dương, Phương có một lợi thế đặc biệt là niềm say mê Toán học. “Toán học với Phương giống như một món ăn ngon. Khi gặp kiến thức mới, em có thể tập trung tìm hiểu rất lâu. Điều đáng quý là em không dễ bỏ cuộc trước một bài toán khó”, thầy Dương nhận xét. Sau một năm nỗ lực, Phương chính thức lọt vào đội tuyển học sinh giỏi quốc gia của trường và giành giải Nhất với 33 điểm, xếp thứ tư toàn quốc. Đây là bước tiến quan trọng, giúp em thực hiện mục tiêu ban đầu là lọt vào vòng tuyển chọn đội tuyển Olympic quốc tế.

Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Phan Bội Châu Cao Thị Lan Thanh cho rằng, môi trường giáo dục chuyên không chỉ giúp học sinh phát huy năng khiếu mà quan trọng hơn là hình thành khả năng tự học, tư duy độc lập và bản lĩnh trước áp lực. “Thành tích của Phương là kết quả của quá trình lâu dài, trong đó có sự nỗ lực của học sinh, sự đồng hành của gia đình và phương pháp bồi dưỡng phù hợp của các thầy cô”, cô Thanh cho biết.

Huy chương Bạc và mục tiêu đổi màu huy chương

Sau giải Nhất học sinh giỏi quốc gia, hành trình đến với đội tuyển Olympic Toán học quốc tế của Phương bước sang giai đoạn quyết định. Trước vòng tuyển chọn, Phương tạo dấu ấn tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương (APMO) khi xếp thứ Nhì toàn đoàn Việt Nam và giành Huy chương Bạc. Thành tích này tiếp thêm sự tự tin cho cậu học trò lớp 11 trước kỳ thi quyết định.

Trong vòng tuyển chọn 6 thành viên chính thức của đội tuyển Việt Nam, Phương tiếp tục đứng thứ hai, qua đó giành suất tham dự IMO 2026. Tại Thượng Hải, 6 thí sinh phải giải 6 bài toán trong hai ngày, với tổng điểm tối đa 42. Các bài toán tại IMO không chỉ đòi hỏi kiến thức mà còn thử thách khả năng phát hiện hướng giải, tư duy độc lập, kỹ năng trình bày và quản lý thời gian.

Ngày thi đầu tiên, Phương làm tốt bài đại số nhưng gặp khó ở câu hình học thứ hai. Bài toán hấp dẫn nên em lựa chọn cách tiếp cận mà mình tâm đắc và dành khoảng 3 giờ trong tổng số 4 giờ cho câu hỏi này. Phương đã tìm ra hướng giải nhưng thời gian còn lại cho bài thứ ba không nhiều. Kết thúc ngày thi đầu tiên, em đạt 14 điểm. Ngày thi thứ hai, Phương quyết tâm cải thiện kết quả. Em hoàn thành hai bài đầu nhưng mất 2 điểm ở câu thứ nhất do thiếu một ý trong phần trình bày. Bài cuối có độ khó rất cao. Chung cuộc, với 27 điểm, Nguyễn Hoàng Phương giành Huy chương Bạc IMO 2026. “Sau kỳ thi em vẫn có chút tiếc nuối. Nếu phân bổ thời gian tốt hơn ở ngày đầu và hạn chế những lỗi nhỏ trong trình bày thì kết quả có thể cao hơn”, Phương chia sẻ.

Tuy nhiên, điều đọng lại với Phương sau kỳ thi không chỉ là tấm huy chương. Đó còn là những cuộc gặp gỡ với học sinh đến từ nhiều quốc gia, những cách tiếp cận khác nhau đối với cùng một vấn đề Toán học và những bài toán mang dấu ấn riêng của kỳ thi tổ chức tại Trung Quốc. “Em thích cảm giác tìm được lời giải cho một bài toán khó. Mỗi bài toán có một vẻ đẹp riêng. Khi mình tự tìm ra cách giải, cảm giác rất vui”, Phương nói.

Đồng hành cùng đội tuyển tại Thượng Hải, thầy Hồ Sỹ Hùng, chủ nhiệm đội tuyển Toán, Trường Trung học phổ thông Chuyên Phan Bội Châu cho biết, thầy đã theo dõi Phương từ những năm em còn học Trung học cơ sở và nhận thấy ở học sinh này khả năng tư duy nổi bật. Theo thầy Hùng, Phương có ưu điểm là chăm chỉ, khiêm tốn, bình tĩnh và không dễ bị áp lực chi phối. “Phương luôn có sự chuẩn bị nghiêm túc. Khi đứng trước một bài toán khó, em thường suy nghĩ khá độc lập, lựa chọn hướng đi rồi kiên trì theo đuổi. Sự bình tĩnh là một trong những yếu tố giúp em phát huy được năng lực tại IMO”, thầy Hùng nhận xét.

Em Nguyễn Hoàng Phương, lớp 11A1 Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu giành Huy chương Bạc IMO 2026 tại Thượng Hải, Trung Quốc. Ảnh: TTXVN phát

Sau thành tích tại IMO 2026, Phương được đặc cách vào thẳng vòng hai tuyển chọn đội tuyển Olympic Toán học quốc tế năm 2027. Đây là lợi thế nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với nam sinh lớp 11. Phương cho biết em sẽ tiếp tục nghiên cứu các tài liệu chuyên sâu, rèn kỹ năng trình bày và quản lý thời gian, đồng thời khắc phục những hạn chế bộc lộ tại kỳ thi vừa qua. Em cũng dự định không tham dự Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia dành cho học sinh khóa dưới, để có thể tập trung cho mục tiêu quốc tế.

Hiệu trưởng Cao Thị Lan Thanh cho biết, nhà trường sẽ tiếp tục tạo điều kiện để Phương phát triển năng lực nhưng không đặt áp lực thành tích lên học sinh. “Điều chúng tôi mong muốn là Phương tiếp tục giữ được niềm say mê với Toán học, biết cân bằng việc học và phát triển bản thân. Nếu có cơ hội trở lại đội tuyển quốc tế, em sẽ có thêm trải nghiệm và bản lĩnh để hướng tới mục tiêu cao hơn”, cô Thanh chia sẻ.

Từ cậu bé thích đọc sách Toán khi mới học lớp 1 đến chủ nhân Huy chương Bạc IMO khi mới học lớp 11, hành trình của Nguyễn Hoàng Phương cho thấy thành tích cao không chỉ đến từ năng khiếu. Đó là kết quả của niềm đam mê, sự kiên trì, khả năng tự học và một môi trường giáo dục biết phát hiện, khuyến khích và đồng hành cùng học sinh. Những lần mất điểm vì lỗi nhỏ, thất bại ở kỳ thi tuyển chọn đội tuyển hay sự tiếc nuối sau hai ngày thi tại Thượng Hải không làm hành trình của Phương dừng lại. Ngược lại, đó là những bài học để em tiếp tục hoàn thiện.

Trên bàn học của nam sinh lớp 11 sau IMO 2026 vẫn là những tập tài liệu Toán học mới. Một kỳ nghỉ ngắn khép lại, một hành trình mới đã bắt đầu. Và mục tiêu của cậu học trò đam mê Toán ấy cũng rõ ràng hơn, tiếp tục nỗ lực để trở lại đội tuyển Việt Nam tại IMO, chinh phục những bài toán khó hơn và, nếu có thể, đổi màu tấm huy chương.