Nam sinh Nguyễn Văn Cường và đam mê vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tên gọi, bí danh và bút danh của Người

Nguyễn Văn Cường sinh ra và lớn lên trên miền đất quan họ, nơi nuôi dưỡng cậu trong những câu hát quan họ mang cả tâm hồn và cái tình của người Bắc Ninh, đậm đà và da diết. Gia đình Cường có nghề đúc đồng gia truyền, quanh năm bận rộn với công việc chế tác và sản xuất nồi đồng. Nhưng 2 cậu con trai của gia đình lại có xu hướng theo nghệ thuật, Cường đã bắt đầu học vẽ ngay từ khi mới học lớp 8 và người thầy đầu tiên lại là anh trai của cậu.

Từ những năm học cấp 3, Cường đã từng thực hiện chân dung Bác được tạo từ tên 63 tỉnh thành Việt Nam và một tác phẩm khác được tạo từ hai chữ “Việt Nam”. Hai bức tranh này được thực hiện hoàn toàn bằng chữ.

Tuy nhiên, sau những tác phẩm đó, Nguyễn Văn Cường muốn tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời và hành trình hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Từ năm 2023, khi đang là sinh viên Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương, Nguyễn Văn Cường đã ấp ủ ý tưởng sẽ thể hiện chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tên gọi, bí danh và bút danh của Người.

Quá trình tìm hiểu về cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác, chàng sinh viên trẻ tuổi nhận ra, mỗi tên gọi, bí danh hay bút danh của Bác đều gắn với một giai đoạn, một hoàn cảnh và một câu chuyện riêng. Không chỉ là chất liệu để tạo hình mà bản thân các tên gọi, bí danh, bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chứa đựng rất nhiều ý nghĩa lịch sử.

Vì vậy, Cường đã quyết định sử dụng gần 200 tên gọi, bí danh và bút danh của Bác để tạo nên chân dung vị lãnh tụ của dân tộc Việt Nam. Với cậu, đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt hình thức mà còn là cách để tác phẩm có thêm chiều sâu nội dung. Nếu như những bức tranh trước nói về Bác và đất nước Việt Nam, thì bức tranh này lại kể nhiều hơn về hành trình của Người.

Bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh được tạo nên hoàn toàn bằng chữ, từ các tên gọi, bí danh, bút danh của Người do sinh viên Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương - Nguyễn Văn Cường thể hiện.

Tuy vậy, để có tư liệu chuẩn xác về tên gọi, bí danh, bút danh mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Nguyễn Văn Cường không dám liều lĩnh sử dụng các thông tin đăng tải trên mạng internet vì độ tin cậy và chuẩn xác khó được đảm bảo. Chỉ đến khi gặp được cuốn sách “Những tên gọi, bí danh, bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh” do Bảo tàng Hồ Chí Minh biên soạn, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật phát hành, cậu mới thực sự yên tâm về nguồn tư liệu đã được kiểm chứng. Từ đây, Cường bắt tay vào thực hiện và hoàn thiện tác phẩm.

Dù hướng đi và cách tiếp cận đã rõ ràng, nhưng nghệ thuật luôn đặt ra những thách thức để người đi tiên phong cần vượt qua. Bên cạnh việc tạo ra một bức chân dung giống như thật, tác phẩm này còn cần tới sự chính xác, thần thái và tình cảm của người vẽ. Và điều khó nhất khi vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh từ các bí danh, bút danh của Bác là làm sao để từng con chữ vẫn rõ khi nhìn gần, nhưng khi nhìn tổng thể lại tạo được cảm xúc và nhận ra ngay hình ảnh của Bác. Có những chi tiết như đôi mắt, mái tóc và râu, Cường phải chỉnh sửa nhiều lần mới cảm thấy hài lòng. Chưa kể, đây là bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng màu nên độ khó và sự phức tạp lại càng tăng lên gấp bội đối với người vẽ.

Tác giả Nguyễn Văn Cường trao tặng bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh tới Báo An ninh Thủ đô với nhiều tình cảm dành cho tờ báo của Thủ đô.

Với tranh đen trắng, Cường chủ yếu xử lý các mảng đậm nhạt nên thường chỉ cần khoảng 2 đến 3 lớp chữ là có thể tạo được khối và chiều sâu cho chân dung. Còn với tranh màu, để tạo ra sắc độ mong muốn, cậu phải phối nhiều màu khác nhau chồng lên nhau. Mỗi vùng trên khuôn mặt như da, tóc, mắt hay râu đều cần những lớp màu riêng để tạo sự chuyển sắc tự nhiên. Vì vậy một số khu vực, chàng sinh viên phải vẽ khoảng 5 đến 6 lớp chữ, thậm chí nhiều hơn ở những chi tiết quan trọng. Đó cũng là lý do giải thích cho việc vẽ tranh màu thực hiện lâu hơn và đòi hỏi sự kiên nhẫn hơn rất nhiều. Tuy nhiên, bù lại tranh màu giúp chân dung có chiều sâu, cảm xúc và sự gần gũi hơn so với tranh đen trắng. Đặc biệt khi thể hiện chân dung Bác Hồ, Cường muốn bức tranh vừa có chiều sâu, vừa giữ được sự gần gũi và thần thái của Bác.

Trong quá trình thử nghiệm, Cường đã nhiều lần thất bại. Có những bức khi nhìn riêng từng lớp màu thì ổn, nhưng khi chồng các lớp chữ lên nhau lại bị lệch sắc độ hoặc làm chân dung bị tối quá, mất đi sự tự nhiên. Đôi khi, họa sĩ nghĩ màu đó sẽ tạo ra hiệu ứng mong muốn, nhưng khi hoàn thiện thì tổng thể khuôn mặt lại không có chiều sâu hoặc thần thái chưa đúng như mình hình dung. Những lúc như vậy, Cường phải làm lại từ đầu hoặc điều chỉnh từng lớp chữ một. Nhưng cũng nhờ những lần chưa thành công đó đã giúp cậu hiểu hơn về cách các màu sắc tương tác với nhau và rút ra được kinh nghiệm cho bức tranh cuối cùng.

Cuốn sách được Nguyễn Văn Cường làm tư liệu để thực hiện tác phẩm.

Với một người trẻ, thử sức thể hiện chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nguyễn Văn Cường nhận thấy, đây là một đề tài khó. Nhưng với khát khao khẳng định bản thân và ưa khám phá những điều mới mẻ, Nguyễn Văn Cường không ngại khó. Cũng giống như các họa sĩ trẻ khác, Cường đã từng vẽ nhiều đề tài khác như phong cảnh hay những chủ đề gần gũi trong cuộc sống. Tuy nhiên, khi tìm hiểu về cuộc đời và hành trình hoạt động của Bác Hồ, cậu cảm thấy có rất nhiều điều truyền cảm hứng cho mình. Cường muốn dùng khả năng và bộ môn nghệ thuật mình đang học để kể lại những câu chuyện về Bác theo một góc nhìn mới. Hơn nữa, Nguyễn Văn Cường nghĩ, hình tượng Bác Hồ là một đề tài rất quen thuộc, nhưng mỗi người nghệ sĩ vẫn có thể tìm được cách thể hiện riêng. Với cậu, việc dùng con chữ để tạo nên chân dung Bác cũng là một cách để tự thử thách bản thân và làm mới những gì mà Cường đã theo đuổi trước đây.

“Tôi muốn thử xem nghệ thuật của mình có thể làm được điều gì khác ngoài việc tạo ra một hình ảnh đẹp. Nếu một bức tranh có thể khiến người xem tò mò, muốn tìm hiểu thêm về Bác Hồ hay về những câu chuyện đằng sau các con chữ trong tranh thì với tôi, đó là điều rất ý nghĩa”, Nguyễn Văn Cường chia sẻ.

Với lần thể hiện chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tên gọi, bí danh, bút danh của Người, Nguyễn Văn Cường chia sẻ, cậu cảm thấy yêu lịch sử nước nhà và tôn kính vị cha già của dân tộc. Tìm hiểu về cuộc đời của Bác, chàng sinh viên nhận ra rằng, những điều lớn lao mà Bác để lại không chỉ nằm ở vai trò của một lãnh tụ, mà còn ở lối sống và cách ứng xử rất gần gũi, chân thành.

Bức chân dung Bác Hồ được Nguyễn Văn Cường thể hiện từ tên gọi, bí danh, bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được tác giả tặng Báo An ninh Thủ đô với nhiều tình cảm thân mến mà chàng sinh viên dành cho tờ báo uy tín của Thủ đô. Tại buổi lễ trao tặng, Nguyễn Văn Cường cho biết điều đáng quý nhất mà cậu nhận được sau khi hoàn thành tác phẩm không chỉ là một bức tranh hoàn chỉnh, mà còn là quá trình tìm hiểu và học hỏi trong suốt thời gian thực hiện.

Qua việc nghiên cứu tư liệu, tìm hiểu về các tên gọi, bí danh và bút danh của Bác Hồ, Cường có cơ hội hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp và những giá trị mà Người để lại. Đó cũng là trải nghiệm đặc biệt mà chàng sinh viên cho rằng mình sẽ luôn ghi nhớ trên hành trình sáng tác.