Nâng chất lượng doanh nghiệp để khơi thông dòng vốn qua thị trường chứng khoán

PV: Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN), đến giữa tháng 6/2026, giá trị huy động vốn qua phát hành cổ phiếu đạt khoảng 114.100 tỷ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông, kết quả này phản ánh như thế nào về nhu cầu mở rộng đầu tư của doanh nghiệp cũng như niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường chứng khoán?

Ông Vũ Duy Khánh

Ông Vũ Duy Khánh: Theo tôi, giá trị huy động khoảng 114.100 tỷ đồng qua phát hành cổ phiếu tính đến giữa tháng 6/2026, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước là tín hiệu tích cực, phản ánh cả nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp và niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường chứng khoán.

Về phía doanh nghiệp, sau giai đoạn tái cơ cấu và thích ứng với những biến động của thị trường, nhiều doanh nghiệp đang bước vào chu kỳ mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, kéo theo nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn. Việc huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng cho thấy doanh nghiệp ngày càng chú trọng củng cố nguồn vốn chủ sở hữu, tạo dư địa tài chính để đầu tư vào công nghệ, chuyển đổi xanh và mở rộng quy mô hoạt động, đồng thời giảm áp lực chi phí lãi vay trong ngắn hạn.

Ở góc độ thị trường, quy mô huy động vốn tăng mạnh cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với triển vọng của doanh nghiệp và thị trường chứng khoán đang được cải thiện. Nhà đầu tư không chỉ tham gia giao dịch trên thị trường thứ cấp mà còn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua các đợt phát hành tăng vốn, phát hành riêng lẻ và phát hành lần đầu ra công chúng (IPO). Điều này phản ánh kỳ vọng của thị trường đối với triển vọng tăng trưởng và hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết trong thời gian tới.

PV: Thị trường chứng khoán được kỳ vọng ngày càng phát huy vai trò huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế. Theo ông, để thị trường thực hiện tốt hơn vai trò này, đâu sẽ là những điều kiện quan trọng nhất trong giai đoạn tới?

Ông Vũ Duy Khánh: Để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, theo tôi cần tập trung vào ba điều kiện nền tảng.

Nâng chất lượng doanh nghiệp, tăng hiệu quả huy động vốn qua chứng khoán. Ảnh Đức Thanh.

Trước hết, cần đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư tổ chức. Hiện nay, thanh khoản thị trường vẫn chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân, chiếm khoảng 40 - 60%, khiến thị trường có mức biến động cao. Vì vậy, cần thúc đẩy phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ bảo hiểm và quỹ đầu tư mở nhằm hình thành nguồn vốn dài hạn, góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn.

Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ và hệ thống sản phẩm cần tiếp tục được hoàn thiện. Việc khai thác hiệu quả hệ thống giao dịch mới sẽ tạo điều kiện triển khai các sản phẩm như giao dịch trong ngày (T+0), bán khống (short-selling) và các công cụ phòng ngừa rủi ro, qua đó nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tăng sức hấp dẫn đối với các định chế tài chính quy mô lớn.

Ngoài ra, việc tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ, cũng có ý nghĩa quan trọng. Việc bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, xử lý nghiêm các hành vi thao túng thị trường và công bố thông tin sai lệch sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo nền tảng để dòng vốn trung và dài hạn gắn bó với thị trường.

PV: Trong bối cảnh thị trường chứng khoán ngày càng giữ vai trò quan trọng trong huy động vốn, đâu sẽ là những yếu tố quyết định khả năng phát hành thành công của doanh nghiệp? Liệu chất lượng quản trị, tính minh bạch hay hiệu quả dự án đầu tư sẽ trở thành tiêu chí được nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn?

Ông Vũ Duy Khánh: Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện các điều kiện của thị trường, khả năng huy động vốn của doanh nghiệp cũng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng nội tại. Theo tôi, ba yếu tố nền tảng quyết định thành công của một đợt phát hành gồm chất lượng quản trị và mức độ minh bạch, hiệu quả dự án đầu tư và năng lực tạo dòng tiền.

Trong đó, chất lượng quản trị và tính minh bạch là điều kiện tiên quyết. Doanh nghiệp có mô hình quản trị hiện đại, bộ máy điều hành chuyên nghiệp và công bố thông tin đầy đủ theo các chuẩn mực như IFRS sẽ có lợi thế hơn trong việc tiếp cận các nguồn vốn, đặc biệt là dòng vốn từ nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, hiệu quả và tính khả thi của dự án đầu tư cũng là yếu tố được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. Thay vì chỉ dựa trên các kế hoạch kinh doanh, nhà đầu tư sẽ đánh giá kỹ khả năng tạo dòng tiền trong tương lai cũng như năng lực triển khai thực tế của doanh nghiệp trước khi quyết định rót vốn.

Theo tôi, giữa các yếu tố này không có sự thay thế lẫn nhau. Hiệu quả dự án là điều kiện quan trọng để thu hút vốn, song chất lượng quản trị và tính minh bạch vẫn là nền tảng không thể thiếu. Trên thực tế, nhà đầu tư sẵn sàng lựa chọn những dự án có mức sinh lời hợp lý nếu được triển khai bởi doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt và thông tin minh bạch, thay vì các dự án có lợi nhuận kỳ vọng cao nhưng tiềm ẩn rủi ro về quản trị.

PV: Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp. Theo ông, cơ hội này sẽ tạo ra những thay đổi như thế nào đối với hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp cũng như khả năng thu hút dòng vốn trong và ngoài nước?

Ông Vũ Duy Khánh: Bên cạnh những yếu tố nội tại của doanh nghiệp và sự hoàn thiện của thị trường, việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) được đánh giá là dấu mốc quan trọng, tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc đối với thị trường chứng khoán.

Trước hết, việc nâng hạng được kỳ vọng thu hút dòng vốn thụ động từ các quỹ đầu tư chỉ số (ETF) mô phỏng bộ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE. Theo đó, các quỹ này sẽ phân bổ tỷ trọng vào các cổ phiếu Việt Nam đáp ứng tiêu chí của bộ chỉ số, qua đó tạo thêm lực cầu và hỗ trợ thanh khoản cũng như định giá của thị trường.

Bên cạnh đó, uy tín của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế cũng được kỳ vọng được cải thiện khi huy động vốn ở nước ngoài thông qua các kênh như phát hành trái phiếu quốc tế, vay hợp vốn hoặc IPO. Việc nâng hạng thị trường có thể góp phần làm giảm mức phí rủi ro quốc gia (country risk premium), từ đó hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí vốn.

Đồng thời, sự kiện này được kỳ vọng thúc đẩy sự chuyển dịch về chất lượng của dòng vốn trong nước. Khi các tiêu chuẩn thị trường ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế, dòng tiền có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, quản trị minh bạch và khả năng tăng trưởng bền vững, qua đó góp phần nâng cao chất lượng của thị trường chứng khoán.

PV: Xin cảm ơn ông!