Nâng cao 'sức đề kháng' tư tưởng trong kỷ nguyên số - Bài cuối: Nhân rộng tấm gương tốt, 'lấy cái đẹp dẹp cái xấu'

“Dân là gốc”, “dân là chủ”…

Trong bối cảnh hiện nay, những nguy cơ lớn nhất tác động đến nền tảng tư tưởng của Đảng là gì? Việc nhận diện sớm các biểu hiện lệch lạc về tư tưởng có ý nghĩa như thế nào trong công tác xây dựng Đảng trong thời kỳ mới, thưa PGS.TS Lê Văn Cường?

- Thực tế cho thấy, sự chống phá của các thế lực thù địch là liên tục, không ngừng nghỉ cho nên trong cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, cho dù không có tiếng súng nhưng hết sức gay go, quyết liệt, nhất là trong bối cảnh cuộc Cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ.

Nguy cơ đầu tiên đó là sự xuyên tạc bản chất cách mạng, khoa học của nền tảng tư tưởng mà chúng ta đã lựa chọn. Tại Đại hội XIV của Đảng, chúng ta đã tổng kết 40 năm đổi mới và bổ sung một cấu phần rất quan trọng vào nền tảng tư tưởng của Đảng, đó là lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động. Do đó, có 4 “kiên định” mà Đại hội XIII đã đưa ra và Đại hội XIV chúng ta khẳng định lại: Thứ nhất, kiên định với nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đại hội XIV bổ sung thêm lý luận vào đường lối đổi mới; thứ hai, kiên định với mục tiêu lý tưởng mà chúng ta theo đuổi, đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; thứ ba, kiên định với đường lối đổi mới, bởi 40 năm đổi mới đã tạo ra cho chúng ta những thành công, những tiền đề để phát triển; thứ tư, kiên định các nguyên tắc về xây dựng Đảng.

Một nguy cơ nữa phải nhận diện rõ, đó là trong hàng ngũ chúng ta cũng còn có một bộ phận suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Sự suy thoái này có tác động hai mặt: Thứ nhất, một số người vi phạm các chuẩn mực đạo đức, thậm chí vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và hậu quả là chúng ta mất cán bộ. Thứ hai, làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên (CBĐV) và Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Một trong những điểm cốt lõi được Đại hội XIV khẳng định là quan điểm “dân là gốc”, “dân là chủ”, “lấy hạnh phúc của người dân làm mục tiêu phấn đấu”. Chính vì thế, nếu mối quan hệ Đảng - dân bị xói mòn, niềm tin của người dân bị xói mòn sẽ tác động rất lớn đến đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, chúng ta phải nhìn thấy và cũng phải nhìn thẳng vào sự thật là, thực tế vẫn còn sự mơ hồ, chủ quan, mất cảnh giác của một bộ phận CBĐV và Nhân dân trước sự xuyên tạc, chống phá của thế lực thù địch.

Chính vì vậy, có nhận diện sớm các nguy cơ, hiểu sâu sắc được bản chất của nó thì chúng ta mới có phương thức, giải pháp khắc phục các tác động của chiến lược diễn biến hòa bình mà các thế lực thù địch trong và ngoài nước đang thực hiện.

Trong môi trường thông tin đa chiều, đặc biệt trên không gian mạng đang diễn biến hết sức phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro như hiện nay, đâu là giải pháp then chốt để giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, thưa ông?

- Theo tôi, chúng ta cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Đầu tiên là phải thống nhất nhận thức, trách nhiệm bởi lẽ “tư tưởng không thông, đeo cái bi đông cũng nặng”. Chúng ta phải nhận thức rõ, kẻ địch luôn chống phá chúng ta trên mọi mặt trận, đặc biệt trên môi trường mạng đang diễn biến hết sức phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro như hiện nay, bằng rất nhiều âm mưu, thủ đoạn thâm độc.

Tiếp theo, chúng ta phải nhận thức đúng nền tảng tư tưởng là một trong 4 kiên định, mà lần đầu tiên Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đã thông qua Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Đây là văn bản hết sức quan trọng bởi nhận thức đúng sẽ khởi đầu cho hành động đúng. Do đó, phải thống nhất nhận thức gắn với trách nhiệm của CBĐV trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải xây dựng được lực lượng, huy động được các nguồn lực để tiến hành cuộc đấu tranh. Các lực lượng xung kích đã có, đang có cần tiếp tục phát huy. Song song với đó, nguồn lực nội sinh trong dân, trong xã hội rất lớn. Nếu huy động được lực lượng này, chúng ta sẽ tạo được nội lực lớn, sức mạnh tổng hợp để có thể chiến đấu trên mọi mặt trận - nhằm chống lại các thế lực thù địch.

Trong khi xây dựng các nguồn lực thì phải xây dựng được một lực lượng có tính chất nòng cốt để nhanh chóng nhận diện, phản ứng nhanh, bởi phương châm của chúng ta là “xây” và “chống”, chuyển từ “phòng ngự thụ động” sang “chủ động tấn công”. Do đó, phải xây dựng được một lực lượng nòng cốt, gồm những chuyên gia cả về công nghệ, lý luận để chống lại các thế lực thù địch một cách hiệu quả.

Một giải pháp nữa cũng rất cần thiết đó là tổ chức thực hiện. Nhiều nhiệm kỳ nay chúng ta đã thừa nhận tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu.

Ngoài ra, phải tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng. Nghị quyết số 05-NQ/TW (Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV) nhấn mạnh: “Kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất” của Đảng. Qua việc kiểm tra, giám sát việc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chúng ta kịp thời phát huy các nhân tố mới, những tấm gương “người tốt, việc tốt” để nhân rộng, “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Qua việc kiểm tra, giám sát, ai làm tốt sẽ được khen thưởng, ai làm không tốt phải bị nhắc nhở, không để khuyết điểm trở thành vi phạm, vi phạm ít nghiêm trọng trở thành vi phạm nghiêm trọng, vi phạm của một người trở thành vi phạm của nhiều người.

Xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc

Theo PGS.TS, “thế trận lòng dân” có ý nghĩa như thế nào đối với việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng? Để tạo lập mối quan hệ thật sự sâu sắc “ý Đảng, lòng dân”, chúng ta cần làm gì, thưa PGS.TS?

PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. (Ảnh: VH)

- Chúng ta hướng tới và đang xây dựng “thế trận lòng dân” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bác Hồ đã tổng kết: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Cho nên chúng ta nhất quán thực hiện quan điểm “dựa vào dân để xây dựng Đảng”. Xây dựng được “thế trận lòng dân” là mục tiêu mà chúng ta hướng tới, bởi sức mạnh của Đảng suy cho cùng là từ sức mạnh của Nhân dân.

Quyết định 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị xác lập cơ chế pháp lý để Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, nhằm phát huy quyền làm chủ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đồng thời tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Trên mặt trận tư tưởng này, chống diễn biến hòa bình, mà cụ thể ở đây là hoạt động chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, giải pháp xây dựng “thế trận lòng dân” là việc làm hết sức quan trọng. Muốn được dân tin, dân yêu, dân ủng hộ, dân bảo vệ, chúng ta phải dựa vào dân và có Nhân dân ủng hộ, đi theo thì đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mới trở thành hiện thực cuộc sống.

Trở lại câu chuyện đang bàn để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, rõ ràng hiện nay bên cạnh những thông tin chính thống, cũng có những thông tin xấu độc, nhất là trên mạng xã hội. Lúc này, nếu không có sự tỉnh táo, không có “bộ lọc” tốt sẽ rơi vào tâm trạng hoài nghi, hoang mang, dao động. Do đó, từ CBĐV cho tới từng người dân phải có một “bộ lọc” tốt để sàng lọc, xử lý thông tin làm sao cho thật chính xác; biết đâu là thông tin tốt, đâu là thông tin xấu độc - đó là những vấn đề phải nhìn nhận để xây dựng “thế trận lòng dân”.

Để nhận biết thông tin xấu độc không thể làm một cách cơ học, vật lý là ngăn chặn việc tiếp xúc với mạng xã hội, bởi bên cạnh những thông tin xấu độc, còn có những thông tin tốt mà chúng ta cần học hỏi, tiếp thu. Muốn vậy, phải có tư duy đúng, thông tin chính thống để tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân để họ phân biệt được đâu là thông tin đúng đắn, đâu là thông tin xấu độc. Con người có rất nhiều nhu cầu, trong đó có nhu cầu về thông tin. Nếu chúng ta có thông tin chính thống, đúng đắn, kịp thời, định hướng dư luận đến được với người dân thì sẽ có một “thế trận lòng dân” an toàn, vững chãi. Nhưng nếu chúng ta lơ là, mất cảnh giác, để cho các thông tin xấu độc lan tràn thì ngay lập tức sẽ phải trả giá…

Biểu hiện của thông tin xấu độc ngày càng tinh vi, xảo quyệt, có tính lập lờ, nửa thực, nửa hư, rất dễ tạo ra sự tò mò, kích thích… cho nên, nhận diện được điều này sẽ xây dựng được một “thế trận lòng dân” vững chắc. Việc chúng ta cần phải làm rốt ráo đó là, tuyên truyền, định hướng và nhận diện rõ các âm mưu, thủ đoạn của thế lực thù địch, chống phá. Trong đó, từng CBĐV phải thực sự là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận này!

Vai trò của các CBĐV trong việc đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch cần được phát huy ra sao? Công tác giáo dục lý luận chính trị hiện nay cần được đổi mới như thế nào để nâng cao hiệu quả, tạo sức thuyết phục đối với CBĐV và Nhân dân?

- Đã là đảng viên thì phải nêu gương, đó là truyền thống và cũng là quy định của Đảng. Bác Hồ từng dạy: Một tấm gương người sống có giá trị bằng trăm bài diễn văn tuyên truyền hay.

Thực tế cho thấy, việc giáo dục chính trị tư tưởng trong Đảng là rất quan trọng. Hiện tại, chúng ta có rất nhiều đổi mới trong lĩnh vực này. Lần đầu tiên trong lịch sử 96 năm, Đảng ta có quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Đó cũng là chuẩn mực để những CBĐV học tập, làm theo và cũng là lời cảnh báo bởi trong Quy định có các chế tài để xử lý các vi phạm, những hành vi nói, viết, làm không đúng chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Bên cạnh đa dạng hóa, việc đổi mới hình thức giáo dục cũng rất cần thiết. Nếu như trước kia, việc học phải gắn với trường lớp, thầy trò thì nay học suốt đời, ở đâu cũng có thể học được, nhất là cuộc Cách mạng khoa học lần thứ tư đã mang đến cho chúng ta điều kiện để mỗi người có thể tự học, ở bất kỳ không gian, thời gian, địa điểm nào. Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy về giáo dục, đôi khi để đạt được hiệu quả giáo dục cao, không phải là đầu tư vào đường truyền, công cụ, cơ sở vật chất, máy móc, mà quan trọng là phải thay đổi tư duy.

Một điều quan trọng nữa là phải khơi dậy được tính tích cực, sáng tạo, chủ động của người học. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, tôi mong muốn chúng ta sẽ phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học, còn giáo viên giữ vai trò huấn luyện viên, người đồng hành, người tương tác, người truyền động lực cùng học trò sáng tạo ra tri thức mới. Đó mới là đích đến và cũng là hiệu quả.

Trân trọng cảm ơn ông!