Nâng cao hiệu quả hoạt động chất vấn, giải trình của HĐND thành phố Hải Phòng Bài cuối: Số hóa, cập nhật tiến độ thực hiện theo từng lĩnh vực, đơn vị

Qua đó, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình; tạo dữ liệu đầu vào cho việc kiểm tra, đôn đốc thực hiện kết luận sau chất vấn, giải trình; tái giám sát các nội dung chậm triển khai hoặc thực hiện chưa hiệu quả, bảo đảm các cam kết được thực hiện nghiêm túc, thực chất hơn.

Các đại biểu dự Hội nghị tập huấn thí điểm đầu tiên một số nền tảng số dùng chung của Quốc hội tại thành phố Hải Phòng. Ảnh: Bách Hợp

Phát huy vai trò đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, quản lý

Đối với các nội dung cần tới chuyên môn sâu và có tính liên ngành, trước khi tổ chức phiên giải trình, các Ban HĐND thành phố Hải Phòng đều chủ động tổ chức khảo sát, hội nghị tham vấn với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, quản lý có kinh nghiệm. Đơn cử, khi thực hiện chất vấn về công tác quản lý quy hoạch đô thị, nhiều chuyên gia về quy hoạch, các đồng chí nguyên lãnh đạo ngành xây dựng đã được mời tham gia góp ý để cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ đại biểu tranh luận tại phiên họp. Qua đó giúp kiến nghị, kết luận sau chất vấn có thêm chiều sâu và tính khả thi cao.

Đặc biệt, thành phố Hải Phòng đã ban hành một số cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng và phát huy vai trò đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trên các lĩnh vực. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để HĐND thành phố tăng cường huy động chất xám, phục vụ hiệu quả hơn hoạt động giám sát, chất vấn và giải trình. Phát huy kinh nghiệm này, Thường trực HĐND thành phố sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới chuyên gia tư vấn theo từng lĩnh vực chuyên sâu, tăng cường cơ chế phối hợp với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp và đội ngũ cán bộ quản lý giàu kinh nghiệm nhằm phục vụ hiệu quả hơn hoạt động giám sát nói chung và chất vấn, giải trình nói riêng.

Bám sát thực tiễn để nâng cao tính phản biện

Thực tiễn cho thấy chất lượng phiên chất vấn, giải trình phụ thuộc rất lớn vào vai trò điều hành của chủ tọa và bản lĩnh, kỹ năng của đại biểu. Thường trực HĐND thành phố luôn chú trọng đổi mới phương thức điều hành theo hướng ngắn gọn, linh hoạt, dân chủ nhưng quyết liệt, đi thẳng vào vấn đề. Chủ tọa định hướng nội dung tranh luận, yêu cầu người trả lời làm rõ trách nhiệm, giải pháp và thời hạn khắc phục; đồng thời chủ động gợi mở, truy vấn lại đối với những nội dung còn chung chung, né tránh.

Câu hỏi chất vấn được yêu cầu bảo đảm trọng tâm, có căn cứ thực tiễn, số liệu và dẫn chứng cụ thể; tập trung làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục. Đối với những nội dung trả lời chưa rõ, đại biểu được khuyến khích tranh luận, tái chất vấn để làm rõ đến cùng. Điều này đòi hỏi đại biểu cần chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung cần yêu cầu chất vấn, giải trình; nắm chắc các quy định của pháp luật và trách nhiệm quản lý nhà nước của người bị chất vấn; đồng thời, bám sát thực tiễn để nâng cao tính phản biện, tránh chất vấn không đúng đối tượng, chưa rõ trách nhiệm hoặc dàn trải, thiếu trọng tâm; phải có bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm, dám nói, dám hỏi, dám theo đuổi vấn đề đến cùng.

Nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình

Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng xác định hiệu quả của phiên chất vấn, giải trình phải thể hiện bằng chuyển biến thực tế sau phiên họp. Ngay sau các phiên chất vấn, giải trình, Thường trực HĐND thành phố chú trọng ban hành kết luận, xác định rõ nhiệm vụ, thời hạn, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời, giao các Ban HĐND theo dõi, đôn đốc, tái giám sát việc thực hiện.

Đối với những nội dung chậm triển khai hoặc thực hiện không hiệu quả, Thường trực HĐND thành phố tiếp tục đeo bám, đưa vào tái chất vấn, giải trình hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm theo quy định. Nhờ đó, trên 90% các nội dung kết luận đã được tiếp thu, thực hiện; nhiều tồn tại hạn chế đã được khắc phục như: chấm dứt tình trạng lấy nước sông nội đồng làm nguồn nước đầu vào để sản xuất nước sạch; nhiều trường hợp sử dụng trụ sở cho thuê, liên doanh, liên kết không đúng quy định đã được rà soát, xử lý, chấn chỉnh; nhiều dự án chậm tiến độ kéo dài đã được đưa vào kiểm tra, thu hồi theo quy định. Thực tiễn cho thấy, việc tái giám sát và kiên trì đeo bám đến cùng là yếu tố quyết định hiệu quả của phiên chất vấn, giải trình, tránh tình trạng “nóng nghị trường, lạnh thực tiễn”.

Thường trực HĐND thành phố sẽ nghiên cứu xây dựng, tích hợp cơ sở dữ liệu theo dõi việc thực hiện cam kết, kết luận sau chất vấn, giải trình theo hướng số hóa, cập nhật tiến độ thực hiện theo từng lĩnh vực, từng cơ quan, đơn vị. Qua đó, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình; tạo dữ liệu đầu vào cho kiểm tra, đôn đốc thực hiện kết luận sau chất vấn, giải trình; tái giám sát các nội dung chậm triển khai hoặc thực hiện chưa hiệu quả, đảm bảo các cam kết được thực hiện nghiêm túc, thực chất hơn.