Nâng cao chất lượng hoạt động điểm bưu điện văn hóa xã

Sau khi hợp nhất tỉnh và tổ chức lại đơn vị hành chính, mạng lưới bưu điện văn hóa trên địa bàn toàn tỉnh vẫn tiếp tục được duy trì. Theo thông tin từ Bưu điện tỉnh, toàn tỉnh hiện còn 335 điểm bưu điện có người phục vụ, trong đó 72 điểm bưu điện văn hóa, bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập đến vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp vào hoạt động, vai trò của mạng lưới bưu điện văn hóa càng được đặt ra rõ nét. Các điểm bưu điện không chỉ thực hiện chuyển phát thư báo, bưu phẩm mà còn tham gia chi trả kinh phí cho các đối tượng chính sách, an sinh xã hội; hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ dịch vụ công và từng bước giúp người dân thực hiện chuyển đổi số, đặc biệt đối với đồng bào vùng cao, người cao tuổi và những người còn hạn chế kỹ năng công nghệ.

Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu và thực trạng hoạt động của bưu điện văn hóa vẫn còn khá lớn. Có nơi, điểm bưu điện văn hóa ở khu vực trung tâm xã mới thuận tiện cho các hoạt động giao dịch, nhưng cũng không ít điểm ở trụ sở UBND xã cũ, thậm chí trong khuôn viên trường học, hoặc vị trí khuất, xuống cấp sau nhiều năm sử dụng.

Tại xã Sín Chéng, điểm bưu điện văn hóa ở gần trụ sở UBND xã được xây dựng từ nhiều năm trước đã xuống cấp, không còn phù hợp với điều kiện hiện nay. Vì thế, phần sân trước cửa đã có một số người dân sử dụng làm nơi bán hàng tạp hóa, rau quả.

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn chưa thực hiện được do còn vướng các thủ tục về đất đai và chưa có sự thống nhất giữa các đơn vị liên quan. Theo ông Hiệp, bưu điện văn hóa là một tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới, vì vậy cần tiếp tục duy trì và đầu tư củng cố để phù hợp với yêu cầu mới.

Tại xã Bảo Hà, hoạt động của bưu điện văn hóa duy trì tốt hơn khi số lượng người dân đến giao dịch nhiều hơn. Tuy nhiên, cơ sở vật chất của điểm giao dịch ở trung tâm xã cũng như các thôn đã xuống cấp gây ảnh hưởng chất lượng hoạt động.

Theo đại diện UBND xã Bảo Hà, chính quyền địa phương chưa thấy Bưu điện tỉnh trao đổi thông tin hay triển khai kế hoạch phối hợp để củng cố lại mạng lưới bưu điện văn hóa trên địa bàn.

Khó khăn không chỉ về cơ sở vật chất mà còn ở nguồn nhân lực. Sau khi chuyển sang mô hình quản lý hai cấp, Lào Cai thành lập 72 điểm bưu điện văn hóa để quản lý địa bàn của 99 xã, phường. Nhiều nhân viên bưu điện phải phụ trách cùng lúc hai đơn vị, khối lượng công việc tăng lên, ảnh hưởng đến công tác quản lý và phát triển dịch vụ.

Những khó khăn về cơ sở vật chất và nhân lực của các bưu điện văn hóa đã được chính quyền các địa phương thông tin với Bưu điện tỉnh và phản ánh qua ý kiến cử tri tại các đợt tiếp xúc với đại biểu HĐND tỉnh. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khách quan, việc khắc phục vẫn dang dở.

Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, mạng lưới bưu điện văn hóa tại Lào Cai vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người dân vùng cao, vùng biên giới. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế cho thấy kết quả hoạt động của hệ thống này đang có dấu hiệu chững lại và chưa tương xứng với kỳ vọng.

Ông Nguyễn Tiến Chiển - Chủ tịch UBND xã Việt Hồng khẳng định: “Nếu như trước đây, bưu điện văn hóa chủ yếu thực hiện các dịch vụ bưu chính truyền thống thì nay đã thay đổi rất nhiều. Trong tiến trình xây dựng chính quyền số và xã hội số, đây có thể trở thành “cửa ngõ” để người dân tiếp cận các dịch vụ công hiện đại ngay tại địa phương”.

Đánh giá về thực trạng hoạt động và định hướng phát triển của các bưu điện văn hóa, bà Nguyễn Thị Thanh Hương - Giám đốc Bưu điện tỉnh cho biết: “Sau khi hợp nhất tỉnh, mạng lưới các điểm bưu điện văn hóa tại 99 xã vẫn được duy trì hoạt động ổn định. Thực hiện Thông tư số 49/2025/TT-BKHCN ngày 31/12/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ, theo định hướng của Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (VNPost), các điểm bưu điện văn hóa sẽ từng bước chuyển thành “điểm dịch vụ công và hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng”. Không chỉ tiếp nhận, chuyển phát thư báo, các điểm này sẽ hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, hướng dẫn sử dụng các nền tảng số của Nhà nước và trở thành đầu mối hỗ trợ chuyển đổi số ngay tại cơ sở”.

Để đạt mục tiêu đó, Bưu điện tỉnh đang triển khai rà soát, sắp xếp lại mạng lưới điểm giao dịch theo địa giới hành chính mới; ưu tiên di dời những điểm không còn phù hợp, đồng thời đầu tư đồng bộ về hạ tầng công nghệ, đường truyền Internet và trang thiết bị. Song song với đó là nâng cao năng lực đội ngũ nhân viên. Mỗi nhân viên bưu điện văn hóa không chỉ là người cung cấp dịch vụ bưu chính mà còn phải trở thành “trợ lý chuyển đổi số” của người dân, có khả năng hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ người cao tuổi và những người còn hạn chế kỹ năng số.

Qua tìm hiểu thực tế, hầu hết các địa phương đều đề nghị cần tăng cường sự phối hợp giữa Bưu điện tỉnh với cấp ủy, chính quyền địa phương trong nâng cao hoạt động của các bưu điện văn hóa. Muốn làm được điều đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của Bưu điện tỉnh, các sở, ngành và chính quyền cơ sở trong tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, cơ sở vật chất, nhân lực và cơ chế phối hợp.

Khi những “điểm nghẽn” được giải quyết, mạng lưới bưu điện văn hóa sẽ không chỉ tiếp tục thực hiện sứ mệnh phục vụ công ích mà còn trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số đến từng thôn, bản, góp phần xây dựng chính quyền phục vụ ngày càng gần dân, hiệu quả hơn.