Nâng cao hiệu quả khai thác thiết chế văn hóa từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Phát huy hiệu quả, phục vụ đa dạng nhu cầu của nhân dân

Ngày 25/6, Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội làm việc với UBND xã Đông Anh về việc đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn từ ngày 1/7/2025 đến nay. Báo cáo đoàn giám sát, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Thị Lương cho biết, hiện trên địa bàn xã có 68 nhà văn hóa thôn, 40 điểm sinh hoạt cộng đồng, 35 sân thể thao thôn, 1 Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao xã cùng 5 nhà luyện tập, thi đấu thể thao.

Hiện, 100% thiết chế văn hóa được giao đơn vị quản lý trực tiếp, lập hồ sơ theo dõi tài sản, xây dựng quy chế hoạt động và khai thác theo quy định. Việc thống nhất đầu mối quản lý giúp nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, khắc phục tình trạng phân tán trước đây. Các nội dung liên quan đến quản lý tài sản công, bảo trì, sửa chữa, khai thác cơ sở vật chất được xử lý kịp thời, nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Đoàn giám sát khảo sát thực tế tại Nhà văn hóa thôn Mạch Tràng, xã Đông Anh

Sau thời gian triển khai, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đã phát huy hiệu quả, phục vụ đa dạng nhu cầu của nhân dân, như hội họp, sinh hoạt cộng đồng, tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, chuyển đổi số cộng đồng, tập huấn, đào tạo nghề và các hoạt động an sinh xã hội.

UBND xã cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, từng bước số hóa dữ liệu các thiết chế văn hóa, thể thao... Đến thời điểm hiện tại, 100% nhà văn hóa thôn, tổ dân phố (72/72 đơn vị) đã được cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu điện tử, tích hợp vào hệ thống quản lý chung của xã. Mô hình “Nhà văn hóa số” được triển khai tại 68/68 nhà văn hóa với các hạ tầng như wifi công cộng, mã QR tra cứu thông tin, thiết bị trình chiếu, nhóm thông tin cộng đồng trên nền tảng số.

Trong công tác đầu tư, sửa chữa, nâng cấp, từ ngày 1/7/2025 đến nay, xã đã triển khai tại 17 nhà văn hóa thôn, 18 điểm sinh hoạt cộng đồng và 8 sân thể thao cơ sở; đồng thời bổ sung nhiều trang thiết bị thiết yếu như hệ thống âm thanh, ánh sáng, bàn ghế, màn hình trình chiếu, thiết bị luyện tập thể thao ngoài trời.

"Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hiệu quả khai thác các thiết chế văn hóa, thể thao được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ công trình được sử dụng thường xuyên đạt trên 80%; số lượng hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tăng khoảng 20% so với trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; thu hút hơn 180.000 lượt người/năm tham gia các hoạt động tại cơ sở", Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh cho biết.

Bên cạnh những kết quả đạt được, bà Nguyễn Thị Lương cho biết, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao vẫn còn một số hạn chế. Một số công trình chưa đồng bộ, diện tích khuôn viên nhà văn hóa còn nhỏ, chưa đáp ứng tiêu chuẩn; trang thiết bị phục vụ hoạt động đã xuống cấp, chưa được đầu tư thay thế đồng bộ. Một số khu dân cư còn thiếu sân thể thao, thiết bị luyện tập ngoài trời, dẫn đến mức độ tiếp cận không gian văn hóa, thể thao giữa các khu vực chưa đồng đều...

Chủ động cơ chế quản lý tài chính

Qua khảo sát trực tiếp tại nhà văn hóa thôn Mạch Tràng (xã Đông Anh) và làm việc với UBND xã, đoàn giám sát ghi nhận những kết quả của xã đạt được trong công tác quản lý, khai thác các thiết chế văn hóa đã phát huy hiệu quả, phục vụ tốt hơn nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thể thao của người dân.

Các thành viên đoàn giám sát đã trao đổi, nêu một số nội dung đề nghị xã tập trung làm rõ, như: giải pháp để đa dạng hóa các hoạt động tại nhà văn hóa nhằm thu hút sự tham gia của người dân; làm rõ tỷ lệ người dân sử dụng wifi tại nhà văn hóa; việc chuẩn bị triển khai các chính sách hỗ trợ cho nhà văn hóa, thiết chế văn hóa, ban chủ nhiệm nhà văn hóa thôn theo nghị quyết của HĐND thành phố; làm rõ tính pháp lý trong liên kết sử dụng tài sản công...

Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội Bạch Liên Hương phát biểu kết luận buổi giám sát

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội Bạch Liên Hương ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của địa phương trong công tác quản lý, vận hành các thiết chế văn hóa. Theo bà Bạch Liên Hương, đợt giám sát lần này nhằm đồng hành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho cơ sở. Do đó, đề nghị xã tiếp thu ý kiến của các thành viên đoàn và bổ sung, hoàn thiện báo cáo; trong đó phải nêu rõ được kết quả, có sự phân tích sâu sắc các nội dung bên trong kèm phụ lục chi tiết. Đây là cơ sở để đoàn giám sát báo cáo cơ quan có thẩm quyền đưa ra các quyết sách chỉ đạo kịp thời.

Trưởng đoàn giám sát đề nghị, xã Đông Anh tập trung rà soát quy hoạch, tiêu chí, tiêu chuẩn định mức đối với các thiết chế cơ sở để bảo đảm diện tích đáp ứng đủ quy mô cho người dân tham gia sinh hoạt văn hóa; đồng thời có phương án sửa chữa nâng cấp công năng mục tiêu. Sau khi rà soát, cần tập trung bố trí nguồn vốn đầu tư công hợp lý. Đối với việc cho doanh nghiệp thuê ngắn hạn để tổ chức sự kiện, giới thiệu sản phẩm, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố yêu cầu ngoài việc khai thác nguồn thu thì xã phải xây dựng đề án cụ thể gắn với truyền thông, quảng bá nhằm phát huy giá trị công trình.

Bà Bạch Liên Hương cũng nhấn mạnh, bắt đầu từ 1/7 tới khi Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực thi hành, nguồn kinh phí từ các chính sách hỗ trợ của thành phố sẽ được phân giao trực tiếp về cấp xã, vì vậy, địa phương cần chủ động xây dựng cơ chế quản lý, triển khai chính sách chặt chẽ, bảo đảm hiệu quả, minh bạch và đồng thuận trong nhân dân.