Nâng cao chất lượng sống cho trẻ khuyết tật

Niềm vui của những "vầng trăng khuyết". Ảnh: HOÀNG LIÊN

Thay đổi tư duy can thiệp

Ban Quản lý dự án “Phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ em khuyết tật Quảng Nam” (cũ) giai đoạn 2 (từ năm 2024 đến năm 2026) vừa triển khai nhiệm vụ năm 2026, tạo tiền đề xây dựng chiến lược cho giai đoạn 3 (từ năm 2027 đến năm 2029).

Dự án này đang triển khai tại các trung tâm y tế khu vực Núi Thành, Tiên Phước, Hiệp Đức và Tam Kỳ với tổng kinh phí đầu tư hơn 1,16 triệu USD và khoảng 1.626 trẻ khuyết tật trên địa bàn sẽ được tiếp cận và hưởng lợi trực tiếp từ dự án này.

Nhìn lại quá trình triển khai các dự án hợp tác quốc tế, đặc biệt là chương trình phối hợp giữa ngành y tế thành phố với tổ chức Medipeace và Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) cho thấy những bước chuyển biến rõ nét. Số lượng trẻ khuyết tật tiếp cận dịch vụ phục hồi chức năng tiêu chuẩn tăng đều qua từng năm. Cụ thể, từ mức 177 trẻ (năm 2024) nâng lên 192 trẻ (năm 2025) và dự kiến đạt 207 trẻ vào năm 2026.

Điểm sáng của dự án là sự thay đổi tư duy can thiệp. Thay vì chỉ tập trung vào các bài tập vận động cơ bản, dự án mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực phức tạp nhưng vô cùng cần thiết như ngôn ngữ trị liệu, giáo dục đặc biệt và tư vấn tâm lý. Sự chuyển hướng này xuất phát từ thực tế: một trẻ khuyết tật cần được hỗ trợ giao tiếp, tháo gỡ vướng mắc tâm lý và có phương pháp giáo dục chuyên biệt để hòa nhập, thay vì chỉ cải thiện khả năng đi lại.

Đến nay, dự án đã tập huấn chuyên môn cho 44 cán bộ y tế tuyến cơ sở và gần 250 phụ huynh. Việc trang bị kiến thức y khoa và kỹ năng giúp phụ huynh tự tin trở thành người đồng hành trực tiếp cùng con trẻ mỗi ngày. Điều này mang ý nghĩa sống còn, bởi sự kiên nhẫn của gia đình quyết định khả năng tự lập của trẻ khuyết tật.

Dù vậy, chặng đường phía trước vẫn còn nhiều nhiệm vụ nặng nề. Địa phương phải tiếp tục tìm giải pháp đào tạo và giữ chân nhân lực, đẩy mạnh sàng lọc sớm, mở rộng mạng lưới tập huấn cho phụ huynh, nâng cấp cơ sở vật chất và tăng cường thu hút nguồn lực xã hội hóa.

Cần cơ chế liên kết ngành

Đại diện tổ chức Medipeace nhận định thách thức lớn nhất sau giai đoạn 2 là duy trì tính bền vững của các hoạt động. Điều này càng cấp thiết khi địa phương đang có nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy hành chính. Tính liên tục, không đứt gãy của dự án là yếu tố cần được các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm, nhất là sau các lộ trình sáp nhập địa giới. Những thành quả thiết thực đã gặt hái cùng nỗ lực duy trì hệ thống hiện tại sẽ là cơ sở quyết định để giai đoạn 3 được đánh giá và phê duyệt.

Trẻ em khuyết tật cần được hỗ trợ, can thiệp sớm để có cơ hội phát triển, hòa nhập. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Một định hướng cốt lõi khác để bảo đảm chất lượng sống cho trẻ khuyết tật là tăng cường cơ chế kết nối liên ngành, trọng tâm là sự phối hợp mật thiết giữa y tế và giáo dục, hạn chế tình trạng hoạt động riêng lẻ. Tổ chức Medipeace khuyến nghị địa phương khẩn trương xây dựng quy chế phối hợp vận hành liên ngành.

Bước sang giai đoạn 3, dự án được kỳ vọng sẽ phát triển linh hoạt và bao trùm hơn qua việc áp dụng các mô hình chăm sóc liên xã, can thiệp đa chuyên ngành, kết hợp trực tiếp và trực tuyến nhằm gia tăng tối đa khả năng tiếp cận dịch vụ cho trẻ ở vùng sâu, vùng xa.

Thực tiễn triển khai đã chứng minh, nâng cao chất lượng sống cho trẻ em khuyết tật không thể khoán trắng cho riêng ngành y tế. Đó là trách nhiệm của mỗi gia đình và sự chung tay của toàn xã hội cùng sự gắn kết nhịp nhàng giữa y tế và giáo dục mới có thể tạo ra cơ hội phát triển toàn diện, giúp trẻ khuyết tật từng bước tự tin hòa nhập cộng đồng.