Nâng cao chất lượng lao động nông nghiệp tại xã Ea Kly

Trên cùng một diện tích canh tác, cây cà phê và sầu riêng có những yêu cầu chăm sóc riêng. Ngay với một loại cây, cách bón phân, tưới nước cũng cần điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển. Việc học nghề vì thế bắt đầu từ nhu cầu giải quyết những công việc hằng ngày của người trồng.

Tại xã Ea Kly, các lớp nghề trồng và chăm sóc cà phê, sầu riêng được triển khai trong khuôn khổ Tiểu dự án 3, Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Qua các lớp học, người dân được hướng dẫn nhận diện các loại sâu bệnh thường gặp, những biểu hiện cây thiếu dinh dưỡng, chăm bón và cách chăm sóc phục hồi sau thu hoạch. Từ việc quan sát lá, thân, cành, quả, học viên có thêm cơ sở phát hiện bất thường, lựa chọn biện pháp chăm sóc hoặc tìm hỗ trợ kỹ thuật khi chưa xác định rõ nguyên nhân.

Nhận ra hạn chế từ kinh nghiệm sản xuất

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng 2026 của UBND xã Ea Kly, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn cơ bản ổn định. Tổng diện tích gieo trồng đạt 10.153ha, bằng 90,9% kế hoạch; trong đó, diện tích cây lâu năm đạt hơn 3.923ha. Giá trị sản phẩm khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 1.370 tỷ đồng.

Bên cạnh kết quả đạt được, địa phương cũng chỉ ra sản xuất nông nghiệp còn phụ thuộc vào thời tiết, giá cả thị trường, chi phí đầu vào và khả năng liên kết tiêu thụ. Những khó khăn ấy đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực của người sản xuất, từ tiền mua vật tư đến công chăm sóc.

Với người làm nông, kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều mùa vụ, từ quan sát vườn nhà và trao đổi với các hộ xung quanh. Tuy nhiên, khi điều kiện canh tác thay đổi hoặc cây bước sang giai đoạn phát triển khác, những thao tác quen thuộc cũng cần được xem xét lại. Cây xanh tốt về cành lá chưa đủ để người trồng đánh giá toàn bộ hiệu quả của việc chăm sóc.

Ông Y Klô Niê (SN 1965), học viên lớp nghề trồng cây cà phê tại Ea Kly cho biết, trước đây ông thường tham khảo cách chăm sóc của những người xung quanh. Thấy cây xanh, phát triển cành lá, ông tin cách làm ấy phù hợp và tiếp tục duy trì, ít chú ý việc điều chỉnh theo từng giai đoạn.

Từ câu chuyện của ông Y Klô, nội dung học nghề cần giúp người trồng hiểu rõ hơn những công việc đã làm qua nhiều năm. Bón phân vào thời điểm nào, căn cứ vào đâu để điều chỉnh và cần theo dõi biểu hiện gì của cây sau đó là những vấn đề gắn trực tiếp với việc sử dụng vật tư, công lao động.

Khi hiểu mục đích của mỗi thao tác, người học có cơ sở đối chiếu với thực tế vườn nhà. Kinh nghiệm tích lũy tiếp tục được sử dụng, đồng thời được bổ sung bằng kiến thức kỹ thuật để tránh duy trì một cách làm chỉ vì những mùa trước đã thực hiện như vậy.

Những băn khoăn trong sản xuất cũng có thể trở thành tình huống trao đổi tại lớp. Một biểu hiện bất thường của cây hay một lần chăm sóc chưa đạt kết quả mong muốn sẽ giúp việc hướng dẫn đi vào vấn đề cụ thể. Qua phân tích, người học hiểu thêm mối liên hệ giữa kỹ thuật và điều kiện áp dụng, thay vì chỉ ghi nhớ các bước thực hiện.

Bồi đắp khả năng làm chủ vườn cây

Với những hộ trồng xen cà phê và sầu riêng, việc chăm sóc còn cần tính đến đặc điểm của từng loại cây ngay trên cùng diện tích canh tác. Đây cũng là nhu cầu học nghề của chị Vương Thị Lích (SN 1977, thôn 11, xã Ea Kly).

Chị Lích cho biết, gia đình có gần 1ha trồng xen cà phê và sầu riêng, trong đó có những cây sầu riêng đã hơn 10 năm tuổi. Lâu nay, việc chăm sóc vườn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của gia đình và học hỏi từ các hộ dân khác. Tham gia lớp nghề trồng và chăm sóc sầu riêng, chị mong có thêm kiến thức để vận dụng vào diện tích đang canh tác.

“Cùng là chăm sóc sầu riêng nhưng cây còn nhỏ với cây đã cho thu hoạch phải khác nhau thế nào, tôi muốn được hiểu rõ. Tôi cũng muốn biết cách nhận diện sâu bệnh, những biểu hiện bất thường của cây để chọn phương án chăm sóc phù hợp”, chị Lích chia sẻ.

Từ nhu cầu của chị Lích, việc dạy nghề cần gắn kiến thức với điều kiện sản xuất của từng hộ. Với vườn trồng xen, người học cần hiểu yêu cầu của mỗi loại cây để bố trí công việc, sử dụng vật tư và công lao động phù hợp.

Nếu câu chuyện của ông Y Klô đặt ra yêu cầu xem xét lại thói quen chăm sóc cà phê, thì trường hợp chị Lích cho thấy nhu cầu áp dụng kiến thức trên diện tích có nhiều loại cây cùng sinh trưởng. Mỗi điều kiện canh tác đặt ra những câu hỏi riêng, đòi hỏi hoạt động đào tạo bám sát công việc của người học.

Nâng chất lượng lao động nông nghiệp cũng cần được nhìn từ những năng lực cụ thể: Quan sát tình trạng cây, mô tả vấn đề, hiểu yêu cầu chăm sóc và lựa chọn cách xử lý. Khi chưa xác định được nguyên nhân, người trồng cần biết tìm sự hỗ trợ chuyên môn để tránh thử nhiều biện pháp cùng lúc, phát sinh thêm chi phí.

Theo ông Nguyễn Văn Quang, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Ea Kly, bồi đắp kỹ năng, kiến thức cho người trực tiếp sản xuất là một nội dung quan trọng trong công tác giáo dục nghề nghiệp, nhất là với các nghề gắn với cây trồng, cây nông nghiệp chủ lực. Từ đó, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế bền vững của địa phương.

Từ lớp học trở về vườn nhà, người dân có thêm kiến thức để đối chiếu với kinh nghiệm đã tích lũy qua nhiều mùa vụ. Việc áp dụng trên những diện tích cà phê, sầu riêng với tuổi cây và điều kiện trồng khác nhau sẽ cho thấy nội dung đào tạo đã đáp ứng đến đâu nhu cầu sản xuất của từng hộ.