Nâng cao năng lực, bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội trong kỷ nguyên số

Phụ nữ Quân đội ngày càng tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực chuyên môn kỹ thuật, khoa học-công nghệ, y tế, giáo dục-đào tạo, thông tin-truyền thông... Ảnh: UN WOMEN

Từ cam kết toàn cầu đến hành động quốc gia

Năm 2000, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết 1325, lần đầu tiên khẳng định vai trò không thể thay thế của phụ nữ trong phòng ngừa xung đột, xây dựng và gìn giữ hòa bình. Nghị quyết đặt nền móng cho Chương trình nghị sự phụ nữ-hòa bình-an ninh (Women, Peace and Security-WPS), với tinh thần xuyên suốt: Không thể có hòa bình bền vững nếu thiếu sự tham gia đầy đủ, bình đẳng, có ý nghĩa và an toàn của phụ nữ.

Với Việt Nam, việc thực hiện Chương trình nghị sự WPS không chỉ là nghĩa vụ quốc tế, mà còn là sự tiếp nối nhất quán của truyền thống tôn trọng phụ nữ và đường lối quốc phòng mang tính hòa bình, tự vệ. Từ chương trình nghị sự, Việt Nam đã ban hành và triển khai đồng bộ nhiều chính sách quan trọng như: Luật Bình đẳng giới; Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới; Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (2022). Đặc biệt, việc công bố Chương trình hành động quốc gia đầu tiên về phụ nữ, hòa bình và an ninh giai đoạn 2024-2030 đánh dấu một cột mốc lịch sử trong cam kết của Việt Nam đối với chương trình nghị sự toàn cầu này.

Những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong thực hiện Chương trình nghị sự WPS là rất đáng tự hào. Theo Báo cáo về chỉ số bình đẳng giới và quản trị của Diễn đàn quản trị toàn cầu, năm 2024, Việt Nam đứng thứ 39/158 quốc gia, tăng 32 bậc so với năm 2022. Tỷ lệ phụ nữ tham gia Quốc hội đạt 30,26%, cao hơn mức trung bình của thế giới và khu vực; tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý ở các cấp tăng lên hằng năm. Bình đẳng giới và tăng quyền năng cho phụ nữ là một trong 3 mục tiêu Việt Nam đã đạt được trong 8 mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ.

Ở cấp độ quốc tế, Việt Nam luôn khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ cho chương trình nghị sự. Việt Nam đã dẫn đầu việc đề xuất Nghị quyết 1889 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc năm 2009, tập trung vào vai trò của phụ nữ trong xây dựng hòa bình sau xung đột. Trong nhiệm kỳ là thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (2020-2021), Việt Nam đã tổ chức hội nghị quốc tế với chủ đề “Nâng cao vai trò của phụ nữ trong xây dựng và củng cố hòa bình: Từ cam kết đến kết quả”, thông qua Cam kết hành động Hà Nội. Gần đây nhất, Việt Nam một lần nữa nhấn mạnh cam kết thúc đẩy bình đẳng giới của mình với việc trúng cử vào Hội đồng chấp hành của Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) nhiệm kỳ 2025-2027.

Phụ nữ Quân đội-lực lượng kiến tạo hòa bình trong kỷ nguyên số

Trong sự phát triển chung của phụ nữ Việt Nam, những năm qua, phụ nữ Quân đội đã có những bước phát triển rõ nét cả về số lượng và chất lượng. Phụ nữ ngày càng tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực chuyên môn kỹ thuật, khoa học-công nghệ, y tế, giáo dục-đào tạo, thông tin-truyền thông; nhiều đồng chí đảm nhiệm tốt các vị trí lãnh đạo, chỉ huy, quản lý. Đặc biệt, trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, nữ quân nhân Việt Nam không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn, mà còn phát huy vai trò quan trọng trong xây dựng lòng tin, hỗ trợ cộng đồng, thúc đẩy bình đẳng giới và lan tỏa hình ảnh Quân đội Nhân dân Việt Nam chuyên nghiệp, trách nhiệm và nhân văn.

Trong hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, các nữ quân nhân của Việt Nam đảm nhiệm nhiều vị trí công tác khác nhau và đều hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ảnh: UN WOMEN

Tháng 1/2018, Việt Nam triển khai thành công nữ sĩ quan đầu tiên tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc theo hình thức cá nhân, trên cương vị sĩ quan tham mưu tác chiến tại Phái bộ Nam Sudan. Đến nay, số nữ quân nhân chiếm khoảng 16% trên tổng số quân nhân Việt Nam tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc; trong đó, nữ sĩ quan tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc theo hình thức cá nhân đạt 19%.

Tại Phái bộ, các nữ quân nhân của Việt Nam đảm nhiệm nhiều vị trí công tác khác nhau như quan sát viên quân sự, sĩ quan tham mưu tác chiến, sĩ quan tham mưu huấn luyện, bác sĩ, điều dưỡng... và đều được Liên hợp quốc đánh giá hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ sau khi kết thúc nhiệm kỳ.

Bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội

Thực tế, trong kỷ nguyên số, hòa bình và an ninh đối diện với những mối đe dọa chưa từng có tiền lệ. Bên cạnh xung đột vũ trang truyền thống là các nguy cơ về an ninh mạng, thao túng thông tin, tin giả, tấn công dữ liệu và bạo lực trên cơ sở giới trong môi trường số. Đối với phụ nữ Quân đội, những thách thức này dường như gấp đôi. Một mặt, họ thực hiện nhiệm vụ quân sự trong môi trường đòi hỏi kỷ luật nghiêm ngặt, bảo mật cao. Mặt khác, họ cũng là những cá nhân hoạt động trong không gian số, nơi ranh giới giữa công việc và đời sống riêng tư ngày càng mong manh. Thực tế cho thấy, phụ nữ dễ trở thành mục tiêu của các hành vi quấy rối, xâm hại danh dự, làm giả hình ảnh, giọng nói (deepfake), hoặc bị lợi dụng thông tin cá nhân nhằm gây áp lực tâm lý, làm suy giảm uy tín và năng lực công tác.

Chính vì vậy, bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội ngày nay không chỉ là bảo vệ thân thể, mà còn là bảo vệ dữ liệu, bảo vệ danh tính số, bảo vệ quyền được tham gia an toàn và bình đẳng trên không gian mạng. Đây là một yêu cầu mới, đặt ra đòi hỏi cấp thiết về nâng cao năng lực số, năng lực công nghệ và tư duy an ninh cho lực lượng nữ quân nhân.

Để thực hiện điều này, vừa qua, Ban Phụ nữ Quân đội phối hợp với UN Women tại Việt Nam, với sự hỗ trợ của Chương trình hợp tác huấn luyện quân sự (MTCP) thuộc Bộ Quốc phòng Canada đã tổ chức Hội thảo quốc tế “Nâng cao năng lực, bảo đảm an toàn cho phụ nữ Quân đội vì hòa bình và an ninh trong kỷ nguyên số”.

Bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam nhấn mạnh, trao quyền và bảo vệ nữ quân nhân trong kỷ nguyên kỹ thuật số không chỉ là việc bảo vệ các quyền cơ bản của phụ nữ và trẻ em gái trên không gian mạng, mà còn là sự sẵn sàng hoạt động, thích ứng và phát huy lợi thế chiến lược và an ninh số của quốc gia. “Việc đảm bảo phụ nữ có các kỹ năng, cơ chế bảo vệ và cơ hội lãnh đạo cần thiết là rất quan trọng trong việc củng cố lực lượng vũ trang và nâng cao hiệu quả của công tác quốc phòng và an ninh bền vững”-bà Caroline Nyamayemombe nói.

Trên cơ sở Chương trình hành động quốc gia về WPS, Bộ Quốc phòng Việt Nam đã ban hành Kế hoạch hành động số 7713/KH-BQP giai đoạn 2026-2030, xác định rõ nâng cao năng lực số và bảo đảm an toàn cho phụ nữ là một trụ cột chiến lược. Lần đầu tiên, chuyển đổi số và WPS được lồng ghép một cách hệ thống trong kế hoạch hành động của Quân đội. Kế hoạch đặt mục tiêu trang bị kỹ năng số cho 100% hội viên phụ nữ; xây dựng môi trường làm việc số an toàn, kỷ luật, nhạy cảm giới; nâng cao tỷ lệ và chất lượng tham gia của nữ quân nhân trong các hoạt động gìn giữ hòa bình, cứu trợ nhân đạo, ứng phó thảm họa.

Bích Nguyên