Nâng cao hiệu quả phòng, chống ma túy trong giai đoạn mới

Tệ nạn ma túy hiện nay đang là hiểm họa lớn của các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới, đồng thời là nguyên nhân chủ yếu làm phát sinh tội phạm, tệ nạn xã hội và lây nhiễm HIV/AIDS. Trước thực trạng này, việc ngăn chặn hai khâu cốt lõi là "cầu" và "cung" đóng vai trò then chốt, trong đó công tác tuyên truyền, giáo dục mang tính quyết định.

Phát huy vai trò của báo chí truyền thông

Tại tọa đàm "Phát triển kỹ năng phòng ngừa sử dụng trái phép chất ma túy và vai trò của cơ quan truyền thông trong giai đoạn mới" diễn ra ngày 2/7, Đại tá, Nhà báo Đỗ Phú Thọ, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam đã nêu rõ thực trạng, các kết quả đạt được và định hướng giải pháp đưa các quy định pháp luật phòng chống ma túy mới vào cuộc sống.

Phát biểu tại tọa đàm, Đại tá Đỗ Phú Thọ nhấn mạnh, để đẩy lùi hiểm họa ma túy, cơ chế cốt lõi để phòng ngừa toàn diện là phải triệt tiêu cả nguồn cung lẫn nguồn cầu. Điều này có nghĩa là phải áp dụng đồng bộ các biện pháp để ngăn chặn không cho người dùng tiếp cận với ma túy, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt không để ma túy có cơ hội đến được với những người có nhu cầu sử dụng. Để giải quyết triệt để hai mắt xích này, các cơ quan thông tấn, báo chí đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hướng nhận thức và trang bị kỹ năng cho cộng đồng.

Đại tá, Nhà báo Đỗ Phú Thọ, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam phát biểu tại tọa đàm.

Nhìn lại hành trình một năm qua, kể từ khi Báo Cựu chiến binh Việt Nam và Viện Nghiên cứu và Ứng dụng phòng, chống ma túy (PSD) ký kết thỏa thuận hợp tác truyền thông giai đoạn 2025 - 2030, hai đơn vị đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp thiết thực. Đến nay, một hệ sinh thái truyền thông phòng, chống ma túy đa nền tảng, đa chiều và bền vững đã được xây dựng bài bản.

Các chuyên mục thường kỳ mang tên "Vì cộng đồng không ma túy" được duy trì đều đặn trên cả báo in và báo điện tử. Bên cạnh đó, hàng loạt ấn phẩm văn hóa, video, podcast cùng các phóng sự chuyên sâu đã được sản xuất. Những sản phẩm này phản ánh kịp thời các vấn đề nóng mang tính thời sự, phổ biến các mô hình hay, bài học kinh nghiệm thực tiễn từ cơ sở với sự tham gia tích cực của các cựu chiến binh, những người cai nghiện thành công cùng đội ngũ chuyên gia, nhà báo.

Công tác phối hợp giáo dục dự phòng cũng được đẩy mạnh, hướng trọng tâm vào thế hệ trẻ như thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, lồng ghép sâu sắc các nội dung về phòng ngừa, hỗ trợ sau cai và tái hòa nhập xã hội.

Triển khai hiệu quả các quy định pháp lý mới về phòng, chống ma túy

Theo Đại tá Đỗ Phú Thọ, tọa đàm diễn ra vào thời điểm Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) và Luật Báo chí (sửa đổi) chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Việc hai đạo luật quan trọng này cùng đồng thời đi vào cuộc sống mở ra nhiều cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi các cơ quan quản lý, nhà khoa học, nhà giáo và cơ quan báo chí phải phối hợp chặt chẽ để cung cấp luận cứ khoa học, phương thức truyền thông hiệu quả nhằm giúp người dân tránh xa tệ nạn.

Đáng chú ý, Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) lần này có nhiều quy định mới chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam. Lần đầu tiên, người đã sử dụng ma túy bị giám sát sẽ phải đeo thiết bị định vị chuyên dụng, bắt buộc không được tự ý tháo gỡ, phá hủy hoặc thực hiện các hành vi can thiệp làm gián đoạn hoạt động của thiết bị. Việc ứng dụng giải pháp công nghệ này được kỳ vọng sẽ nâng cao rõ rệt hiệu quả quản lý, giảm tải áp lực công việc cho lực lượng chức năng ở cơ sở và hạn chế tối đa nguy cơ tái nghiện. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế chắc chắn sẽ phát sinh các vấn đề mới cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết.

Bên cạnh đó, luật mới cũng bổ sung cụ thể 3 trường hợp sẽ bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc bao gồm:

Trường hợp thứ nhất: Người nghiện ma túy đang trong thời gian cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế nhưng không chấp hành nghiêm túc việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.

Trường hợp thứ hai: Trong thời gian cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị bằng thuốc thay thế mà người nghiện thực hiện hành vi thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Đối với trường hợp này, ngoài việc bị xử lý vi phạm hành chính, Công an cấp xã nơi cư trú sẽ lập biên bản, tổ chức kiểm điểm. Nếu người đó tiếp tục vi phạm pháp luật mà không đến mức bị xử lý hình sự thì sẽ bị đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Trường hợp thứ ba: Người nghiện ma túy đang cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị bằng thuốc thay thế có hành vi vi phạm pháp luật khác (không thuộc hai trường hợp nêu trên) và vi phạm đến lần thứ ba.

Những điểm mới mang tính đột phá về mặt pháp lý này đòi hỏi các cơ quan truyền thông phải nhanh chóng nắm bắt, phân tích chuyên sâu và truyền tải chính xác đến quần chúng nhân dân. Việc phát huy mạnh mẽ vai trò của báo chí trong giai đoạn mới không chỉ giúp nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng ngừa cho cộng đồng mà còn góp phần quan trọng trong việc thượng tôn pháp luật, hướng tới mục tiêu xây dựng các khu dân cư an toàn, không có ma túy.