Nâng giá trị hạt muối, giữ sinh kế diêm dân

Đổi mới sản xuất, nâng giá trị hạt muối

UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành Kế hoạch về phát triển ngành muối giai đoạn 2026–2030, hướng đến xây dựng ngành muối bền vững, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trọng tâm là nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm, gắn đổi mới sản xuất với chế biến, tiêu thụ và cải thiện thu nhập cho diêm dân.

Vụ mùa 2025-2026, toàn tỉnh có 1.554,67 ha sản xuất muối, sản lượng đạt 40.885,85 tấn. Trong đó, sản lượng muối sản xuất theo phương pháp truyền thống đạt 29.040,85 tấn, muối trải bạt đạt 11.845 tấn.

Các vùng sản xuất tập trung tại các xã Vĩnh Hậu, Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, Định Thành và Tân Thuận.

Vụ mùa 2025-2026, toàn tỉnh Cà Mau có 1.554,67 ha sản xuất muối

Việc ứng dụng kỹ thuật mới đang mở ra hướng nâng cao năng suất. Vụ mùa 2025-2026, diện tích sản xuất muối trải bạt đạt 291,98 ha, tăng khoảng 276,2% so với đầu giai đoạn 2021–2025.

Phương pháp này cho năng suất cao hơn khoảng 50% so với cách làm truyền thống, góp phần nâng hiệu quả sản xuất.

Tuy nhiên, nghề muối vẫn đối mặt nhiều thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu còn cao, hạ tầng sản xuất chưa đồng bộ, trong khi thời tiết thất thường, mưa trái mùa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình kết tinh và chất lượng sản phẩm.

Phần lớn sản lượng muối vẫn tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu, chế biến sâu còn hạn chế; đầu ra thiếu ổn định khiến thu nhập của diêm dân bấp bênh, sức hút của nghề đối với lao động trẻ giảm.

Giai đoạn 2026–2030, Cà Mau đặt mục tiêu duy trì khoảng 1.600ha sản xuất muối, nâng sản lượng lên 76.000 tấn/năm; diện tích muối trải bạt gắn với các hình thức hợp tác đạt 320ha.

Tỉnh phấn đấu đưa tỷ lệ muối qua chế biến lên trên 30% sản lượng, đồng thời nâng giá trị sản phẩm ít nhất 30%.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, địa phương định hướng nâng cấp hạ tầng tại các vùng sản xuất trọng điểm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và cơ giới hóa các khâu thu hoạch, sấy, bảo quản, đóng gói.

Việc cải thiện hệ thống cấp, thoát nước, chủ động nguồn nước và áp dụng kỹ thuật phù hợp cũng góp phần giảm rủi ro do thời tiết, nâng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Giai đoạn 2026–2030, Cà Mau đặt mục tiêu duy trì khoảng 1.600ha sản xuất muối, nâng sản lượng lên 76.000 tấn/năm; diện tích muối trải bạt gắn với các hình thức hợp tác đạt 320ha.

Cùng với đổi mới sản xuất, Cà Mau chú trọng phát triển chế biến sâu, sản phẩm OCOP, truy xuất nguồn gốc và phát huy lợi thế chỉ dẫn địa lý “Muối ăn Bạc Liêu”.

Tỉnh đặt mục tiêu có 50% hộ sản xuất muối tham gia hợp tác xã hoặc các hình thức liên kết, qua đó tăng cường kết nối giữa diêm dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Khi sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, người làm muối sẽ có thêm điều kiện tiếp cận kỹ thuật, nâng chất lượng sản phẩm và ổn định đầu ra.

Giữ nghề truyền thống, nâng sinh kế diêm dân

Phát triển ngành muối bền vững không chỉ được đo bằng sản lượng hay doanh thu, mà còn ở khả năng bảo đảm sinh kế, gìn giữ nghề truyền thống và bảo vệ môi trường. Với Cà Mau, nghề muối vừa là hoạt động kinh tế đặc thù của vùng ven biển, vừa mang giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Năm 2013, sản phẩm “Muối ăn Bạc Liêu” được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý. Đến năm 2020, “Nghề làm muối Bạc Liêu” của địa phương được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là lợi thế để địa phương kết hợp phát triển kinh tế với bảo tồn bản sắc làng nghề, quảng bá sản phẩm gắn với lịch sử và đời sống cộng đồng.

Hiện Cà Mau có 6 làng nghề muối được công nhận, có 576 hộ và khoảng 1.023 lao động trực tiếp

Cà Mau hiện có 9 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực sản xuất muối, với tổng diện tích 407,30ha; 6 làng nghề muối được công nhận, có 576 hộ và khoảng 1.023 lao động trực tiếp.

Những con số này cho thấy nghề muối vẫn gắn với sinh kế của nhiều gia đình. Tuy nhiên, để người dân tiếp tục gắn bó với nghề, sản xuất phải mang lại thu nhập ổn định hơn và có khả năng thích ứng trước biến động của thị trường, thời tiết.

Giai đoạn 2026–2030, tỉnh phấn đấu nâng thu nhập của hộ làm muối thêm 15–30% so với giai đoạn 2021–2025; lợi nhuận bình quân trên mỗi héc-ta muối trải bạt tăng ít nhất 30%. Để đạt mục tiêu, cần chú trọng hỗ trợ kỹ thuật, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, nâng năng lực tổ chức sản xuất và kết nối tiêu thụ.

Việc thúc đẩy liên kết giữa hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ góp phần đưa sản xuất gắn sát hơn với nhu cầu thị trường, tạo điều kiện để diêm dân tái đầu tư và cải thiện đời sống.

Bảo vệ môi trường cũng là yêu cầu không thể tách rời. Việc thu gom, xử lý chất thải và vật liệu trải bạt sau sử dụng cần được quan tâm; nguồn nước và hạ tầng sản xuất phải được quản lý phù hợp với điều kiện từng vùng.

Kết hợp nghề muối với du lịch trải nghiệm là hướng đi được địa phương định hướng

Phát triển ngành muối cần song hành với bảo vệ môi trường sống, gìn giữ cảnh quan và nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Bên cạnh sản xuất và chế biến, kết hợp nghề muối với du lịch trải nghiệm là hướng đi được địa phương định hướng tại những địa bàn có điều kiện như Đông Hải, Long Điền và Vĩnh Hậu.

Cánh đồng muối, quy trình làm muối và câu chuyện về đời sống diêm dân có thể trở thành sản phẩm trải nghiệm đặc trưng, góp phần quảng bá thương hiệu và mở thêm cơ hội thu nhập cho cộng đồng. Hướng đi này cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm bổ trợ cho sản xuất và gìn giữ bản sắc làng nghề.

Theo ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, việc phát triển ngành muối giai đoạn 2026–2030 thể hiện kỳ vọng của tỉnh trong chuyển đổi nghề muối theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tỉnh hướng đến không chỉ nâng sản lượng mà còn nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Qua đó, từng bước nâng giá trị hạt muối, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, đồng thời cải thiện thu nhập, ổn định sinh kế để diêm dân sống và làm giàu từ nghề truyền thống, yên tâm gắn bó với nghề.

Với mục tiêu nâng sản lượng lên 76.000 tấn mỗi năm, tăng tỷ lệ chế biến và cải thiện thu nhập cho diêm dân, Cà Mau hướng đến chuyển đổi ngành muối theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị và tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ.

Nâng giá trị hạt muối, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm góp phần cải thiện thu nhập, ổn định sinh kế để diêm dân sống và làm giàu từ nghề truyền thống

Hiệu quả của quá trình này không chỉ nằm ở sản lượng, mà còn ở khả năng tạo đầu ra ổn định, cải thiện đời sống người làm nghề và bảo tồn giá trị văn hóa của vùng ven biển.

Đổi mới sản xuất, nâng chất lượng và mở rộng thị trường sẽ là những yếu tố quan trọng để hạt muối Cà Mau tăng sức cạnh tranh. Khi người làm muối được hưởng lợi thiết thực từ quá trình chuyển đổi, nghề truyền thống mới có nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển trong điều kiện biến đổi khí hậu và thị trường nhiều biến động.