Nâng chất dòng vốn FDI, tăng cường nội lực của nền kinh tế

Định hướng tăng trưởng đang chuyển dịch theo hướng tăng cường nội lực của nền kinh tế, cộng hưởng thu hút dòng vốn FDI

Xu hướng mang triển vọng tích cực

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đã chạm mốc 54,85 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, tổng vốn đăng ký đã tăng tới 74,0%.

Sự tăng trưởng ngoạn mục này được dẫn dắt bởi sự bứt phá của dòng vốn đăng ký cấp mới. Cụ thể, trong 10 tháng qua, cả nước có 3.478 dự án được cấp phép mới, tăng 4,7% so với cùng kỳ, nhưng quy mô vốn đăng ký lại đạt tới 30,73 tỷ USD, tức là cao gấp 2,2 lần so với 10 tháng năm 2025. Không chỉ thu hút các dự án mới, niềm tin của các nhà đầu tư hiện hữu vào môi trường kinh doanh tại Việt Nam cũng được củng cố với việc có tới 1.079 lượt dự án đã cấp phép từ các năm trước quyết định “bơm” thêm 16,13 tỷ USD vốn đăng ký điều chỉnh, tăng 33,2% so với cùng kỳ.

Những con số này phản ánh xu hướng xu hướng dịch chuyển đến những thị trường ổn định, năng động và có khả năng kết nối rộng của dòng vốn FDI. Ngay tại TP. Hồ Chí Minh đã chứng kiến rõ rệt những chuyển biến căn bản của thị trường. Nhìn vào cơ cấu dòng vốn năm 2026 có thể thấy ba tín hiệu rõ nét tại địa phương này, đó là dòng vốn đang dịch chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, tập trung vào công nghệ cao và hạ tầng số. Tiếp đến là dòng vốn dài hạn đang tìm đến lĩnh vực hạ tầng và logistics.

Việc nhà đầu tư quốc tế sẵn sàng cam kết vào các lĩnh vực này cho thấy họ đặt niềm tin vào tầm nhìn dài hạn của thành phố chứ không chỉ vào chu kỳ kinh doanh trước mắt. Cuối cùng, niềm tin đang chuyển hóa thành vốn thực. Trong 10 tháng đầu năm 2026, các dự án đang hoạt động đã đăng ký tăng thêm gần 5,7 tỷ USD; đồng thời, có hơn 1.610 lượt nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần vào doanh nghiệp tại thành phố.

Tuy nhiên, dưới góc độ doanh nghiệp, ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN đặt vấn đề, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng sản xuất và xuất khẩu đáng kể, có nhiều lợi thế để tiếp nhận tỷ trọng lớn hơn trong dòng vốn, hoạt động sản xuất và hợp tác công nghệ mà các doanh nghiệp châu Âu mang đến ASEAN. Tuy nhiên, cơ hội trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc thu hút thêm đầu tư, mà quan trọng hơn là thu hút những dòng vốn chất lượng cao và tạo ra nhiều giá trị hơn từ các khoản đầu tư đó. Trong bối cảnh các chuỗi giá trị toàn cầu đang được định hình lại, làm thế nào để Việt Nam có thể đón nhận tỷ trọng lớn hơn nữa trong dòng vốn đầu tư, hoạt động sản xuất, công nghệ và các quan hệ hợp tác mà doanh nghiệp châu Âu đang mang đến ASEAN.

Chú trọng khả năng liên kết với khu vực kinh tế trong nước

Điều này đặt ra yêu cầu thay đổi cả cách thiết kế chính sách lẫn phương thức đánh giá hiệu quả đầu tư. Đề cập đến định hướng thu hút đầu tư, bà Vương Thị Minh Hiếu, Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ chú trọng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả dòng vốn FDI. Theo đó, cần ưu tiên các dự án công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu và phát triển; đồng thời quan tâm đến khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng.

Định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8-6-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, cần ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, bảo đảm môi trường và có khả năng liên kết với khu vực kinh tế trong nước. Vì vậy, cùng với thu hút các tập đoàn lớn, các địa phương cần chú trọng lựa chọn dự án có khả năng hình thành mạng lưới nhà cung ứng, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Để tạo thuận lợi cho định hướng này, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đang được Quốc hội thảo luận tại Kỳ họp thứ hai, trong đó, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nhận được sự quan tâm đặc biệt của nhiều đại biểu Quốc hội. Nhằm bảo đảm thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp thiết thực cho nền kinh tế, các đại biểu yêu cầu chính sách thu hút đầu tư thế hệ mới cần quy định rõ ràng, cụ thể các tiêu chí đầu ra gắn với điều kiện hưởng ưu đãi như tỷ lệ nội địa hóa, việc hình thành các trung tâm nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ lõi, cũng như những kết quả thực chất khác. Đây là cơ sở để nhà đầu tư xác định rõ trách nhiệm, cam kết phải thực hiện, đồng thời bảo đảm mức độ ưu đãi được áp dụng tương xứng với hiệu quả và giá trị mà dự án mang lại.

Là địa phương có thế mạnh về công nghiệp điện tử, TP. Bắc Ninh có điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Ông Nguyễn Minh Hiếu, Giám đốc Sở Công Thương TP. Bắc Ninh cho biết, giai đoạn 2026-2030, địa phương ưu tiên phát triển điện tử, bán dẫn, cơ khí chế tạo, tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng cao; đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 700 doanh nghiệp hoạt động trong các ngành ưu tiên. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là tăng số lượng mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực sản xuất. Trước hết, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn, đầu tư máy móc, cải tiến quy trình sản xuất. Đối với doanh nghiệp đã có sản phẩm đáp ứng một phần yêu cầu của nhà đầu tư, cần hỗ trợ hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng, kiểm định sản phẩm và nâng cao năng lực cung ứng, từng bước trở thành nhà cung cấp trực tiếp cho các tập đoàn nước ngoài.

Muốn tăng sức tăng khả năng liên kết với khu vực kinh tế trong nước, bản thân doanh nghiệp FDI cũng cần được hỗ trợ môi trường đầu tư hiệu quả. Ông Koo Bon Kyung, Tổng Giám đốc khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương của Cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư Hàn Quốc (Kotra), Việt Nam cần xây dựng các nền tảng vững chắc cho các ngành công nghiệp công nghệ cao như điện tử, bán dẫn và ô tô tiếp tục phát triển bền vững. Đó là thúc đẩy phát triển gia công kim loại, chế tạo khuôn mẫu chính xác thông qua đầu tư hoạt động R&D, hợp tác chuyển giao công nghệ với các đối tác nước ngoài; mở rộng ưu đãi thuế vào cơ sở hạ tầng công nghiệp, môi trường nhằm giúp doanh nghiệp FDI và đối tác trong nước tiếp cận năng lượng bền vững với chi phí hợp lý. Đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thống nhất và minh bạch các quy định, nhất là ưu đãi thuế giúp doanh nghiệp có thể dễ dàng đoán trước xem có đủ điều kiện thụ hưởng hay không cũng như phạm vi ưu đãi được áp dụng.