Nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, nhà ở, bất động sản; khơi thông nguồn lực cho phát triển đất nước

Ngày 21/11, tại Kỳ họp thứ Hai, với đa số đại biểu tham gia tán thành, Quốc hội khóa XVI đã thông qua ba luật (sửa đổi) quan trọng, gồm Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở.

Ảnh minh hoạ: Huyền Ngân

Ảnh minh hoạ: Huyền Ngân

Luật Đất đai (sửa đổi); Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Luật Nhà ở ( sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua đã thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng, bảo đảm tính kế thừa, thống nhất của hệ thống pháp luật; giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách từ thực tiễn, tháo gỡ các "điểm nghẽn" về pháp lý, cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản. Qua đó, nhằm đảm bảo an sinh xã hội và quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển đất nước.

Trước khi bấm nút thông qua, các đại biểu Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Bộ Xây dựng thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các dự thảo Luật nêu trên.

QUY ĐỊNH CỤ THỂ VỀ TÍNH TIỀN ĐẤT TĂNG THÊM VỚI DỰ ÁN CHẬM ĐƯA ĐẤT VÀO SỬ DỤNG

Với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo luật đã được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng quy định rõ quyền do đối tượng được hưởng quyền và các điều kiện thực hiện quyền thống nhất với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Trong đó, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, dự thảo luật đã hoàn thiện theo hướng không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, phương án sử dụng đất là một nội dung của quy hoạch tỉnh. Ở cấp xã không có quy hoạch sử dụng đất cấp xã và kế hoạch sử dụng đất cấp xã là một nội dung để thực hiện quy hoạch chung được phân cấp, được cập nhật các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch ngành có sử dụng đất để theo dõi việc quản lý sử dụng đất tại địa phương.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo luật đã bổ sung quy định chặt chẽ hơn.

Về tài chính đất đai, giá đất, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, theo quy định của luật này được ban hành để áp dụng từ 01/01/2028. Các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254 được áp dụng cho các trường hợp đến hết ngày 31/12/2027. Về chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất bỏ hoang, dự thảo luật đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.

Về đăng ký, cấp giấy chứng nhận, dự thảo luật đã mở rộng xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng trước ngày 01/8/2024 do nhận chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21.

Liên quan đến quy định về công chứng, tiếp thu ý kiến kết luận của ủy ban thường vụ Quốc hội và ý kiến đại biểu Quốc hội, tại cuối khoản 4 Điều 21 dự thảo luật đã tiếp thu bổ sung cụm từ bảo đảm an toàn pháp lý trong giao dịch. Đồng thờI, đề xuất sửa đổi luật công chứng trong luật đất đai theo hướng giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng hoặc luật giao Chính phủ quy định phải công chứng. Cho phép quy định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027, thống nhất với thời điểm luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật công chứng có hiệu lực thi hành.

“Đối với một số ý kiến liên quan đến tiếp thu, rà soát, nghiên cứu phương án xác định thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án xây dựng hợp đồng xây dựng chuyển giao BT, do phương án xử lý khó khăn, vướng mắc về thời điểm xác định giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT chưa được báo cáo cấp có thẩm quyền, chưa được đánh giá kỹ lưỡng tác động nên chưa đủ cơ sở thực tiễn để đề xuất chính sách. Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính đánh giá kỹ nội dung này để sửa đổi trong luật đầu tư theo phương thức đối tác công tư PPP”, Bộ trưởng Hùng cho biết thêm.

Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 13 Chương, 112 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027. Riêng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo luật mới được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028.

BỔ SUNG QUY ĐỊNH VỀ MÃ ĐỊNH DANH ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI BẤT ĐỘNG SẢN

Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung so với Luật hiện này, hướng tới xây dựng thị trường công khai, minh bạch hơn thông qua việc chuẩn hóa thông tin và tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản.

Một trong những nội dung quan trọng là bổ sung quy định về mã định danh điện tử đối với bất động sản. Mã định danh được cấp cho nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình và quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản. Ngoài ra, mã định danh còn được cấp cho chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và cá nhân được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.

Mã định danh điện tử được quản lý thống nhất, duy nhất, không trùng lặp, gắn với đối tượng trong cơ sở dữ liệu. Thông tin liên quan phải có nguồn gốc, chính xác, được cập nhật khi có thay đổi hoặc phát hiện sai sót. Hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản được xây dựng tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc, kết nối và chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, hoạt động xây dựng cũng như các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về công chứng, tài chính, thuế, đầu tư.

Khi bất động sản đã được cấp mã định danh điện tử, mã này phải được sử dụng trong quá trình thực hiện giao dịch. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giúp cơ quan quản lý theo dõi tình trạng pháp lý, hoạt động giao dịch, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, hạn chế rủi ro từ những thông tin không đầy đủ hoặc thiếu chính xác…

Toàn cảnh phiên họp - Ảnh: quochoi.vn

Toàn cảnh phiên họp - Ảnh: quochoi.vn

Các đại biểu cũng nhận định với nhiều quy định chặt chẽ, Luật Kinh doanh (sửa đổi) được thông qua sẽ góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch của thị trường, tăng cường trách nhiệm của chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch…

Cụ thể, Luật đã có các quy định nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi của người mua nhà: Trước khi ký hợp đồng bán, cho thuê mua nhà ở, phần diện tích sàn trong công trình xây dựng có mục đích lưu trú hình thành trong tương lai, chủ đầu tư phải có văn bản thông báo cho cơ quan chuyên môn về kinh doanh bất động sản thuộc UBND cấp tỉnh để kiểm tra điều kiện.

Chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, cho thuê mua bất động sản để bảo đảm việc ký kết hợp đồng khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, giá cho thuê mua bất động sản và khoản tiền đặt cọc được tính vào số tiền thanh toán lần đầu của hợp đồng. Chủ đầu tư không được thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng mua, thuê mua, chuyển nhượng bất động sản trước khi bất động sản, dự án bất động sản hoặc quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.

Chủ đầu tư cũng không được ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc, hợp đồng mua bán, thuê mua bất động sản, trừ trường hợp dự án có từ hai nhà đầu tư trở lên và việc xác định chủ đầu tư ký hợp đồng được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Luật cũng quy định cụ thể tiến độ thanh toán. Đối với mua bán nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, lần thanh toán đầu tiên không quá 30% giá trị hợp đồng, bao gồm cả tiền đặt cọc; các lần tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng. Tổng số tiền chủ đầu tư được thu trước khi bàn giao bất động sản không quá 70% giá trị hợp đồng; trường hợp bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện quy định thì không quá 50%.

Ngoài ra, Luật cũng quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong kinh doanh bất động sản, trong đó có kinh doanh bất động sản không đủ điều kiện; giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin; không công khai thông tin theo quy định; gian lận, lừa dối, lừa đảo trong kinh doanh bất động sản và thu, sử dụng tiền của bên mua, bên thuê mua trái quy định của pháp luật...

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) gồm 10 chương, 63 điều (giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản 2023), có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

NHÀ Ở XÃ HỘI KHÔNG CÒN ĐƯỢC CHUYỂN NHƯỢNG TỰ DO

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đã thể chế đầy đủ quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là thể chế các quan điểm tại Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương và Thông báo số 64 ngày 22/5/2026 của Văn phòng Trung ương, chú trọng phát triển nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở gắn với bảo đảm an sinh xã hội.

Một số nội dung lớn của dự thảo Luật đã được hoàn thiện sau khi tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Theo đó, về sở hữu nhà ở của các tổ chức, cá nhân nước ngoài, dự thảo Luật quy định cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam, Các chi nhánh, văn phòng đại diện của các doanh nghiệp nước ngoài, quỹ đầu tư nước ngoài và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam chỉ được sở hữu căn hộ chung cư (thay vì cả chung cư và nhà liền thổ trong các dự án như quy định hiện hành).

Riêng đối với các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thì tiếp tục được kế thừa chính sách đã được quy định tại Luật Nhà ở năm 2023, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Luật Đầu tư, Luật Đất đai.

Về nghĩa vụ nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại, dự thảo Luật quy định UBND cấp tỉnh quyết định việc chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và giao Chính phủ quy định về quy mô dự án, tỷ lệ diện tích đất ở phải dành cho quy định tại khoản này.

Đặc biệt, về nhà ở xã hội, dự thảo Luật quy định sau 5 năm được cấp sổ, chủ sở hữu chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đúng đối tượng, giá bán do các bên thỏa thuận và không phải nộp tiền sử dụng đất.

Về quản lý sử dụng nhà chung cư, dự thảo Luật đã làm rõ các vấn đề được Hội nghị nhà chung cư quyết định, trong đó bổ sung cơ chế giám sát ban quản trị, cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương. Quy định quyền và nghĩa vụ của ban quản trị nhà chung cư, trong đó quy định việc ban quản trị có thể trực tiếp hoặc thuê tổ chức, cá nhân phù hợp để thực hiện một số công việc của ban quản trị, nhằm nâng cao chất lượng quản lý, giám sát cho ban quản trị. Giao cho Bộ Xây dựng quy định về việc hoạt động của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư và quy định trách nhiệm bàn giao kinh phí bảo trì...

Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 129 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027. 

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/nang-cao-hieu-qua-quan-ly-dat-dai-nha-o-bat-dong-san-khoi-thong-nguon-luc-cho-phat-trien-dat-nuoc.htm