Nâng cao năng lực ứng phó

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác phòng thủ dân sự năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.

ỦY VIÊN TRUNG ƯƠNG ĐẢNG, BÍ THƯ THÀNH ỦY LÊ NGỌC QUANG:

Cần nhìn nhận lại toàn diện công tác phòng chống thiên tai

Phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác phòng thủ dân sự năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 mới đây, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh yêu cầu phải nhìn nhận lại toàn diện công tác phòng chống thiên tai trên tất cả khâu, từ dự báo, điều hành đến tổ chức thực hiện tại cơ sở, trên cơ sở những bài học thực tiễn đã được rút ra từ các đợt mưa lũ lớn trong năm qua.

Cùng với đó, yêu cầu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, xem đây là nhiệm vụ thường xuyên, gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn cho người dân.

Đặc biệt, trên cơ sở các bài học thực tiễn năm 2025, cần khẩn trương khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra, đồng thời tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và phương châm “4 tại chỗ” trong tổ chức ứng phó tại cơ sở.

Trong công tác tổ chức lực lượng, yêu cầu xây dựng lực lượng phòng thủ dân sự vững mạnh, lấy lực lượng vũ trang làm nòng cốt, đồng thời phát huy vai trò của các lực lượng chuyên ngành và cộng đồng dân cư; tăng cường huấn luyện, diễn tập, nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và khả năng phối hợp giữa các lực lượng.

Song song với đó, quan tâm đầu tư, nâng cấp trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và ứng phó sự cố, đồng thời củng cố cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành, địa phương và các lực lượng xã hội nhằm nâng cao hiệu quả công tác chỉ huy, điều hành trong mọi tình huống.

TS. Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.

TS. LÊ HÙNG, GIẢNG VIÊN KHOA XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH THỦY TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG:

Điều hành hồ chứa trong điều kiện mới

Những biến động của thời tiết vài năm gần đây đang đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh lại cách tiếp cận đối với công tác vận hành hồ chứa. Số liệu năm 2025 cho thấy, lượng mưa tại nhiều trạm thượng nguồn đã vượt các mốc ghi nhận từ năm 1999 đến nay, tạo áp lực lớn lên hệ thống sông suối và vùng hạ du, kéo theo tình trạng ngập lụt diễn biến thất thường, vượt ra ngoài các quy luật quen thuộc trước đây.

Trong điều kiện đó, việc duy trì dung tích phòng lũ của các hồ chứa ở mức hợp lý trở thành yêu cầu bắt buộc, nhằm đảm bảo khả năng cắt giảm đỉnh lũ khi xuất hiện các tình huống bất thường.

Trong khi đó, quy trình vận hành liên hồ hiện hành, được ban hành từ năm 2019, cần được rà soát và cập nhật trên cơ sở những biến động nhanh của khí hậu, đặc biệt khi năng lực dự báo khí tượng thủy văn gần đây đã có nhiều cải thiện đáng kể.

Với nền tảng dữ liệu hiện có, việc tính toán dòng chảy về hồ theo chu kỳ ngắn hoàn toàn có thể thực hiện, qua đó cho phép chủ động hạ mực nước hồ trước mùa mưa về gần cao trình ngưỡng cửa van, tạo thêm dung tích đón lũ.

Nếu được triển khai đồng bộ trên toàn lưu vực Vu Gia - Thu Bồn, giải pháp này có thể hình thành một dung tích phòng lũ đáng kể, góp phần giảm áp lực cho vùng hạ du trong các đợt mưa lớn kéo dài.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và vận hành hệ thống hỗ trợ điều hành theo thời gian thực, trong đó dữ liệu dự báo được cập nhật liên tục theo chu kỳ ngắn, cho phép cơ quan quản lý xây dựng phương án điều tiết phù hợp theo từng thời điểm cụ thể, thậm chí mô phỏng nhanh các kịch bản ngập lụt để phục vụ công tác chỉ huy, điều hành.

Trong bối cảnh đó, điều hành hồ chứa cần được chuyển dần từ cách tiếp cận dựa trên quy trình cứng sang hướng linh hoạt theo dữ liệu, các quyết định được đưa ra trên cơ sở thông tin cập nhật và phân tích theo thời gian thực, qua đó nâng cao độ sát thực tiễn và giảm thiểu rủi ro trong những tình huống mưa lũ lớn, diễn biến nhanh và khó lường.

Ông Phạm Phong, thành viên HĐQT Công ty CP Sông Ba (đơn vị quản lý, vận hành hồ và nhà máy thủy điện Khe Diên, Krông H'Năng)

ÔNG PHẠM PHONG, THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ CÔNG TY CP SÔNG BA (ĐƠN VỊ QUẢN LÝ, VẬN HÀNH HỒ VÀ NHÀ MÁY THỦY ĐIỆN KHE DIÊN, KRÔNG H’NĂNG):

Nâng vai trò dự báo và thông tin

Thực tiễn cho thấy, các hồ chứa đã góp phần nhất định trong việc cắt giảm đỉnh lũ cho hạ du, tuy nhiên hiệu quả này chịu những giới hạn nhất định do đặc điểm địa hình miền Trung với lưu vực dốc, lòng sông hẹp và dung tích phòng lũ của nhiều hồ không lớn.

Trong điều kiện đó, chức năng của hồ chứa chủ yếu dừng ở mức giảm nhẹ lũ, khó có khả năng kiểm soát toàn diện các đợt lũ lớn xảy ra trong thời gian ngắn với cường độ cao. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức vận hành hồ trong mối liên kết chặt chẽ với hệ thống dự báo dòng chảy, bảo đảm việc điều tiết được thực hiện theo diễn biến thực tế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các quy trình mang tính tĩnh.

Điểm then chốt hiện nay nằm ở năng lực dự báo và khả năng cập nhật thông tin theo thời gian thực. Các quy trình vận hành liên hồ về cơ bản đã được xây dựng tương đối đầy đủ, song vẫn dựa nhiều vào mực nước tại các trạm quan trắc làm cơ sở điều hành.

Trong khi đó, với yêu cầu thực tiễn, cần thiết phải nâng cao độ chính xác của dự báo khí tượng thủy văn, đồng thời rút ngắn chu kỳ cập nhật dữ liệu để có thể tính toán nhanh dòng chảy về hồ, từ đó đưa ra phương án điều tiết phù hợp theo từng thời điểm cụ thể.

Ngoài ra, việc cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch về vận hành hồ chứa sẽ giúp cộng đồng chủ động hơn trong việc di dời, bảo vệ tài sản và tổ chức sản xuất.