Nhiều chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp chế tạo phục vụ ngành điện lực

Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chế tạo thiết bị điện và dịch vụ điện; thực hiện các yêu cầu, chỉ tiêu về tỷ lệ nội địa hóa trong công nghiệp điện - Ảnh: MBT

Nghị định số 344/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và các biện pháp để tổ chức hướng dẫn thi hành Điều 8 Luật Điện lực về ứng dụng khoa học, công nghệ và phát triển công nghiệp chế tạo trong lĩnh vực điện lực.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị định gồm: danh mục các hạng mục, thiết bị và dịch vụ tư vấn quan trọng nhằm duy trì cung cấp điện liên tục, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia được ưu tiên sản xuất, cung cấp trong nước; hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ; các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phát triển nghiên cứu khoa học, công nghệ, công nghiệp thiết kế, chế tạo, lắp đặt thiết bị điện và cung ứng dịch vụ trong lĩnh vực điện lực.

Nghị định đồng thời quy định ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chế tạo thiết bị điện và dịch vụ điện; thực hiện các yêu cầu, chỉ tiêu về tỷ lệ nội địa hóa trong công nghiệp điện; khuyến khích phát triển doanh nghiệp trong nước có quy mô lớn, trình độ công nghệ tiên tiến, có khả năng thực hiện các dự án phức tạp, yêu cầu kỹ thuật cao trong lĩnh vực điện lực, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Khuyến khích làm chủ công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa thiết bị điện

Về xây dựng chương trình ứng dụng, phát triển công nghệ, công nghiệp chế tạo thiết bị điện và dịch vụ năng lượng, Nghị định quy định chương trình phải phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược phát triển ngành điện lực; có tính thực tiễn, bảo đảm kết quả nghiên cứu, ứng dụng chế tạo sản xuất thiết bị điện vào thực tế, mang lại hiệu quả kinh tế và kỹ thuật.

Chương trình hướng tới nâng cao tỷ lệ giá trị thiết bị chế tạo do các doanh nghiệp cơ khí trong nước thực hiện trong các dự án điện lực; làm chủ các công nghệ để sản xuất thiết bị điện quan trọng, đặc biệt là những công nghệ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, năng lượng tái tạo, năng lượng mới và lưới điện thông minh.

Nghị định cũng đặt ra định hướng phát triển các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh hoặc có nhu cầu lớn trong nước như thiết bị truyền tải, phân phối điện và công nghệ năng lượng tái tạo; chú trọng ứng dụng công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ mới và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng chương trình ứng dụng, phát triển công nghệ, công nghiệp chế tạo thiết bị điện và dịch vụ năng lượng trong từng giai đoạn, bảo đảm phù hợp với khả năng huy động nguồn lực và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Nhiều cơ chế ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện

Nghị định quy định chính sách ưu đãi chung đối với doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện trong lĩnh vực điện lực.

Doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện thuộc các danh mục quy định tại Nghị định được hưởng ưu đãi của ngành nghề sản xuất sản phẩm cơ khí trọng điểm theo quy định của pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai, chế độ kế toán và pháp luật có liên quan.

Đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện đáp ứng các điều kiện về quy mô vốn đầu tư, tiến độ giải ngân, công nghệ cao, chuyển giao công nghệ và sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị sản xuất trong nước, doanh nghiệp được hưởng các hình thức ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo pháp luật về đầu tư và các quy định liên quan.

Hướng tới nâng cao tỷ lệ giá trị thiết bị chế tạo do các doanh nghiệp cơ khí trong nước thực hiện trong các dự án điện lực - Ảnh: Báo Nhân dân

Đáng chú ý, Nhà nước xem xét giao thực hiện theo cơ chế đặt hàng đối với tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có hạng mục, sản phẩm thiết bị và dịch vụ thuộc trường hợp quy định tại Nghị định khi sản phẩm sản xuất, chế tạo trong nước đã được đánh giá, thử nghiệm, kiểm định đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, an toàn, bảo vệ môi trường; hoặc được hình thành từ kết quả nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Giá và khối lượng đặt hàng được xác định trên cơ sở chi phí sản xuất, cung ứng hợp lý, hợp lệ cộng với một khoản lợi nhuận hợp lý theo quy định của pháp luật về giá.

Nhà cung cấp nhận đặt hàng được ưu đãi về giá không quá 10% so với giá thành sản phẩm nhập khẩu tương tự khi tính giá đặt hàng; đồng thời được miễn yêu cầu, điều kiện về kinh nghiệm khi tham gia đặt hàng.

Hỗ trợ 50% kinh phí thử nghiệm, kiểm định sản phẩm

Nghị định số 344/2026/NĐ-CP dành một số cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Theo đó, tổ chức, doanh nghiệp nghiên cứu công nghệ, phát triển các hạng mục, thiết bị, dịch vụ tư vấn quan trọng thuộc phạm vi quy định được hỗ trợ 50% kinh phí sử dụng phòng thí nghiệm, phòng thử nghiệm, phòng hỗ trợ thiết kế và thiết bị nghiên cứu dùng chung, trung tâm thử nghiệm, đo lường, kiểm định, giám định của Nhà nước để phát triển sản phẩm.

Các tổ chức, doanh nghiệp tiến hành hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ trong công nghiệp chế tạo phục vụ ngành điện lực được hưởng hỗ trợ theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về chuyển đổi số.

Nhà nước cũng hỗ trợ thành lập các Tổ hợp công nghiệp, dịch vụ năng lượng nhằm hình thành hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ, thương mại hóa sản phẩm công nghiệp chế tạo và cung ứng các dịch vụ phụ trợ cho ngành điện lực.

Doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia các Tổ hợp này được hưởng chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và các chính sách khác theo quy định; đồng thời được hỗ trợ chi phí đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, ứng dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Nghị định còn quy định Nhà nước có chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng các hạng mục, sản phẩm thiết bị điện trong các Tổ hợp công nghiệp, dịch vụ năng lượng; tổ chức các chương trình kết nối kinh doanh, xúc tiến đầu tư giữa nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) với các nhà cung cấp tiềm năng trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, công nghệ, chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn của ngành công nghiệp chế tạo phục vụ ngành điện lực.

Bộ Công Thương chủ trì triển khai Nghị định

Theo Nghị định, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, cơ chế, chính sách về phát triển công nghiệp chế tạo thiết bị điện, dịch vụ phụ trợ trong lĩnh vực điện lực.

Bộ Công Thương đồng thời có nhiệm vụ xác định các định hướng ưu tiên nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong lĩnh vực điện lực; đặt hàng các nhiệm vụ khoa học, công nghệ phục vụ định hướng làm chủ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, kết nối thị trường cho các sản phẩm thiết bị điện và dịch vụ phụ trợ sản xuất trong nước.

Nghị định cũng giao UBND cấp tỉnh triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án và chính sách về ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển công nghiệp chế tạo trong lĩnh vực điện lực trên địa bàn; xây dựng cơ chế khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, sản xuất thiết bị điện và cung cấp dịch vụ phụ trợ.

Nghị định số 344/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 20/10/2026.