Nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc nhập khẩu trong ngành điện tử

Gỡ điểm nghẽn, hình thành hệ sinh thái điện tử Việt Nam

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì làm việc với Hiệp hội Điện tử Việt Nam và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn ngành điện tử bán dẫn. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, lũy kế 7 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 12,82% so với cùng kỳ năm trước, trong khi trị giá sản xuất máy tính xách tay đạt khoảng 34,81 nghìn tỷ đồng, tăng 30,66%.

“Các chỉ tiêu sản xuất trong 7 tháng cho thấy ngành máy tính và linh kiện của Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng, được hỗ trợ bởi dòng vốn đầu tư nước ngoài, sự mở rộng của các tập đoàn công nghệ lớn và xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết.

Đối với nhóm hàng điện thoại các loại và linh kiện, lũy kế 7 tháng năm 2026, sản lượng điện thoại sản xuất của cả nước ước đạt 90,01 triệu chiếc, tăng 3,85% so với cùng kỳ năm 2025.

Đến hết tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu các hàng hóa trên đạt 770,13 tỷ USD, tăng 28,73% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 22,4%, nhập khẩu tăng 35,3%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 20,46 tỷ USD.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam Nguyễn Văn Đông phát biểu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam Nguyễn Văn Đông cho biết, cộng đồng doanh nghiệp điện tử Việt Nam hiện có quy mô hơn 80.000 doanh nghiệp. Điện tử là một trong những ngành công nghiệp có quy mô xuất khẩu lớn nhất Việt Nam, đóng góp trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, tạo việc làm cho khoảng 1,9 triệu lao động và giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Việt Nam có quy mô xuất khẩu điện tử lớn, nhưng phần giá trị gia tăng do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra và nắm giữ vẫn còn hạn chế”, ông Đông nói.

Nêu các điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ, ông Đông đưa ra 5 kiến nghị chiến lược gồm: Xây dựng Chương trình phát triển nhà cung cấp điện tử Việt Nam, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam, xây dựng Chương trình tài chính hỗ trợ phát triển công nghiệp điện tử, xây dựng Đề án kết nối việc làm và cơ sở dữ liệu nhân lực ngành điện tử; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành về công nghiệp điện tử và chuỗi cung ứng.

Tán thành với kiến nghị của Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), đề nghị xây dựng bản đồ hệ sinh thái vật tư, linh kiện phục vụ sản xuất thiết bị điện tử trong nước, qua đó xác định rõ những khâu còn thiếu, những “điểm lõm” để tập trung thu hút đầu tư. Hiện việc kết nối cung - cầu linh kiện chủ yếu dựa trên quan hệ hoặc doanh nghiệp tự tìm đến nhau.

Ông Trần Đức Tùng, Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT đề nghị Chính phủ nghiên cứu chương trình tín dụng ưu tiên và hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp điện tử. Ảnh: Chu Thanh Vân

Từ phía doanh nghiệp, ông Trần Đức Tùng, Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT cho rằng, hiện nay Việt Nam không thiếu chính sách tốt, vấn đề là làm thế nào để chính sách thực sự đi vào doanh nghiệp, nhà máy và dự án sản xuất. Ông đề nghị Chính phủ nghiên cứu chương trình tín dụng ưu tiên và hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp điện tử, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là với doanh nghiệp Việt Nam đang là hoặc đang có cơ hội trở thành nhà cung cấp cấp 1 trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ưu tiên vốn cho máy móc, tự động hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và mở rộng năng lực sản xuất phục vụ xuất khẩu.

Đại diện Công ty TNHH Hanyang Digitech Vina (doanh nghiệp 100% vốn đầu tư từ Hàn Quốc, chuyên sản xuất linh kiện điện tử, module bộ nhớ máy tính và ổ cứng SSD) phát biểu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Ông cũng đề nghị làm rõ chính sách nghiên cứu và phát triển công nghệ để doanh nghiệp dám đầu tư; nghiên cứu cơ chế phân bổ thời gian làm thêm linh hoạt hơn theo quý và theo năm, vừa bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động, vừa giúp doanh nghiệp đáp ứng các giai đoạn cao điểm.

Nhìn nhận Việt Nam là trung tâm xuất khẩu điện tử hàng đầu thế giới, nhưng các doanh nghiệp điện tử trong nước quá nhỏ bé, doanh nghiệp nội địa bị “mặc kẹt” ở đơn hàng đầu tiên, vốn đầu tư thiết bị và vốn lưu động, ông Lê Song Hào, Tổng Giám đốc Công ty Điện tử SHDC đề xuất thành lập Quỹ phát triển Điện tử Việt Nam (hoặc tích hợp chung với Quỹ Bán dẫn thành 1), đổi mới căn bản cơ chế thế chấp và dòng tiền theo hướng mở kênh tín dụng ưu đãi trung - dài hạn cho phép thế chấp bằng chính hệ thống máy móc, dây chuyền công nghệ cao hình thành từ vốn vay.

Ông Lê Song Hào, Tổng Giám đốc Công ty Điện tử SHDC đề xuất thành lập Quỹ phát triển Điện tử Việt Nam. Ảnh: Chu Thanh Vân

Phó Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Compal Việt Nam Wang Wei Chia bày tỏ Compal xác định Việt Nam là địa bàn đầu tư chiến lược. Compal dự kiến đầu tư một nhà máy chuyên sản xuất phần cứng máy chủ AI tại Phú Thọ, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực AI. Đồng thời tăng cường năng lực thông qua việc đầu tư vào hoạt động R&D, máy móc, công nghệ tiên tiến và các phòng thí nghiệm; tiếp tục đẩy mạnh nội địa hóa các vị trí quản lý và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam.

Ông mong Chính phủ tạo điều kiện để Compal triển khai dự án Trung tâm Bảo hành và sửa chữa toàn cầu, có hướng dẫn rõ ràng về điều kiện, hồ sơ và trình tự, thủ tục hoàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tái xuất.

Phó Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Compal Việt Nam Wang Wei Chia phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Chu Thanh Vân

Tại buổi làm việc, lãnh đạo các bộ, ngành đã giải đáp nhiều kiến nghị của doanh nghiệp. Nêu quan điểm phải cơ cấu lại thị trường lao động theo hướng tăng lao động chất lượng cao và giảm những ngành nghề thâm dụng lao động; cơ cấu lại lĩnh vực giáo dục đào tạo ở đại học và dạy nghề, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Văn Hồi chỉ ra thực tế, trong số khoảng 1,2 triệu học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, có tới 852 nghìn học sinh đăng ký tuyển sinh đại học. Một số ngành nghề như hành chính, quản trị và một số lĩnh vực khác đang dư thừa nhân lực, trong khi thị trường lại thiếu lao động chuyên môn kỹ thuật, lao động chất lượng cao trong một số lĩnh vực, trong đó có điện tử, viễn thông.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Văn Hồi phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Chu Thanh Vân

Đồng tình với các ý kiến tại buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Văn Hồi cho rằng quy định về thời gian làm thêm giờ hiện còn thấp, cần nghiên cứu điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, phù hợp thực tiễn sản xuất và xu thế tại các nước phát triển, nơi thời gian làm thêm có thể khoảng 20 giờ/tuần, tương đương tối đa 960 giờ/năm.

Nâng giá trị nội địa, giảm phụ thuộc nhập khẩu

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì làm việc với Hiệp hội Điện tử Việt Nam và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn của ngành điện tử bán dẫn. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Để phát triển thương mại cân bằng, bền vững, đóng góp vào tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn, làm rõ cơ cấu nhập khẩu, mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu, từ đó có giải pháp đẩy nhanh sản xuất, xuất khẩu.

Bộ Công Thương rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên cho ngành điện tử, tập trung vào các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng nội địa hóa; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm. Đồng thời, tăng cường cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó biến động thương mại, hướng dẫn về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại, tận dụng các FTA thế hệ mới, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung đầu vào; xây dựng chương trình kết nối, phát triển nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính rà soát, xử lý các kiến nghị về ưu đãi thuế cho sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử và công nghiệp hỗ trợ; rà soát chính sách thuế đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ đầu tư mở rộng sản xuất điện tử, bán dẫn. Đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện kết nối cơ sở dữ liệu xuất nhập khẩu phục vụ phân tích, cảnh báo sớm và theo dõi tình hình nhập siêu.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp, tạo điều kiện tiếp cận vốn cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn.

Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, hoàn thiện chính sách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa; triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi, nhất là thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói, kiểm thử gắn với khả năng nội địa hóa.

Phó Thủ tướng đề nghị Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, xây dựng cơ chế kết nối cung cầu, xác định rõ sản phẩm linh kiện, vật liệu, công đoạn có khả năng nội địa hóa để tập trung phát triển; phối hợp với các tập đoàn điện tử bán dẫn lớn xây dựng các danh mục vật liệu, sản phẩm hỗ trợ có nhu cầu lớn, kết nối phát triển doanh nghiệp trong nước và ngoài nước.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn xác định nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nhà cung cấp, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu là trách nhiệm chiến lược; xây dựng kế hoạch cụ thể về nội địa hóa sản phẩm, linh kiện, vật liệu và các công đoạn sản xuất.